Cây khế sau nhà không biết tôi buồn

Tôi sáu mươi mốt tuổi.

Sáng nay tôi ngồi ngoài hiên, nhìn cây khế sau nhà. Cây khế này tôi trồng hồi mới cất nhà, lúc đó con gái lớn mới biết đi. Bây giờ nó ở Úc, có chồng, có con. Cây khế vẫn ra trái mỗi mùa.

Tôi uống trà. Trời hơi lạnh. Loại lạnh của Sài Gòn cuối năm, không đủ để mặc áo khoác nhưng đủ để thấy mình già.

Vợ tôi mất bốn năm rồi.

Bốn năm. Nói ra thì ngắn. Sống qua thì dài.

Năm đầu tiên tôi không biết làm gì. Đúng nghĩa không biết làm gì. Ba mươi sáu năm sống chung với một người, rồi một ngày người đó không còn. Cái giường rộng ra. Cái bếp im đi. Cái nhà vẫn vậy mà khác hẳn.

Mấy đứa con kêu tôi đi du lịch. Tôi đi. Đà Lạt, Phú Quốc, cả Nhật Bản nữa. Chụp hình, gửi cho tụi nó. Tụi nó thấy tôi cười, yên tâm. Nhưng tối về khách sạn, tôi ngồi một mình trên giường, nhìn ra cửa sổ, không biết mình đang làm gì ở đây.

Năm thứ hai tôi bắt đầu đọc sách. Đọc nhiều lắm. Triết học, Phật giáo, tâm lý. Tôi muốn tìm một câu trả lời. Sống để làm gì. Mất rồi thì sao. Cái gì còn lại.

Tôi đọc hết cuốn này sang cuốn khác. Gạch chân, ghi chú. Như hồi đi học. Nhưng mỗi lần gấp sách lại, tôi vẫn thấy trống. Không phải sách sai. Mà là câu hỏi của tôi nó không có dạng để trả lời bằng chữ.

Năm thứ ba tôi bắt đầu nấu ăn. Không phải vì thích. Vì phải ăn. Nhưng rồi tôi nhận ra, đứng trong bếp, làm mấy món vợ tôi hay nấu, tôi thấy gần bà ấy hơn. Không phải gần theo kiểu tâm linh hay huyền bí gì. Gần theo kiểu tay tôi cầm con dao, cắt hành, giống y cách bà ấy cắt. Mùi nước mắm sôi trên chảo. Tiếng dầu nổ lách tách.

Tôi nấu canh chua. Lần đầu mặn quá. Lần hai chua quá. Lần ba thì được. Không bằng vợ tôi nấu. Nhưng được.

Tôi ăn một mình. Bật ti vi cho có tiếng. Rửa chén. Lau bếp.

Rồi ngồi lại ngoài hiên.

Năm thứ tư. Năm nay.

Sáng nay tôi ngồi đây, nhìn cây khế. Nó ra trái. Trái nhỏ, chua, không ai hái. Mấy con chim đến ăn. Ăn xong bay đi. Cây khế không giữ. Chim không cảm ơn.

Tôi nhìn cảnh đó lâu lắm.

Bốn năm tôi đi tìm ý nghĩa. Đi du lịch để tìm. Đọc sách để tìm. Nấu ăn để tìm. Nói chuyện với bạn bè để tìm. Có lúc tôi nghĩ mình tìm được rồi. Có lúc tôi nghĩ không có gì để tìm.

Nhưng sáng nay, nhìn cây khế, tôi nghĩ khác.

Cây khế không tìm ý nghĩa. Nó ra trái vì nó là cây khế. Mùa đến thì ra. Mùa qua thì thôi. Không ai hỏi nó trái này để làm gì. Nó cũng không tự hỏi.

Mấy con chim đến ăn. Không hẹn. Không lý do. Đói thì ăn. No thì bay.

Tôi ngồi đây. Uống trà. Nhìn trời.

Bốn năm tôi đi tìm một câu trả lời lớn. Một cái gì đó đủ nặng để bù cho sự mất mát. Một mục đích. Một sứ mệnh. Một lý do để sáng mai thức dậy.

Nhưng sáng mai tôi thức dậy không phải vì có lý do. Tôi thức dậy vì trời sáng. Vì mắt tôi mở ra. Vì cái đồng hồ trên tường vẫn chạy.

Vợ tôi hồi còn sống, bà ấy không bao giờ hỏi sống để làm gì. Bà ấy dậy sớm, nấu cơm, đi chợ, giặt đồ, cằn nhằn tôi để quạt quên tắt, rồi tối ngồi coi phim Hàn Quốc. Bà ấy sống như cây khế. Ra trái vì đó là việc của mình.

Tôi thì khác. Tôi lúc nào cũng hỏi. Hỏi nhiều lắm. Hỏi từ hồi trẻ đến giờ. Sống để làm gì. Làm việc để làm gì. Kiếm tiền để làm gì. Rồi bây giờ, mất vợ rồi, lại hỏi. Mất rồi thì sao. Còn lại gì.

Hỏi hoài. Không ai trả lời.

Hay là câu hỏi đó nó không cần trả lời.

Tôi không biết.

Tôi chỉ biết sáng nay trời đẹp. Cây khế ra trái. Mấy con chim đến ăn rồi bay. Tôi uống hết ly trà. Trà nguội rồi mà vẫn ngon.

Chiều nay tôi sẽ nấu canh chua. Lần này tôi sẽ bỏ thêm chút đường, giống cách vợ tôi hay làm mà tôi mới nhớ ra hôm qua.

Không có lý do gì lớn lao.

Chỉ là muốn nấu.

Cây khế sau nhà không biết tôi buồn. Mà cũng không cần biết. Nó cứ ra trái. Tôi cứ ngồi đây.

May ra, vậy cũng là đủ.