Con chó nằm chỗ cũ mà không có ai về
The dog still waits by the door
Bà ngoại tao mất tháng Ba.
Tao không khóc lúc nghe tin. Không phải vì tao không thương. Mà vì tao không tin.
Mẹ gọi lúc tao đang ăn cơm trưa ở công ty. Tao nghe xong, gác máy, ăn tiếp. Miếng cơm vẫn nuốt được. Tao thấy lạ. Tao nghĩ chắc mình chưa hiểu.
Chiều đó tao xin về sớm. Sếp hỏi có sao không. Tao nói bà ngoại mất. Sếp gật đầu, vỗ vai tao một cái. Tao đi ra cửa, lên xe máy, chạy về nhà.
Đường về mất bốn mươi phút. Tao chạy qua cái ngã tư gần nhà bà. Cái ngã tư có xe bán chè mà hồi nhỏ bà hay dẫn tao ra mua. Tao thấy xe chè vẫn còn đó. Người bán khác rồi. Nhưng cái xe vẫn y nguyên.
Tao chạy tiếp.
Về đến nhà bà, người ta đã đến đông. Mấy dì, mấy cậu, mấy người hàng xóm tao không nhớ tên. Ai cũng mặc đồ tối màu. Ai cũng nói nhỏ. Như sợ làm phiền ai đó.
Tao bước vào phòng khách. Bàn thờ đã có ảnh bà. Tấm ảnh chụp hồi bà sáu mươi mấy. Bà cười. Nụ cười đó tao thấy quen mà lạ. Quen vì tao nhìn hoài. Lạ vì bây giờ nó nằm trong khung.
Tao đứng trước bàn thờ. Thắp nhang. Tay hơi run. Không phải vì buồn. Mà vì tao không biết phải nói gì.
Hồi nhỏ tao ở với bà. Ba mẹ đi làm xa, gửi tao cho bà từ lúc bốn tuổi đến lúc mười hai tuổi. Tám năm. Tám năm tao ngủ cạnh bà, ăn cơm bà nấu, nghe bà kể chuyện.
Bà kể hoài một chuyện. Chuyện ông ngoại. Ông mất trước khi tao sinh. Bà kể ông hiền lắm, ít nói, hay ngồi ngoài hiên uống trà buổi sáng. Bà kể mà mắt không buồn. Như kể chuyện thời tiết. Hồi đó tao không hiểu sao bà kể chuyện người chết mà bình thường vậy.
Bây giờ tao bắt đầu hiểu. Một chút.
Đêm đó tao ngủ lại nhà bà. Nằm trên cái giường cũ. Cái giường tao nằm hồi nhỏ. Nệm vẫn cứng. Gối vẫn thấp. Mùi nhà bà vẫn y nguyên. Mùi dầu gió, mùi gỗ cũ, mùi nhang.
Con Mực nằm ngoài cửa phòng. Con Mực là con chó bà nuôi. Nó già rồi. Lông bạc gần hết. Nó nằm đúng chỗ nó hay nằm. Chỗ đó là chỗ bà hay ngồi xếp đồ buổi chiều. Bà ngồi xếp đồ, con Mực nằm cạnh. Mỗi ngày đều vậy.
Bây giờ bà không còn ngồi đó nữa. Nhưng con Mực vẫn nằm đó.
Nó không sủa. Không rên. Không chạy lung tung. Nó chỉ nằm. Đầu gác lên hai chân trước. Mắt mở. Nhìn ra cửa.
Tao nhìn nó. Nó nhìn ra cửa.
Tao không biết nó có hiểu bà đi rồi không. Chắc không. Chắc nó chỉ biết bà chưa về. Và nó đợi.
Đêm đó tao khóc.
Không phải vì bà mất. Tao biết bà già rồi, bà bệnh lâu rồi, bà đi là chuyện sớm muộn.
Tao khóc vì con Mực.
Vì nó không biết. Vì nó sẽ nằm đó. Ngày mai, ngày mốt, tuần sau. Nó sẽ nằm đó đợi một người không bao giờ về nữa. Và nó sẽ không bao giờ hiểu vì sao.
Sáng hôm sau tao dậy sớm. Ra ngoài hiên. Con Mực vẫn nằm chỗ cũ. Tao ngồi xuống cạnh nó. Xoa đầu nó. Nó liếm tay tao một cái rồi quay lại nhìn ra cửa.
Mấy dì dọn đồ ăn sáng. Cơm nguội, canh rau, cá kho. Đồ ăn nhà quê. Tao ăn mà nhớ. Nhớ hồi nhỏ bà gọi tao dậy ăn sáng. Bà hay nói: "Dậy ăn đi con, để nguội hết bây giờ." Giọng bà nhẹ. Không bao giờ la.
Tao ăn xong, rửa chén. Cái chén sứ trắng có viền xanh. Cái chén tao ăn từ hồi nhỏ. Sứt một miếng ở miệng. Bà không chịu bỏ. Bà nói còn ăn được thì ăn.
Tao rửa cái chén đó lâu hơn mấy cái khác. Không biết vì sao.
Trưa tao về lại thành phố. Trước khi đi, tao nhìn lại nhà bà một lần. Cái nhà nhỏ, mái tôn, tường quét vôi vàng đã bạc. Cây khế trước sân. Cái ghế nhựa bà hay ngồi.
Con Mực nằm chỗ cũ.
Tao lên xe. Chạy đi.
Trên đường về, tao chạy qua cái ngã tư đó lần nữa. Xe chè vẫn đó. Tao tấp vào, mua một ly chè đậu đen. Ngồi ở vỉa hè ăn.
Chè ngọt. Nhưng không giống chè hồi nhỏ. Không biết vì công thức khác hay vì bà không còn ngồi cạnh.
Tao ăn xong. Lên xe. Chạy tiếp.
Về đến phòng trọ, tao mở điện thoại. Cuộn qua mấy cái story trên Instagram. Có đứa đi du lịch. Có đứa khoe đồ mới. Có đứa đăng quote buồn.
Tao tắt điện thoại. Nằm xuống.
Nghĩ đến con Mực.
Nó vẫn đang nằm đó. Chờ bà về.
Thân như bóng chớp có rồi không. Cây cỏ qua xuân xanh rồi úa.
This body is like a flash of lightning — here, then gone. Like spring grass — green, then withered.
— Thiền sư Mãn Giác (Việt Nam)
Diễn giải
Interpretation
Thiền sư Mãn Giác nói thân người như bóng chớp, có rồi không. Cây cỏ xuân sang lại nở. Nghe thì xa. Nhưng nghĩ lại thì gần. Bà đi rồi. Cái nhà vẫn đó. Cái chén vẫn đó. Con chó vẫn nằm chỗ cũ. Mọi thứ vẫn y nguyên, chỉ thiếu một người. Cái đau của mất mát không phải lúc nghe tin. Mà là những lúc sau đó. Lúc rửa cái chén sứt. Lúc ăn ly chè không còn giống vị cũ. Lúc nhìn con chó nằm đợi một người không về. Bóng chớp thì loé lên rồi tắt. Nhưng cái bóng tối sau đó thì ở lại lâu hơn mình tưởng. Cây cỏ mùa xuân sẽ nở lại. Nhưng không phải cây cỏ cũ. Và người ngồi nhìn cũng không còn là người cũ.
Zen master Man Giac said the body is like a flash of lightning, here then gone. Grass and trees bloom again when spring arrives. Sounds distant. But think again and it's close. Grandma left. The house is still there. The bowl is still there. The dog still lies in the same spot. Everything unchanged, except one person is missing. The pain of loss doesn't hit when you hear the news. It hits afterward. When you wash the chipped bowl. When the sweet soup doesn't taste the same. When you watch a dog wait for someone who will never return. Lightning flashes and fades. But the darkness that follows stays longer than you'd think. The grass will bloom again in spring. But it won't be the same grass. And the person watching won't be the same person either.