Giữa bàn nhậu mười người mà tôi không biết nói gì
Ten People at the Table and I Had Nothing to Say
Bàn nhậu mười người.
Tôi ngồi ở góc, cái ghế nhựa hơi thấp hơn mấy cái còn lại. Không biết sao lần nào tôi cũng ngồi đúng cái ghế đó.
Mười người. Toàn quen. Bạn đại học, bạn cùng khu, vài đứa chơi chung từ hồi cấp ba. Không ai xa lạ.
Mà tôi ngồi đó, cầm ly bia, nghe họ nói, rồi không biết chen vào chỗ nào.
Thằng Hùng kể chuyện con nó vừa đậu trường chuyên. Cả bàn chúc mừng. Tôi cũng giơ ly. Thằng Tuấn khoe vừa lên chức phó phòng. Mấy đứa vỗ vai. Tôi cũng gật.
Chị Lan kể chuyện đi Đà Lạt tuần trước, chồng chị lái xe, hai đứa nhỏ ngồi sau hát karaoke trên xe. Cả bàn cười. Tôi cũng cười.
Nhưng tôi không nói gì.
Không phải vì không có gì để nói. Tôi có. Tuần trước tôi đọc xong một cuốn sách hay. Tháng trước tôi ngồi ngoài ban công nhìn mưa rồi nghĩ được một điều mà tôi thấy quan trọng. Hôm kia tôi đi bộ một mình dọc con kênh, thấy cái cây bàng thay lá, đứng lại nhìn mười phút.
Nhưng mấy thứ đó, nói ra ở đây, nó lạc.
Nó không lạc vì sai. Nó lạc vì không ai đang ở chỗ đó.
Bàn nhậu đang nói chuyện con cái, chuyện tiền, chuyện xe, chuyện nhà. Mấy thứ đó cũng quan trọng. Tôi không coi thường. Tôi cũng có con, cũng trả góp, cũng lo tiền điện tiền nước.
Nhưng cái phần tôi muốn nói, nó nằm ở một chỗ khác.
Chỗ đó không có ai.
---
Hồi ba mươi tuổi tôi không thấy vậy.
Hồi đó tôi cũng ngồi bàn nhậu, cũng mười người, cũng bia cũng mồ. Nhưng tôi nói nhiều. Tôi chen vào được. Tôi cười to. Tôi kể chuyện công ty, chuyện sếp, chuyện đồng nghiệp. Tôi thuộc về cái bàn đó.
Hoặc tôi tưởng tôi thuộc về.
Bây giờ tôi bốn mươi ba. Không biết từ lúc nào, cái bàn nhậu vẫn vậy mà tôi thì khác.
Không phải tôi giỏi hơn. Không phải tôi sâu sắc hơn. Không phải tôi hơn ai.
Chỉ là tôi bắt đầu quan tâm đến những thứ mà khi nói ra, người ta nhìn tôi rồi im.
Cái im đó không phải ghét. Không phải khinh. Chỉ là không hiểu. Rồi ai đó đổi đề tài. Rồi mọi thứ tiếp tục.
Và tôi lại cầm ly bia, ngồi im.
---
Vợ tôi hỏi: "Đi nhậu về sao mặt buồn vậy?"
Tôi nói: "Không buồn. Mệt thôi."
Nhưng không phải mệt vì bia. Mệt vì ngồi giữa mười người quen mà thấy mình đang ở một nơi khác.
Cái cảm giác đó, tôi không biết gọi là gì.
Không phải cô đơn. Cô đơn là khi không có ai. Đây là có mười người. Toàn người tôi thương.
Không phải bị bỏ rơi. Không ai bỏ rơi tôi. Họ vẫn gọi tôi đi nhậu, vẫn rót bia cho tôi, vẫn hỏi thăm.
Chỉ là cái phần sâu nhất trong tôi, cái phần mà tôi bắt đầu sống với nó nhiều hơn mấy năm gần đây, cái phần đó không có chỗ ngồi ở bàn này.
---
Tôi nhớ có lần thằng Hùng hỏi: "Mày dạo này sao ít nói vậy?"
Tôi cười: "Già rồi, hết chuyện."
Nó cười theo. Chuyện qua.
Nhưng sự thật là tôi không hết chuyện. Tôi có nhiều chuyện hơn bao giờ hết. Chỉ là mấy chuyện đó, tôi không biết kể cho ai.
Tôi thử một lần. Lần đó tôi kể cho thằng Tuấn nghe chuyện tôi đọc được. Về cách con người ta sống mà không biết mình đang sống. Về cái vòng lặp mà ai cũng chạy mà không ai hỏi chạy đi đâu.
Thằng Tuấn nghe xong, gật gật, rồi nói: "Mày triết lý quá. Uống đi."
Nó không ác ý. Nó thật lòng. Nó chỉ không ở chỗ đó.
Và tôi hiểu. Không phải lỗi ai.
---
Bây giờ mỗi lần đi nhậu, tôi vẫn đi.
Tôi vẫn ngồi cái ghế nhựa thấp ở góc. Vẫn giơ ly. Vẫn cười. Vẫn nghe.
Nhưng có một phần tôi, phần đó ngồi ở một cái bàn khác. Một cái bàn không có ai.
Đôi khi tôi tự hỏi, cái bàn đó có ai khác không. Ở đâu đó, có người nào cũng đang ngồi giữa mười người quen mà thấy mình lạc không.
Tôi không biết.
Tôi chỉ biết là tối nay, về nhà, tôi sẽ lại ngồi ngoài ban công. Một mình. Nhìn trời.
Và ở đó, tôi không lạc.
吾言甚易知，甚易行。天下莫能知，莫能行
Ngô ngôn thậm dị tri, thậm dị hành. Thiên hạ mạc năng tri, mạc năng hành
Lời ta rất dễ hiểu, rất dễ làm. Nhưng thiên hạ không ai hiểu, không ai làm.
My words are easy to understand and easy to practice. Yet no one in the world can understand or practice them.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 70
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói, lời ta rất dễ hiểu, rất dễ làm, mà thiên hạ không ai hiểu, không ai làm. Nghe như ông già cũng ngồi một mình ở góc bàn nào đó, hai ngàn mấy trăm năm trước. Ông không nói gì cao siêu. Ông nói nước chảy chỗ trũng. Ông nói biết đủ thì đủ. Ông nói mềm thắng cứng. Mấy thứ đó, ai nghe cũng gật. Nhưng gật xong thì quên. Rồi lại chạy. Cái lạc lõng của ông không phải vì ông khác người. Mà vì ông thấy một thứ đơn giản, mà cái đơn giản đó lại không có chỗ trong cuộc trò chuyện của thiên hạ. Giống như anh ngồi bàn nhậu, muốn kể chuyện cây bàng thay lá, mà biết nói ra thì người ta đổi đề tài. Không phải lỗi ai. Chỉ là mỗi người đang ngồi một cái bàn khác nhau, dù cùng một chỗ.
Laozi said: my words are very easy to understand, very easy to practice, yet no one in the world understands them, no one practices them. Sounds like the old man was also sitting alone in some corner, two thousand years ago. He didn't say anything mystical. He said water flows to the lowest ground. He said knowing enough is enough. He said softness overcomes hardness. Anyone who hears it nods. Then forgets. Then keeps running. His sense of being lost wasn't because he was different from others. It was because he saw something simple, and that simplicity had no place in the world's conversations. Like a man at a drinking table who wants to talk about a tree shedding its leaves, but knows that if he speaks, someone will change the subject. It's no one's fault. Everyone is just sitting at a different table, even when they're in the same place.