Lương ba mươi triệu, tôi vẫn mở app ngân hàng mỗi sáng
Thirty million a month and I still check my bank app every morning
Hồi lương tám triệu, tôi nghĩ mười lăm triệu là đủ.
Hồi lương mười lăm triệu, tôi nghĩ hai mươi triệu là đủ.
Bây giờ lương ba mươi triệu. Tôi vẫn mở app ngân hàng mỗi sáng, trước cả khi đánh răng.
Không phải vì sợ hết tiền. Mà vì thói quen. Cái thói quen nhìn con số rồi tự hỏi: đủ chưa?
Chưa bao giờ đủ.
Tôi ba mươi tám tuổi. Vợ đi làm. Con đi học trường tư. Nhà trả góp còn mười hai năm. Xe trả góp còn hai năm. Bảo hiểm đóng đều. Tiết kiệm mỗi tháng được năm triệu, có tháng ba triệu, có tháng không.
Nhìn từ ngoài thì ổn. Mấy đứa bạn cũ gặp lại bảo: mày ngon rồi, ổn định rồi.
Tôi cười. Nói ừ.
Nhưng tối về, nằm cạnh vợ, vợ ngủ rồi, tôi lại mở app lên. Nhìn số dư. Tính trong đầu. Tháng này tiêu bao nhiêu. Tháng sau phải đóng gì. Nếu mất việc thì cầm cự được mấy tháng.
Sáu tháng. Nhiều lắm là sáu tháng.
Rồi tôi tính tiếp. Nếu con lên cấp hai, học phí tăng. Nếu bố mẹ ốm, viện phí. Nếu xe hỏng. Nếu nhà cần sửa. Nếu, nếu, nếu.
Cái đầu tôi không bao giờ ngừng tính.
Hồi hai mươi lăm tuổi, tôi nghĩ người lớn kiếm nhiều tiền thì hết lo. Bây giờ tôi kiếm gấp bốn lần hồi đó. Lo gấp mười.
Không phải vì đời khó hơn. Mà vì cái ngưỡng "đủ" nó cứ chạy. Tôi chạy theo nó. Nó chạy nhanh hơn tôi.
Tuần trước, công ty cũ gọi. Offer lương bốn mươi triệu. Vị trí cao hơn. Nhưng phải đi công tác nhiều, về muộn hơn.
Tôi suy nghĩ ba ngày.
Ba ngày đó, tôi không ngủ được. Nằm tính. Bốn mươi triệu thì mỗi tháng dư thêm mười triệu. Một năm dư thêm trăm hai. Năm năm thì...
Tôi tính xong. Thấy vui. Cái vui kéo dài được khoảng hai phút.
Rồi tôi bắt đầu tính tiếp: bốn mươi triệu thì thuế cao hơn. Chi phí đi lại nhiều hơn. Ăn ngoài nhiều hơn. Mệt hơn thì tiêu nhiều hơn vì cần giải tỏa.
Cuối cùng dư bao nhiêu? Không biết. Nhưng chắc chắn cái ngưỡng "đủ" sẽ lại nhích lên.
Bốn mươi triệu rồi sẽ thành năm mươi. Năm mươi rồi sẽ thành bảy mươi.
Tôi biết. Vì tôi đã đi qua cái vòng này rồi. Nhiều lần.
Chiều thứ bảy, đón con ở trường. Con gái tôi bảy tuổi, chạy ra, tay cầm cái bánh mì que trường bán, cắn dở, cười toe.
Nó nói: "Ba ơi, con ăn bánh mì ngon lắm."
Cái bánh mì que năm ngàn đồng.
Nó không biết lương ba mươi triệu là bao nhiêu. Không biết trả góp là gì. Không biết app ngân hàng là gì.
Nó chỉ biết cái bánh mì ngon. Và ba đến đón nó.
Vậy là đủ.
Tôi nhìn nó. Tự hỏi: từ lúc nào mình quên cảm giác đó?
Tối đó tôi từ chối offer bốn mươi triệu. Nhắn tin cho bên kia, cảm ơn, nói mình ở lại chỗ cũ.
Vợ tôi hỏi: sao không đi?
Tôi nói: đủ rồi.
Vợ tôi nhìn tôi. Không nói gì. Chắc cũng không hiểu lắm. Mà tôi cũng không chắc mình hiểu.
Sáng hôm sau, tôi vẫn mở app ngân hàng. Vẫn nhìn số dư.
Nhưng lần này tôi nhìn xong, tắt đi, rồi đi đánh răng.
Không tính gì thêm.
Chắc mai tôi lại tính. Chắc tuần sau cái đầu lại chạy. Tôi biết mình không dễ gì bỏ được cái thói quen đó.
Nhưng ít nhất hôm nay, tôi biết cái bánh mì năm ngàn đồng làm con gái tôi cười.
Và tôi đã ở đó để thấy.
知足者富
Tri túc giả phú
Biết đủ là giàu.
One who knows contentment is rich.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 33
Diễn giải
Interpretation
Ông già họ Lý viết bốn chữ: biết đủ là giàu. Nghe thì dễ. Ai chẳng biết. Nhưng sống thì khác. Cái "đủ" nó không phải con số. Không phải mười triệu, ba mươi triệu, hay một tỷ. Nó là cảm giác. Mà cảm giác thì không ai tính được. Con bé bảy tuổi cắn cái bánh mì năm ngàn, nó thấy đủ. Không phải vì nó ngu, không phải vì nó chưa biết đời. Mà vì nó chưa quên cách thấy đủ. Mình thì quên rồi. Quên từ lúc nào không biết. Có lẽ từ lúc bắt đầu so sánh. Có lẽ từ lúc biết mở app ngân hàng. Ông Lão Tử không bảo đừng kiếm tiền. Không bảo sống nghèo cho thanh cao. Ông chỉ nói: biết đủ, là giàu. Giàu ở đây không phải số dư trong tài khoản. Giàu là lúc nhìn con cười mà không nghĩ đến tiền học phí tháng sau.
The old man surnamed Li wrote four characters: one who knows contentment is rich. Sounds easy. Everyone knows that. But living it is different. "Enough" isn't a number. Not ten million, not thirty million, not a billion. It's a feeling. And feelings can't be calculated. A seven-year-old biting into a five-thousand-dong baguette feels enough. Not because she's naive. Not because she hasn't seen the world. But because she hasn't forgotten how to feel enough. We forgot. Forgot somewhere along the way. Maybe when we started comparing. Maybe when we learned to open a banking app. Lao Tzu didn't say stop earning money. Didn't say live poor to seem noble. He just said: know enough, and you're rich. Rich here isn't the balance in your account. Rich is looking at your daughter smile without thinking about next month's tuition.