Họp lớp hai mươi năm, tôi ngồi bàn cuối
Twenty-Year Reunion, I Sat at the Last Table
Nó gửi tin nhắn vào nhóm lớp lúc chín giờ tối.
"Hai mươi năm rồi bà con ơi. Tổ chức đi."
Tin nhắn đó nhảy lên ba trăm bình luận trong hai ngày. Người thì hẹn nhà hàng, người thì đòi karaoke, người thì hỏi ai còn liên lạc với thằng Tuấn, con Hạnh, thằng Đức.
Tôi đọc hết. Không bình luận gì.
Vợ tôi hỏi: "Anh đi không?"
Tôi nói đi.
Nhưng tôi không biết tại sao mình nói đi.
---
Hôm đó tôi đến sớm mười lăm phút.
Nhà hàng trên đường Nguyễn Đình Chiểu. Phòng riêng, bàn tròn, mười hai ghế một bàn. Bốn bàn. Gần năm chục người xác nhận.
Tôi đứng ngoài hành lang, hút một điếu thuốc.
Thằng Phong đến trước. Nó bắt tay tôi, vỗ vai: "Ê, mày ốm ha. Dạo này làm gì?"
Tôi nói: "Làm kế toán cho công ty nhỏ."
Nó gật. Rồi nó quay sang chào người khác.
Tôi hiểu. Câu trả lời của tôi không có gì để nói tiếp.
---
Mọi người đến dần. Ồn ào. Ôm nhau. Chụp hình.
Con Lan bây giờ là giám đốc marketing một tập đoàn. Nó đi xe riêng, có tài xế đợi ngoài. Thằng Hùng mở chuỗi quán cà phê, sáu chi nhánh. Thằng Đạt định cư Canada, về chơi đúng dịp.
Mỗi người kể chuyện mình, mắt sáng lên.
Tôi ngồi nghe.
Không phải tôi không có gì kể. Tôi có. Hai đứa con, một đứa lớp bảy, một đứa lớp ba. Vợ tôi bán hàng online. Tôi đi làm từ bảy giờ sáng, về lúc sáu giờ chiều. Cuối tuần đưa con đi học bơi.
Nhưng những thứ đó, kể ra, nó không kêu.
Nó không có gì để người ta trầm trồ.
---
Bàn tôi ngồi có tám người. Bảy người kia nói chuyện rôm rả. Về đầu tư, về bất động sản, về chuyến đi Nhật tuần trước.
Một người hỏi tôi: "Mày dạo này sao?"
Tôi nói: "Cũng bình thường."
Nó cười: "Bình thường là tốt rồi."
Rồi quay sang nói chuyện tiếp.
Câu "bình thường là tốt rồi" đó, tôi không biết nó an ủi hay nó xếp tôi vào một chỗ rồi bước đi.
---
Giữa buổi, có phần mỗi người đứng lên nói vài câu.
Người thì kể hồi xưa nghịch phá, giờ thành đạt. Người thì cảm ơn thầy cô. Người thì khóc vì nhớ thằng bạn đã mất.
Đến lượt tôi, tôi đứng lên.
Tôi nói: "Tôi tên Khoa. Hồi đó ngồi bàn cuối. Giờ cũng ngồi bàn cuối."
Mọi người cười. Tôi cũng cười.
Rồi tôi ngồi xuống. Không nói gì thêm.
Tôi không biết nói gì thêm.
---
Mười giờ, bắt đầu có người về. Ôm nhau, hẹn năm năm nữa gặp lại.
Tôi ra ngoài trước. Đứng ở bãi xe, hút thêm một điếu.
Thằng Đạt đi ra, thấy tôi, lại gần.
"Ê Khoa. Mày có vẻ ít nói ha."
Tôi nói: "Ừ, tao vốn vậy."
Nó nhìn tôi một lúc rồi nói: "Tao ở Canada mười hai năm. Mày biết không, bên đó tao cũng vậy. Đi party, ngồi một góc. Không phải buồn. Chỉ là không biết mình thuộc về đâu."
Tôi nhìn nó.
Nó nói tiếp: "Hồi đó tao tưởng đi xa thì khác. Nhưng không. Ở đâu tao cũng thấy mình đứng lệch một chút. Không ai đẩy ra. Nhưng cũng không ai kéo vào."
Tôi không nói gì. Nhưng lần đầu tiên trong buổi tối đó, tôi thấy mình thở được.
---
Trên đường về, tôi không mở nhạc.
Đường khuya, xe ít. Đèn đường vàng.
Tôi nghĩ về cái bàn cuối. Hồi đi học, tôi ngồi bàn cuối vì lười. Giờ tôi ngồi bàn cuối vì không biết ngồi đâu khác.
Không phải tôi ghét họ. Không phải họ ghét tôi.
Chỉ là giữa đám đông, tôi luôn thấy mình thừa ra một chút. Không nhiều. Chỉ một chút. Nhưng đủ để tôi biết.
---
Về đến nhà, vợ tôi đã ngủ. Hai đứa nhỏ ngủ chung giường, chân đạp lung tung.
Tôi đứng ở cửa phòng nhìn vào.
Ba người đó không cần tôi kể chuyện hay. Không cần tôi thành đạt. Không cần tôi có gì để trầm trồ.
Nhưng tôi không biết tại sao, đứng đó, tôi vẫn thấy một khoảng trống. Nhỏ thôi. Nằm đâu đó giữa ngực.
Không phải vì thiếu tình thương.
Có lẽ vì tôi chưa bao giờ thật sự biết mình là ai giữa những người khác.
---
Tôi rửa mặt, thay đồ, nằm xuống.
Nhắm mắt. Nhưng không ngủ được.
Câu thằng Đạt nói cứ quay lại: "Ở đâu tao cũng thấy mình đứng lệch một chút."
Tôi không biết đó là bệnh hay là thật.
Hoặc có khi, nó là cả hai.
眾人皆有餘，而我獨若遺
Chúng nhân giai hữu dư, nhi ngã độc nhược di
Người đời đều có dư, riêng ta dường như thiếu thốn.
Everyone has more than enough; I alone seem to have lost everything.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 20
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói câu đó hai ngàn mấy trăm năm trước. Ổng nói, người ta ai cũng có dư, có thừa, có cái để khoe. Còn ổng thì thấy mình thiếu, thấy mình trống, thấy mình như thằng ngu đứng giữa chợ. Nghe quen không? Khoa ngồi bàn cuối. Không phải vì ai đuổi. Không phải vì ghét ai. Chỉ là ngồi đâu cũng thấy mình lệch một chút. Người ta kể chuyện đầu tư, chuyện đi Nhật, chuyện sáu chi nhánh. Khoa kể chuyện đưa con đi học bơi. Không ai cười. Nhưng cũng không ai hỏi thêm. Cái cô đơn này nó không ồn ào. Nó không phải một mình trong phòng trống. Nó là ngồi giữa bốn mươi mấy người mà vẫn thấy thừa. Lão Tử không nói câu đó để than. Ổng chỉ nhìn thấy. Rồi kể lại. Giống Khoa đứng ở bãi xe, hút thuốc, nghe thằng Đạt nói một câu rồi thở được. Đôi khi biết có người cũng lệch giống mình, nó không sửa được gì. Nhưng nó nhẹ hơn một chút.
Laozi said that over two thousand years ago. He said everyone else seems to have plenty, to have surplus, to have something to show. But he felt lacking, empty, like a fool standing in the middle of a market. Sound familiar? Khoa sat at the last table. Not because anyone chased him away. Not because he hated anyone. He just felt slightly off wherever he sat. People talked about investments, trips to Japan, six branches. Khoa could talk about taking his kids to swimming lessons. Nobody laughed. But nobody asked more either. This kind of loneliness isn't loud. It's not being alone in an empty room. It's sitting among forty-something people and still feeling extra. Laozi didn't say that to complain. He just saw it. Then told it. Like Khoa standing in the parking lot, smoking, hearing Dat say one sentence and finally being able to breathe. Sometimes knowing someone else is also slightly off-center doesn't fix anything. But it makes it a little lighter.