Họp lớp năm thứ hai mươi
The Twentieth Class Reunion
Cái tin nhắn trong nhóm Zalo hiện lên lúc trưa.
"Họp lớp 20 năm. Ai về được thì đăng ký."
Tôi đọc xong, tắt máy, ăn cơm. Chiều làm tiếp. Tối về tắm, nằm xuống, bật lại điện thoại.
Sáu mươi ba tin nhắn mới.
Thằng Hùng gửi ảnh resort nó đặt cho cả lớp. Bốn sao. Bể bơi vô cực nhìn ra biển. Con Lan comment: "Sang quá anh Hùng ơi." Thằng Tuấn gửi sticker vỗ tay. Mấy đứa khác hỏi có phòng đơn không, có chỗ đậu xe không.
Tôi scroll xuống.
Thằng Hùng bây giờ có công ty riêng. Nghe nói xuất khẩu gỗ. Tôi không rõ lắm, chỉ biết mỗi lần nó đăng ảnh lên Facebook là toàn máy bay, khách sạn, bàn ăn có nến.
Hồi cấp ba, nó ngồi bàn cuối, hay ngủ trong lớp.
Tôi ngồi bàn đầu. Học giỏi nhất nhì. Thầy cô khen hoài.
---
Vợ tôi hỏi: "Anh đi không?"
Tôi nói: "Chắc đi. Hai mươi năm rồi."
Vợ tôi gật, không nói gì thêm. Bả biết tôi. Biết cái kiểu tôi nói "chắc đi" nghĩa là đang cân.
Tôi cân cái gì?
Cân xem mặc gì đi. Cân xem đi xe gì. Cân xem khi người ta hỏi "bây giờ làm gì" thì trả lời sao.
Tôi làm quản lý ở một công ty vừa vừa. Lương đủ sống, đủ cho hai đứa nhỏ đi học, đủ trả góp căn hộ. Không thiếu. Nhưng cũng không có gì để kể cho nó nghe hay.
---
Đêm trước hôm đi, tôi lục tủ.
Cái áo polo xanh đậm, mới mua tháng trước. Quần kaki. Giày da. Tôi mặc thử, đứng trước gương.
Bốn mươi tuổi. Bụng hơi ra. Tóc bạc vài sợi hai bên mai. Mặt bình thường. Không xấu, không đẹp. Không có gì đặc biệt.
Tôi cởi ra, treo lại, chọn cái áo thun trơn.
Rồi lại thay lại cái polo.
Vợ tôi nằm trên giường nhìn, nói: "Anh mặc gì cũng được. Đi gặp bạn cũ chứ đi phỏng vấn đâu."
Tôi cười. Nhưng không thay.
---
Hôm đó, resort thiệt đẹp.
Thằng Hùng đứng ở cổng đón. Nó mập hơn hồi xưa, da nâu, cười tươi. Bắt tay từng đứa. Nó mặc áo thun trắng, quần short, dép tông.
Tôi nhìn xuống đôi giày da của mình.
Con Lan đến bằng xe Mercedes. Nó mở spa chuỗi, ba chi nhánh. Thằng Tuấn lái Fortuner, làm bên bất động sản. Con Hạnh dạy đại học, đi grab tới, cười hề hề: "Tao đi xe ôm cho lành."
Tôi đậu cái Vios ở góc, khóa cửa, đi vào.
---
Bàn ăn dài. Bia, mồi, tiếng cười.
Mọi người kể chuyện. Ai cũng kể cái hay. Công ty mới mở. Con vừa đậu trường chuyên. Vợ chồng mới đi Nhật về.
Tôi ngồi nghe. Gật. Cười. Cụng ly.
Thằng Hùng quay sang: "Ê, mày bây giờ làm gì?"
"Làm quản lý bên công ty ABC."
"À, ngon."
Rồi nó quay sang đứa khác.
Hai chữ "à, ngon" đó. Tôi không biết tại sao nó đọng lại.
Không phải nó khinh. Nó nói bình thường. Nhưng tôi nghe thấy trong đó một cái gì đó. Hay là tôi tự nghe.
---
Tối, mấy đứa ra bể bơi ngồi. Uống thêm. Trời mát.
Con Hạnh ngồi kế tôi. Nó dạy văn. Lương giảng viên, tôi biết, không cao.
Nó nói: "Tao thích nhất là mỗi sáng đi bộ vô trường. Qua cái hàng cây bàng. Mùa này lá đỏ."
Tôi nhìn nó. Nó cười thiệt. Không phải cười cho ai coi.
Thằng Tuấn đang khoe căn penthouse mới mua. Mấy đứa xúm lại coi hình. Con Lan hỏi giá. Thằng Hùng gật gù.
Con Hạnh không quay lại. Nó ngồi nhìn bể bơi, chân nhúng nước.
---
Đêm đó tôi nằm trong phòng khách sạn. Máy lạnh chạy êm. Nệm tốt. Ga trắng tinh.
Tôi mở điện thoại. Lướt Facebook.
Thằng Hùng vừa đăng ảnh cả lớp. Caption: "20 năm. Ai cũng thành công theo cách riêng."
Tôi zoom vào mặt mình trong ảnh.
Đứng hàng sau. Cười hơi gượng. Cái áo polo xanh.
Tôi nhìn lâu lắm.
Rồi tôi nhìn sang con Hạnh. Nó đứng ở rìa, cười toe, hai tay thả lỏng.
Tôi tự hỏi, hồi nào tôi bắt đầu nhìn người khác để biết mình đang ở đâu.
Hồi cấp ba? Hồi đại học? Hay hồi đi làm, lần đầu tiên thấy thằng bạn cùng lớp mua nhà trước mình?
Tôi không nhớ.
Chỉ biết là đêm đó, nằm trong cái phòng bốn sao thằng Hùng đặt, tôi thấy mệt.
Không phải mệt vì thiếu ngủ.
Mệt vì cả ngày tôi không sống. Tôi so.
So xe. So nhà. So chức. So cách người ta nói "à, ngon" với mình hay với đứa khác.
---
Sáng hôm sau, ăn buffet.
Con Hạnh ngồi đối diện, bưng tô phở.
Nó nói: "Tao thấy mày hôm qua ít nói."
Tôi nói: "Ừ. Không biết nói gì."
Nó cười: "Tao cũng vậy. Mà tao kệ."
Hai chữ "tao kệ" đó. Nhẹ lắm. Nó nói như nói về thời tiết.
Nhưng tôi nghĩ về nó cả đường lái xe về.
---
Về tới nhà, vợ hỏi: "Vui không?"
Tôi nói: "Vui."
Nhưng tối đó tôi ngồi ngoài ban công lâu hơn bình thường.
Hai đứa nhỏ trong phòng học bài. Vợ rửa chén. Tiếng nước chảy.
Tôi nghĩ về cái bể bơi vô cực, về cái Fortuner của thằng Tuấn, về cái Mercedes của con Lan.
Rồi tôi nghĩ về con Hạnh, chân nhúng nước, nhìn trời.
Tôi không biết ai trong đám đó thật sự vui.
Có khi chẳng ai biết.
Có khi ai cũng đang nhìn đứa khác, tự hỏi y như tôi.
不自見故明，不自是故彰
Bất tự hiện cố minh, bất tự thị cố chương
Không tự phô trương nên sáng, không tự cho mình đúng nên rõ ràng.
Not displaying himself, he shines; not asserting himself, he is distinguished.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 22
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói, người không tự cho mình thấy rõ thì mới sáng, không tự cho mình đúng thì mới rạng. Nghe cao siêu. Nhưng nôm na là vầy. Tôi đi họp lớp, cả ngày tôi nhìn người ta để đo mình. Xe nó đẹp hơn, nhà nó to hơn, chức nó cao hơn. Tôi tự xếp hạng mình trong cái bảng không ai lập. Con Hạnh thì không. Nó không cần biết mình đứng đâu trong bảng đó. Nó nhúng chân xuống nước, nhìn trời, kệ. Ông Lão Tử nói "không tự thấy" không phải là mù. Là không lấy mình ra làm thước. Không lấy người khác ra làm gương soi. Tôi cả đời ngồi bàn đầu, được khen giỏi, quen nhìn xuống. Đến khi không còn gì để nhìn xuống, tôi bắt đầu nhìn ngang. Và thấy mình thua. Nhưng thua ai? Theo luật nào? Ai chấm? Có khi bài thi đó không có đáp án. Mà tôi cứ ngồi chấm điểm mình hoài.
Laozi said, one who does not display himself is illuminated. One who does not justify himself is distinguished. Sounds lofty. But simply put. I went to the reunion and spent the whole day measuring myself against others. His car was nicer, her house was bigger, his title was higher. I ranked myself on a scoreboard nobody had created. Hanh didn't do that. She didn't need to know where she stood on that board. She dipped her feet in the water, looked at the sky, and let it go. When Laozi says "does not display himself," he doesn't mean being blind. He means not using yourself as the ruler. Not using other people as your mirror. My whole life I sat in the front row, got praised for being smart, got used to looking down. When there was nothing left to look down on, I started looking sideways. And felt like I was losing. But losing to whom? By whose rules? Who's grading? Maybe that exam never had an answer key. And I just kept scoring myself anyway.