Hai đứa cháu cãi nhau, tôi ngồi cười

Chiều chủ nhật, hai đứa cháu ngoại qua chơi.

Thằng lớn mười bốn. Con nhỏ mười một.

Chúng nó cãi nhau từ lúc bước vô cửa.

Thằng lớn nói nó học giỏi hơn. Con nhỏ nói nó vẽ đẹp hơn. Thằng lớn nói vẽ đẹp thì có ích gì. Con nhỏ nói học giỏi mà không ai thương thì cũng vậy thôi.

Tôi ngồi pha trà, nghe.

Không can. Không nói gì.

Vợ tôi từ trong bếp nói vọng ra: "Ông nói tụi nó đi."

Tôi cười. Nói gì bây giờ.

Hồi tôi bằng tuổi thằng lớn, tôi cũng cãi y vậy. Với thằng Hùng hàng xóm. Nó cao hơn tôi. Tôi học giỏi hơn nó. Nó đá banh hay. Tôi bơi nhanh. Hai đứa so nhau từ sáng tới tối, từ lớp ba tới lớp chín.

Rồi nhà nó dọn đi.

Tôi đứng nhìn cái nhà trống, thấy trống luôn trong bụng. Không phải vì mất bạn. Mà vì không còn ai để so.

Kỳ lạ thiệt. Mất đối thủ mà buồn hơn mất bạn.

Lớn lên, tôi đi làm. So tiếp.

Anh Tư cùng phòng lương cao hơn tôi hai trăm. Tôi nghĩ cách làm sao cho bằng. Bằng rồi thì anh Tư lên trưởng phòng. Tôi lại so. Tôi lên trưởng phòng thì anh Tư mua nhà. Tôi mua nhà thì anh Tư mua xe.

Cái vòng đó, tôi chạy gần ba mươi năm.

Không phải tôi ghét anh Tư. Anh Tư tốt. Tết nào cũng qua nhà tôi uống rượu. Hai đứa cười nói vui vẻ. Nhưng về nhà, tôi nằm nghĩ.

Nghĩ xem mình đang ở đâu so với ảnh.

Vợ tôi biết. Bà không nói thẳng. Bà chỉ nói: "Ông sống đời ông hay sống đời anh Tư?"

Tôi nghe mà bực. Bực vì đúng.

Năm tôi năm mươi, anh Tư bệnh. Nằm viện ba tháng. Tôi vô thăm, thấy ảnh nằm đó, gầy, tóc bạc, cười với tôi: "Hùng ơi, tao thua mày rồi. Mày còn khỏe."

Tôi ngồi cạnh giường, không nói được.

Khỏe hơn người bệnh thì có gì mà hơn.

Anh Tư ra viện, hai đứa đi uống cà phê. Ảnh kể hồi đó ảnh cũng so với tôi. Tôi ngạc nhiên. Tôi tưởng chỉ mình tôi so. Hóa ra ảnh cũng nằm nhà nghĩ "thằng Hùng sao nó giỏi giao tiếp, ai cũng thương." Trong khi tôi nằm nhà nghĩ "anh Tư sao lúc nào cũng bình tĩnh, ai cũng nể."

Hai đứa so nhau mà không đứa nào biết đứa kia cũng đang so.

Ngồi cười với nhau. Cười mà thấy dở.

Năm tôi sáu mươi, tôi nghỉ hưu. Anh Tư nghỉ trước tôi hai năm. Hai đứa giờ sáng đi bộ, chiều uống trà. Không ai nhắc chuyện lương, chuyện chức, chuyện nhà, chuyện xe.

Không phải vì quên. Mà vì nhìn lại, không biết mình đã so cái gì.

Hồi đó tôi nghĩ lương cao hơn là thắng. Giờ tôi biết cái lưng đau mỗi sáng không phân biệt lương ai cao hơn.

Hồi đó tôi nghĩ nhà to hơn là giỏi. Giờ tôi ngồi một mình trong phòng khách rộng, thấy trống.

Hồi đó tôi nghĩ xe đẹp hơn là oai. Giờ tôi đi bộ ra công viên, thấy khỏe hơn hồi lái xe.

Không phải những thứ đó sai. Chỉ là tôi đã đặt chúng lên bàn cân với người khác, rồi quên cân với chính mình.

Chiều nay, hai đứa cháu vẫn cãi.

Thằng lớn nói: "Ông ngoại, ông nói đi, ai giỏi hơn?"

Tôi nhìn nó. Nhìn con nhỏ.

Tôi nói: "Ông không biết."

Thằng lớn nói: "Ông phải biết chứ. Ông già rồi mà."

Tôi cười.

"Ông già rồi nên ông mới không biết."

Hai đứa nhìn nhau, không hiểu.

Không sao. Tôi cũng mất mấy chục năm mới không hiểu được như bây giờ.

Vợ tôi bưng ra đĩa trái cây. Hai đứa nhỏ quên cãi, chạy lại ăn.

Tôi ngồi uống trà.

Nắng chiều vàng trên sàn gạch.

Không ai giỏi hơn ai trong cái nắng chiều đó.