Lương bốn mươi triệu mà tối nào cũng mở app xem số dư
Forty million a month and I still check my balance every night
Hồi lương mười triệu, tôi nghĩ hai mươi triệu là đủ.
Hồi lương hai mươi triệu, tôi nghĩ ba mươi triệu mới thật sự ổn.
Bây giờ bốn mươi triệu. Mỗi tối trước khi ngủ, tôi vẫn mở app ngân hàng. Nhìn con số. Rồi tắt. Rồi mở lại. Như kiểm tra xem nó có còn ở đó không.
Vợ tôi nói: anh bị gì vậy, tiền nó không tự chạy đi đâu được.
Tôi biết. Nhưng tôi vẫn mở.
---
Hồi ba mươi tuổi, tôi mua được căn hộ đầu tiên. Trả góp hai mươi năm. Ký xong, tôi ngồi trong xe, khóc. Không phải vui. Mà vì nghĩ đến hai mươi năm nữa. Hai mươi năm. Mỗi tháng phải có đủ. Không được ốm. Không được nghỉ. Không được chậm.
Tôi nghĩ mua nhà xong sẽ nhẹ. Hóa ra nặng hơn.
Nhưng không ai nói điều đó. Mọi người chỉ chúc mừng. Tôi cũng cười.
---
Ba mươi lăm tuổi, tôi đổi xe. Không phải vì xe cũ hỏng. Mà vì mỗi lần đón con ở trường, tôi thấy xe mình cũ nhất bãi. Con gái tôi không nói gì. Nó mới năm tuổi, nó biết gì đâu. Nhưng tôi thấy. Tôi thấy mấy ông bố khác bước xuống xe đời mới, áo sơ mi phẳng phiu, tay cầm chìa khóa bấm tít tít.
Tôi đổi xe.
Đổi xong, tôi đón con. Nó chạy ra, ôm chân tôi, nói: ba ơi về nhà nấu mì gói đi.
Nó không nhìn xe. Nó nhìn tôi.
Nhưng tôi thì đã nhìn xe người ta cả tháng rồi.
---
Ba mươi tám tuổi, tôi được thăng chức. Manager. Lương nhảy lên bốn mươi triệu. Tôi gọi cho mẹ, mẹ nói: vậy là khỏe rồi con.
Khỏe rồi.
Nhưng tối đó tôi lên mạng, search lương trung bình của director. Sáu mươi triệu. Tám mươi triệu. Có người trăm triệu.
Bốn mươi triệu bỗng nhỏ lại.
Tôi tự hỏi: cái gì đang nhỏ? Con số, hay cái nhìn của mình?
---
Công ty tôi có một anh, bốn mươi sáu tuổi, làm trưởng phòng mười hai năm không thăng. Ai cũng nghĩ anh chậm. Tôi cũng nghĩ vậy.
Một hôm đi ăn trưa chung, tôi hỏi: anh không muốn lên director à?
Anh cười. Nói: tao lên làm gì? Lương tao đủ trả nhà, đủ cho con đi học, cuối tuần tao đi câu cá. Mày thấy tao thiếu cái gì?
Tôi không trả lời được.
Vì thật ra, nhìn anh, tôi không thấy anh thiếu gì. Nhưng nhìn mình, tôi luôn thấy thiếu.
---
Tháng trước, vợ tôi sinh nhật. Tôi hỏi em muốn gì. Vợ nói: anh về sớm được không? Ăn cơm nhà. Không cần ra ngoài.
Tôi về sớm. Nấu cơm. Hai đứa nhỏ ngồi vẽ thiệp. Vợ tôi ăn xong, nói: lâu rồi mới được vầy.
Tôi ngồi rửa chén, nghĩ: bữa cơm này tốn bao nhiêu? Có lẽ tám mươi ngàn tiền đi chợ. Nhưng vợ tôi cười như chưa bao giờ được cười.
Tám mươi ngàn.
Bốn mươi triệu mỗi tháng, mà cái vợ tôi cần chỉ tám mươi ngàn với một bữa tối có mặt tôi.
---
Tôi vẫn mở app mỗi tối. Chưa bỏ được. Có lẽ lâu lắm mới bỏ được. Hoặc không bao giờ.
Nhưng bây giờ mỗi lần mở, tôi nhớ mặt con gái chạy ra ôm chân. Nhớ anh trưởng phòng đi câu cá cuối tuần. Nhớ vợ cười vì bữa cơm tám mươi ngàn.
Con số trong app không thay đổi.
Nhưng cái tôi thấy khi nhìn nó, hình như đang thay đổi.
Hình như thôi. Tôi không chắc.
Giàu có không phải là có nhiều, mà là cần ít.
Wealth consists not in having great possessions, but in having few wants.
— Epictetus, Discourses, Quyển 4
Diễn giải
Interpretation
Epictetus từng là nô lệ. Nghĩa đen. Bị người ta sở hữu, bị bẻ gãy chân. Ổng không có gì. Nhưng ổng nói giàu không phải có nhiều, mà cần ít. Nghe thì dễ. Sống thì khó. Vì xã hội không dạy mình cần ít. Xã hội dạy mình cần thêm. Thêm nữa. Thêm hoài. Lương mười triệu thì nhìn hai mươi. Hai mươi thì nhìn bốn mươi. Bốn mươi thì nhìn trăm. Cái đói không nằm trong ví. Nó nằm trong cách mình nhìn. Ông trưởng phòng đi câu cá cuối tuần, ổng không giàu hơn ai. Nhưng ổng không cần thêm gì. Cái đó, theo Epictetus, mới là giàu. Còn tôi, bốn mươi triệu, mỗi tối vẫn mở app. Có lẽ giàu không phải con số. Mà là lúc nào mình thôi đếm.
Epictetus was a slave. Literally. Owned by another person, had his leg broken. He had nothing. Yet he said wealth isn't about having much, but needing little. Sounds easy. Living it is hard. Because society doesn't teach us to need less. It teaches us to need more. Always more. When you make ten million, you look at twenty. Twenty, you look at forty. Forty, you look at a hundred. The hunger isn't in your wallet. It's in the way you look. The department head who goes fishing on weekends isn't richer than anyone. But he doesn't need anything more. That, according to Epictetus, is wealth. And me, forty million a month, still opening the app every night. Maybe wealth isn't a number. Maybe it's the moment you stop counting.