Hai mươi hai tuổi, tao có ba cái part-time
Twenty-two years old, I had three part-time jobs
Tao làm ba việc.
Sáng thì pha cà phê ở quán gần trường. Ca bắt đầu sáu rưỡi. Tao dậy lúc năm giờ bốn lăm, mắt chưa mở hết đã leo lên xe máy.
Chiều thì chạy đơn cho app giao hàng. Mưa hay nắng cũng chạy. Có bữa trời đổ nước, tao đội áo mưa ngồi đợi dưới mái hiên người ta, nhìn đồng hồ đếm từng phút vì chậm là bị đánh giá xấu.
Tối thì về nhà, mở laptop, nhận thiết kế freelance. Làm logo, làm banner, làm mấy cái post quảng cáo cho quán ăn, tiệm nail. Năm chục ngàn một cái. Có cái trả giá ba chục ngàn tao cũng nhận.
Tao nghĩ tao giỏi lắm. Hai mươi hai tuổi mà tự lo được. Không xin tiền nhà. Không nợ ai.
Mỗi tháng tao kiếm được khoảng mười hai, mười ba triệu. Nghe thì cũng được. Nhưng tao không biết tiền đi đâu hết. Trà sữa. Grab. Mấy cái áo trên Shopee mua lúc hai giờ sáng vì không ngủ được. Rồi đóng trọ. Rồi xăng. Rồi hết.
Tao bắt đầu nghĩ, hay là mình kiếm thêm việc thứ tư.
Thằng Dũng, bạn tao, nó chỉ làm một việc. Nhân viên văn phòng, lương tám triệu. Nó ở chung phòng trọ với tao. Tối nó nấu cơm, coi phim, đi ngủ lúc mười giờ.
Tao ghét nó.
Không phải ghét thiệt. Nhưng mỗi lần thấy nó nằm võng đọc truyện lúc tám giờ tối, trong khi tao đang ngồi cắm mặt vào Canva sửa cái logo lần thứ năm vì khách không chịu, tao thấy tức.
Tức vì nó bình thường quá. Mà sao nó bình thường được.
Một bữa tao bệnh. Sốt. Nằm liệt. Không dậy nổi.
Tao nhắn quán xin nghỉ. Quán nói OK, mai có người thay rồi. Tao tắt app giao hàng. Không ai nhắn hỏi. Tao nhắn khách freelance xin lùi deadline. Khách nói, thôi để tui tìm người khác.
Ba cái việc. Tao nghỉ một ngày. Không ai cần tao.
Nằm đó, sốt, tao nhìn lên trần nhà phòng trọ. Cái quạt quay. Thằng Dũng đi làm rồi, trước khi đi nó để trên bàn chai nước, viên thuốc, tờ giấy ghi "uống đi mày".
Tao nhìn tờ giấy đó lâu hơn nhìn bất cứ cái gì trong mấy tháng qua.
Mấy tháng qua tao nhìn cái gì? Màn hình điện thoại. Bản đồ giao hàng. Cái laptop. Số tiền trong tài khoản. Mấy con số.
Tao không nhớ lần cuối tao ngồi ăn cơm mà không vừa ăn vừa coi điện thoại. Không nhớ lần cuối tao đi đâu mà không phải vì tiền. Không nhớ lần cuối tao ngủ mà không đặt báo thức.
Mười hai triệu. Mười ba triệu. Rồi sao.
Tao tính. Nếu tao bỏ hai việc, chỉ giữ một, tao kiếm được khoảng năm triệu. Thiếu. Nhưng thiếu bao nhiêu? Tao ngồi liệt kê.
Trọ: hai triệu rưỡi. Ăn: hai triệu nếu nấu. Xăng: ba trăm. Điện nước: ba trăm.
Năm triệu mốt. Vừa đủ. Không dư.
Nhưng mà, tao đã dư bao giờ đâu. Mười hai triệu tao cũng tiêu hết. Mười ba triệu tao cũng tiêu hết. Cái "dư" nó không nằm ở con số. Nó nằm ở chỗ khác mà tao chưa biết.
Tao nhớ hồi nhỏ. Hè, tao chơi ngoài đồng cả ngày. Không có tiền. Không có điện thoại. Không có gì hết. Mà tao không thấy thiếu.
Bây giờ tao có ba cái việc, có tiền, có điện thoại, có đủ thứ. Mà tao thấy thiếu hoài.
Thằng Dũng đi làm về. Nó hỏi, mày đỡ chưa. Tao nói đỡ rồi. Nó nấu cháo. Tao ngồi ăn.
Lần đầu tiên trong mấy tháng, tao ăn mà không cầm điện thoại.
Cháo nóng. Có trứng. Hành lá.
Tao không biết tại sao, nhưng tao muốn khóc.
Không phải vì buồn. Mà vì lâu quá rồi tao không ngồi yên như vậy. Lâu quá rồi tao không để ai nấu cho tao ăn. Lâu quá rồi tao không thấy một buổi tối mà không có deadline, không có đơn hàng, không có gì phải làm.
Tao sợ cái "không có gì phải làm" đó. Tao sợ lắm.
Vì nếu không làm, tao là ai?
Tao không trả lời được.
Tuần sau tao bỏ hai việc. Giữ lại quán cà phê. Lương năm triệu.
Tao nấu cơm. Tao đi ngủ lúc mười giờ. Tao đọc truyện.
Tao giống thằng Dũng.
Mà tao không ghét nó nữa.
Người bận rộn nhất thường có ít thời gian sống nhất.
The most busy people often have the least time to live.
— Seneca, On the Shortness of Life, Chương 3
Diễn giải
Interpretation
Seneca nói, người bận rộn nhất thường có ít thời gian nhất cho chính mình. Nghe thì vô lý. Bận thì phải có nhiều chứ. Nhiều tiền, nhiều việc, nhiều thành tựu. Nhưng mà không. Bận là cái bẫy. Mày càng chạy, mày càng không thấy mình đang đứng ở đâu. Mày kiếm mười hai triệu mà tiêu hết mười hai triệu. Mày kiếm hai mươi triệu rồi cũng tiêu hết hai mươi triệu. Con số nó không bao giờ đủ, vì cái lỗ hổng nó không nằm ở ví. Thằng trong chuyện, nó làm ba việc. Nó tưởng nó đang xây cái gì đó. Nhưng nó chỉ đang chạy. Chạy vì sợ dừng lại. Vì dừng lại thì phải nhìn vào mình. Mà nhìn vào mình thì thấy trống. Đến lúc nó bệnh, nó nằm xuống, nó mới thấy. Tô cháo thằng bạn nấu, nó có giá trị hơn cả tháng lương. Không phải vì tô cháo ngon. Mà vì lần đầu nó ngồi yên đủ lâu để nếm.
Seneca said the busiest people often have the least time for themselves. Sounds backwards. Busy should mean more. More money, more work, more accomplishments. But no. Busyness is a trap. The more you run, the less you see where you're standing. You make twelve million and spend twelve million. You make twenty million and spend twenty million. The number is never enough because the hole isn't in your wallet. The guy in the story worked three jobs. He thought he was building something. But he was just running. Running because he was afraid to stop. Because stopping meant looking at himself. And looking at himself meant seeing emptiness. It took getting sick, lying flat on his back, to finally see. A bowl of congee his roommate made was worth more than a month's salary. Not because the congee was good. But because it was the first time he sat still long enough to taste it.