Chiều chủ nhật, điện thoại không ai gọi
Sunday afternoon, no one calls
Hồi còn đi làm, tôi ghét điện thoại reo.
Reo hoài. Sáng reo, trưa reo, tối reo. Khách hàng gọi, đồng nghiệp gọi, sếp gọi. Có bữa đang ăn cơm mà chuông reng, tôi muốn quăng cái điện thoại vô tường.
Vợ tôi hay nói: ông tắt máy đi, ăn xong rồi gọi lại.
Tôi không tắt. Vì sợ mất việc, sợ mất khách, sợ đủ thứ.
Ba mươi mấy năm đi làm, tôi không nhớ mình đã nghe bao nhiêu cuộc gọi. Chỉ nhớ là nhiều. Nhiều lắm. Nhiều đến mức tôi nghĩ, đến lúc nghỉ hưu, tôi sẽ sung sướng lắm. Sẽ tắt máy. Sẽ không nghe ai hết. Sẽ nằm võng đọc báo, uống trà, nghe chim kêu.
Rồi tôi nghỉ hưu thật.
Tháng đầu tiên, sướng thiệt. Ngủ tới tám giờ sáng mới dậy. Không ai gọi. Không ai hỏi. Pha trà, đọc báo, tưới cây. Chiều đi bộ một vòng công viên. Tối coi tivi.
Tháng thứ hai, bắt đầu thấy ngày dài.
Không phải dài kiểu bận rộn. Dài kiểu trống. Như căn nhà có mấy phòng mà chỉ mình tôi ở. Vợ tôi mất ba năm trước. Con gái lấy chồng Bình Dương, con trai đi Nhật. Tết mới về.
Tôi ngồi một mình trong phòng khách. Cái tivi mở nhưng tôi không coi. Mở cho có tiếng người.
Chiều chủ nhật là tệ nhất.
Hồi xưa chiều chủ nhật là vợ chồng tôi đi chợ. Bả thích mua trái cây, tôi đẩy xe theo. Bả chọn xoài, tôi đứng chờ. Bả trả giá, tôi giả bộ nhìn chỗ khác. Về nhà bả gọt trái cây, tôi rửa chén.
Bây giờ chiều chủ nhật tôi ngồi nhìn điện thoại.
Không ai gọi.
Con gái thỉnh thoảng nhắn tin. "Ba ăn cơm chưa?" Tôi trả lời "Rồi." Nó gửi mặt cười. Hết.
Con trai gọi video mỗi tuần một lần, thường là tối thứ bảy bên Nhật, tức trưa thứ bảy bên này. Nó hỏi ba khỏe không, tôi nói khỏe. Nó kể chuyện công ty, tôi nghe. Được mười lăm phút thì nó nói con bận rồi ba, tuần sau con gọi lại. Tôi nói ừ.
Mười lăm phút.
Ba mươi mấy năm tôi đi làm nuôi nó, bây giờ nó cho tôi mười lăm phút mỗi tuần.
Tôi không trách. Thiệt. Tôi hồi đó cũng vậy. Ba tôi ở quê, tôi lên Sài Gòn, cả tháng mới gọi một lần. Ông cũng ngồi chờ. Tôi cũng hỏi ba khỏe không, ổng cũng nói khỏe. Rồi tôi cúp máy đi làm tiếp.
Đến lúc ổng mất, tôi mới biết ổng bệnh đã lâu. Hàng xóm kể ổng hay ngồi trước hiên nhà, nhìn ra đường. Không biết ổng nhìn gì. Có lẽ ổng nhìn xem có ai về không.
Bây giờ tôi cũng ngồi trước hiên nhà.
Cũng nhìn ra đường.
Cũng không biết mình nhìn gì.
Có bữa ông Tư hàng xóm qua uống trà. Ổng cũng một mình, vợ mất, con ở xa. Hai ông già ngồi uống trà, nói chuyện linh tinh. Chuyện thời tiết, chuyện giá gạo, chuyện ông Sáu đầu hẻm bị tai biến. Nói một hồi rồi hết chuyện. Ngồi im. Uống trà.
Ổng về rồi, tôi rửa hai cái ly.
Hai cái ly mà thấy vui hơn một cái.
Tối đó tôi lấy điện thoại ra, lướt danh bạ. Mấy trăm số. Đồng nghiệp cũ, bạn học cũ, khách hàng cũ. Tôi đọc từng cái tên. Có người tôi không nhớ mặt. Có người đã mất. Có người chắc cũng đang ngồi một mình như tôi.
Tôi muốn gọi cho ai đó.
Nhưng không biết gọi ai.
Gọi nói gì? "Tôi cô đơn quá"? Ai nói vậy. Sáu mươi mấy tuổi rồi, nói cô đơn nghe kỳ lắm. Đàn ông mà.
Nên tôi cất điện thoại. Tắt tivi. Đi ngủ.
Sáng hôm sau dậy, pha trà, tưới cây.
Chiều chủ nhật lại tới.
Điện thoại lại im.
Tôi nhớ hồi đó, mỗi lần điện thoại reo, tôi bực. Bây giờ mỗi lần nó im, tôi cũng bực. Nhưng kiểu bực khác. Kiểu bực mà không biết bực ai. Bực mình thì đúng hơn.
Có lần con gái gọi, tôi mừng quá bắt máy liền. Nó hỏi ba ơi cái sổ đỏ nhà mình ba để đâu. Tôi chỉ chỗ. Nó cảm ơn rồi cúp.
Tôi cầm điện thoại thêm một lúc. Màn hình đã tắt rồi mà tôi vẫn cầm.
Như đang cầm một cái gì đó đã hết rồi mà chưa muốn buông.
Nước mắt mà con đã khóc trong vòng luân hồi nhiều hơn nước bốn biển.
The tears you have shed in this long journey of rebirth are more than the water in the four great oceans.
— Đức Phật, Tương Ưng Bộ Kinh (Samyutta Nikaya)
Diễn giải
Interpretation
Phật nói nước mắt con người khóc qua vô lượng kiếp, cộng lại còn nhiều hơn nước bốn biển. Nghe thì xa. Nhưng nghĩ lại thì gần. Ông già ngồi một mình nhìn điện thoại. Ông của ổng chắc cũng ngồi nhìn con đường đất. Ông của ông đó chắc cũng ngồi nhìn cái gì đó, chờ ai đó. Cô đơn này không phải của riêng ai. Nó cũ lắm rồi. Cũ hơn cả mình. Mỗi thế hệ đều nghĩ mình bận quá nên quên gọi về. Rồi đến lúc ngồi chờ người khác gọi, mới hiểu cái chờ nó nặng cỡ nào. Không ai sai cả. Chỉ là cái vòng nó cứ quay. Người đi rồi người ở. Người ở rồi cũng thành người chờ.
The Buddha said the tears shed by each person across countless lifetimes would fill more than the four great oceans. Sounds distant. But think about it and it's close. An old man sitting alone, staring at his phone. His grandfather probably sat staring at a dirt road. And his grandfather before that probably sat staring at something too, waiting for someone. This loneliness doesn't belong to anyone in particular. It's ancient. Older than any of us. Every generation thinks they're too busy to call home. Then one day they're the ones sitting and waiting, and only then do they understand how heavy that waiting is. No one is wrong. The wheel just keeps turning. Someone leaves, someone stays. The one who stays eventually becomes the one who waits.