Hai mươi hai tuổi, tao có mười bảy cái tab đang mở
Twenty-two years old, seventeen tabs open
Tao hai mươi hai tuổi.
Mỗi sáng thức dậy, tao mở điện thoại trước khi mở mắt hẳn.
Notification từ app học tiếng Anh. Nhắc nhở streak đã 47 ngày. Notification từ app đọc sách. Tuần này chưa đọc đủ. Notification từ nhóm chạy bộ. Sáng mai 5 giờ tập hợp ở công viên. Email từ khóa học online. Bài tập tuần 6 đã mở.
Tao chưa kịp đánh răng mà đã thấy mình đang thua.
---
Hồi năm nhất đại học, tao thấy một thằng anh khóa trên. Nó vừa học giỏi, vừa đi làm thêm, vừa chơi guitar trong ban nhạc, vừa chạy marathon. Profile LinkedIn của nó dài hơn bài luận tốt nghiệp.
Tao nghĩ: mình phải như vậy.
Năm hai, tao đăng ký học thêm thiết kế đồ họa. Vì "thời đại này phải biết nhiều thứ". Tao chưa học xong đã nhảy sang học chỉnh sửa video. Vì "video là tương lai". Chưa cắt xong cái clip đầu tiên, tao lại thấy người ta nói phải biết code. Tao đăng ký thêm khóa Python.
Mỗi tối tao ngồi trước laptop, mười bảy cái tab đang mở. Không cái nào xong.
---
Tao có một cuốn sổ. Ghi mục tiêu.
Đọc 52 cuốn sách một năm. Học 3 ngoại ngữ. Tiết kiệm 50 triệu trước 25 tuổi. Chạy half marathon. Xây kênh YouTube. Học nấu ăn. Thiền mỗi sáng.
Tao ghi xong, nhìn lại, thấy hào hứng. Như thể ghi ra là đã làm được rồi.
Ba tháng sau, tao đọc được 4 cuốn. Tiếng Nhật dừng ở bài 7. Tài khoản tiết kiệm có 3 triệu 200. Kênh YouTube có 1 video, 23 lượt xem, 14 là bạn bè.
Tao không buồn vì chưa đạt. Tao buồn vì thấy mình lúc nào cũng thiếu.
---
Có đêm tao nằm lướt TikTok. Thấy một đứa 19 tuổi đã có startup. Một đứa 21 tuổi mua nhà cho mẹ. Một đứa bằng tuổi tao mà đã đi 15 nước.
Tao tắt điện thoại. Nằm ngửa nhìn trần nhà.
Cảm giác đó không phải ghen tị. Nó giống như đứng giữa siêu thị khổng lồ, mọi thứ đều đang giảm giá, mọi thứ đều hấp dẫn, mà tay tao chỉ có một cái giỏ nhỏ.
Tao không biết bỏ gì vào.
Vì tao muốn hết.
---
Thằng Phúc, bạn tao từ hồi cấp ba, nó khác.
Nó học xong đại học, xin vào một tiệm cà phê. Pha cà phê. Mỗi ngày.
Tao hỏi: "Mày không muốn làm gì lớn hơn à?"
Nó cười: "Lớn hơn là sao?"
Tao nói: "Thì kiểu... phát triển bản thân, học thêm cái gì đó, mở rộng."
Nó nói: "Tao đang học mỗi ngày. Hôm nay tao pha được một shot espresso ngon hơn hôm qua. Vậy là đủ."
Tao nhìn nó. Không hiểu.
Hoặc không muốn hiểu.
---
Tháng trước, tao bị sốt. Nằm nhà ba ngày.
Ba ngày không học gì. Không làm gì. Không chạy theo gì.
Ngày đầu, tao bồn chồn. Cầm điện thoại lên rồi đặt xuống. Thấy mình đang phí thời gian.
Ngày thứ hai, tao mệt quá, không cầm nổi điện thoại. Tao nằm nghe tiếng mưa. Chỉ vậy.
Ngày thứ ba, tao tỉnh dậy lúc 9 giờ sáng. Nắng vào phòng. Tao đi pha một ly cà phê. Ngồi uống. Không mở gì. Không đọc gì. Không học gì.
Và lần đầu tiên trong rất lâu, tao không thấy thiếu.
---
Tao kể chuyện này cho thằng bạn cùng phòng. Nó cười.
"Mày bị sốt nên não nó chậm lại thôi. Khỏe rồi lại chạy tiếp."
Có khi nó nói đúng.
Vì hôm sau tao khỏe, tao lại mở laptop. Lại mười mấy cái tab. Lại thấy mình chưa đủ.
Nhưng tao nhớ cái sáng ngày thứ ba đó. Ly cà phê. Nắng vào phòng. Không có gì cả. Mà không thiếu gì cả.
Tao không biết đó là gì. Nhưng tao nhớ.
---
Hôm nay tao ngồi đếm. Tao đang theo 4 khóa học online. Tham gia 3 nhóm cộng đồng. Có 2 cái side project dang dở. Đọc dở 6 cuốn sách.
Mười lăm thứ. Không cái nào xong. Không cái nào sâu.
Tao giống một cái ly nhỏ, cố hứng cả trời mưa.
Nước tràn hết ra ngoài. Ly vẫn không đầy.
---
Tao không biết đủ là bao nhiêu.
Có khi đủ không phải là một con số.
Có khi đủ là cái sáng hôm đó. Ly cà phê. Nắng. Không có gì.
Mà tao thì cứ mở thêm tab.
吾生也有涯，而知也無涯。以有涯隨無涯，殆已
Ngô sinh dã hữu nhai, nhi tri dã vô nhai. Dĩ hữu nhai tùy vô nhai, đãi dĩ
Đời ta có hạn, mà hiểu biết thì vô hạn. Lấy cái có hạn đuổi theo cái vô hạn, nguy thay.
Our life has a limit, but knowledge has none. To pursue the limitless with what is limited — that is perilous.
— Trang Tử, Nam Hoa Kinh, Dưỡng Sinh Chủ (Thiên 3)
Diễn giải
Interpretation
Trang Tử nói cái này hơn hai ngàn năm trước rồi. Đời người có giới hạn, mà thứ muốn biết, muốn có, muốn làm thì vô hạn. Lấy cái có hạn mà đuổi theo cái vô hạn thì nguy. Nghe triết lý quá phải không? Nhưng nói thẳng ra là vầy: mày có 24 tiếng một ngày, mày có mấy chục năm trên đời, mà mày cứ cố nhồi hết mọi thứ vào. Mười bảy cái tab. Bốn khóa học. Sáu cuốn sách dở. Mày không thiếu kiến thức. Mày thiếu chỗ trống. Thằng Phúc pha cà phê mỗi ngày, nó không ngu. Nó chỉ hiểu một thứ mà mày chưa hiểu: đời ngắn, nên nó chọn ít lại, rồi sống cho sâu. Còn mày, mày cứ mở thêm tab. Rồi tự hỏi sao không bao giờ đủ.
Zhuangzi said this over two thousand years ago. Life is finite, but the things we want to know, to have, to do are infinite. To chase the infinite with the finite is dangerous. Sounds philosophical, right? But put it plainly: you have 24 hours a day, a few decades on earth, and you keep trying to cram everything in. Seventeen tabs. Four courses. Six unfinished books. You don't lack knowledge. You lack empty space. Phuc makes coffee every day. He's not stupid. He just understands something you don't yet: life is short, so he chose less, and lives deeper. And you, you keep opening tabs. Then wonder why it's never enough.