Con chó nằm ở góc phòng mười hai năm
The dog that slept in the corner for twelve years
Nó tên Bông.
Tao đặt tên hồi lớp hai. Hồi đó tao nghĩ con chó trắng thì phải tên Bông, không cần lý do gì phức tạp hơn.
Bông về nhà trong cái thùng giấy. Ba mang về sau chuyến công tác, bảo "Nuôi đi, tập có trách nhiệm." Tao ôm nó, nó run. Tao cũng run vì mừng quá.
Mười hai năm.
Mười hai năm nó nằm đúng cái góc phòng đó. Cạnh cái tủ giày. Trên cái khăn cũ mà mẹ không dùng nữa. Mỗi sáng tao đi học, nó đứng dậy đi theo ra cửa. Không sủa. Chỉ đứng nhìn. Rồi quay vào nằm lại.
Mười hai năm, tao lớn lên. Nó già đi.
Tao từ lớp hai lên lớp ba, lên cấp hai, lên cấp ba. Tao bắt đầu đi chơi về khuya. Tao bắt đầu có bạn, có crush, có drama. Tao bắt đầu đóng cửa phòng, đeo tai nghe, sống trong cái thế giới riêng.
Bông vẫn nằm góc phòng.
Có hôm tao bước qua nó mà không nhìn xuống. Có hôm tao bực gì đó, nó chạy lại ngửi chân, tao gạt đi. Có hôm tao quên cho nó ăn, mẹ nhắc, tao bảo "Ờ, quên."
Quên.
Mười hai năm nó không quên tao một ngày nào. Tao quên nó không biết bao nhiêu lần.
Năm tao mười chín, Bông bắt đầu đi chậm. Chân sau yếu. Nó không chạy ra cửa nữa, chỉ ngẩng đầu nhìn khi nghe tiếng tao. Mắt nó đục. Lông không trắng nữa, vàng ố, xơ xác.
Tao biết. Nhưng tao không nghĩ tới.
Kiểu như, tao biết nó già, biết nó yếu, nhưng trong đầu tao, Bông vẫn là con chó chạy nhảy hồi tao lớp hai. Tao không cho phép cái suy nghĩ "nó sắp đi" xuất hiện. Mỗi lần nó lóe lên, tao gạt đi. Như gạt notification trên điện thoại.
Một tối, tao đi nhậu về. Hai giờ sáng. Tao mở cửa, bật đèn.
Bông nằm ở góc phòng. Như mọi khi.
Nhưng nó không ngẩng đầu.
Tao gọi. "Bông."
Không nhúc nhích.
Tao ngồi xuống. Tao sờ đầu nó. Lạnh.
Tao không khóc ngay. Tao ngồi đó. Nhìn nó. Nhìn cái khăn cũ dưới người nó. Nhìn cái góc phòng mà mười hai năm nay nó nằm.
Rồi tao khóc.
Không phải khóc vì thương nó. Mà khóc vì tao nhận ra, mười hai năm, tao đã lãng phí bao nhiêu ngày có thể ngồi xuống sờ đầu nó mà không làm. Bao nhiêu buổi chiều có thể dắt nó đi dạo mà tao chọn nằm lướt điện thoại. Bao nhiêu lần nó đứng ở cửa nhìn tao mà tao bước qua không thèm cúi xuống.
Tao khóc vì tao đã sống chung với nó mười hai năm mà không thực sự ở cạnh nó.
Sáng hôm sau, ba giúp tao chôn Bông ở góc vườn. Mẹ đứng nhìn, lau mắt. Ba không nói gì. Tao cũng không nói gì.
Xong, tao vào nhà. Nhìn cái góc phòng. Cái khăn vẫn còn. Vết lõm trên khăn, hình dáng nó nằm cuộn tròn, vẫn còn.
Tao không dọn cái khăn đó. Mấy ngày liền.
Mỗi tối đi qua, tao nhìn xuống. Cái góc trống. Không có tiếng thở. Không có cái đuôi vẫy. Không có đôi mắt đục ngước lên nhìn tao.
Trống.
Mấy thằng bạn hỏi sao mấy hôm nay im. Tao bảo "Không có gì." Vì tao biết nói ra, tụi nó sẽ bảo "Thì nuôi con khác." Hoặc "Con chó mà, buồn vài bữa rồi quên."
Nhưng tao không mất con chó.
Tao mất mười hai năm mà tao không sống cho đủ.
Tao mất cái cơ hội để biết yêu một thứ đúng cách, khi nó còn ở đây.
Bây giờ tao hai mươi. Mỗi lần thấy ai đăng hình chó, tao dừng lại lâu hơn bình thường. Không phải vì cute. Mà vì tao nhìn thấy Bông.
Cái góc phòng bây giờ để cái ghế. Mẹ kê vào, bảo cho gọn. Tao không nói gì.
Nhưng thỉnh thoảng, tối khuya, tao vẫn nhìn xuống cái góc đó.
Và tao vẫn thấy nó nằm ở đó.
Mười hai năm. Cùng một chỗ. Đợi tao nhìn xuống.
Không có bùn thì không có sen.
No mud, no lotus.
— Thích Nhất Hạnh, No Mud, No Lotus
Diễn giải
Interpretation
Ông Thích Nhất Hạnh nói: Không có bùn thì không có sen. Nghe thì đẹp. Nhưng lúc đang ngập trong bùn thì ai nghĩ tới sen. Tao mất Bông. Cái mất đó không lớn lao gì với thế giới. Không ai viết báo, không ai chia buồn. Con chó già chết, chuyện bình thường. Nhưng cái bùn nó không nằm ở chỗ Bông chết. Nó nằm ở chỗ tao nhận ra mười hai năm tao đã sống kiểu gì. Lướt qua mọi thứ. Gạt đi mọi thứ. Nghĩ rằng mọi thứ sẽ luôn ở đó đợi mình. Cái bùn là nhận ra mình đã có, nhưng không biết mình đang có. Sen thì tao chưa thấy. Có khi lâu lắm mới thấy. Có khi không bao giờ thấy. Nhưng từ hôm đó, tao bắt đầu nhìn xuống nhiều hơn. Nhìn những thứ nhỏ, gần, đang ở đây. Trước khi nó không còn ở đây nữa. Có khi sen không phải là một thứ mọc lên. Có khi sen chỉ là, lần sau, tao sẽ cúi xuống.
Thich Nhat Hanh said: No mud, no lotus. Sounds beautiful. But when you're drowning in mud, nobody's thinking about lotuses. I lost Bong. That loss meant nothing to the world. No headlines, no condolences. An old dog died. Normal. But the mud isn't about Bong dying. It's about realizing how I lived for twelve years. Scrolling past everything. Swiping away everything. Assuming everything would always be there waiting for me. The mud is realizing you had something but didn't know you had it. The lotus, I haven't seen it yet. Maybe it'll take a long time. Maybe never. But since that night, I started looking down more often. At the small things, the close things, the things still here. Before they're not here anymore. Maybe the lotus isn't something that grows. Maybe the lotus is just this: next time, I'll bend down.