Lương đầu tiên tao tiêu hết trong ba ngày
I Blew My First Paycheck in Three Days
Tao nhớ rõ ngày đó.
Mùng 5 tháng 10. Thứ Năm.
Điện thoại rung. Tin nhắn ngân hàng. Bảy triệu hai trăm nghìn đồng.
Tao nhìn cái số đó chắc phải ba lần. Rồi chụp màn hình. Rồi cười một mình trong toilet công ty.
Bảy triệu hai. Lương tháng đầu tiên trong đời.
Tao làm nhân viên content cho một công ty nhỏ ở quận 3. Ngồi bàn sát cửa sổ, máy lạnh hơi yếu, đồng nghiệp hay rủ đi ăn trưa cơm bình dân mười lăm nghìn. Công việc không ghê gớm gì. Nhưng cái cảm giác lần đầu có tiền do mình làm ra, nó khác.
Nó khác tiền ba mẹ cho. Khác tiền mừng tuổi. Khác tiền bán đồ cũ trên mạng.
Cái này là của tao. Tao ngồi tám tiếng mỗi ngày, hai mươi sáu ngày, để có nó.
Tối đó tao đi ăn lẩu.
Không phải lẩu bình dân. Lẩu Haidilao. Gọi thêm bò Mỹ. Gọi thêm tôm sú. Gọi thêm nước ngọt. Tao dẫn thằng Phúc với con Linh đi. Tao bao hết. Hơn tám trăm nghìn.
Thằng Phúc nói: "Mày chơi lớn dữ."
Tao cười. Nói: "Lương đầu tiên mà. Phải ăn mừng."
Hôm sau tao mua giày.
Đôi Nike Air Force 1. Trắng. Hai triệu một. Tao nhìn nó trong tủ kính cả tuần rồi. Mỗi lần đi ngang store là nhìn. Bây giờ có tiền rồi, mua thôi.
Về nhà tao mở hộp, ngắm, chụp hình, đăng story. Hai mươi ba người thả tim.
Ngày thứ ba. Tao nạp tiền điện thoại. Mua ốp lưng mới. Ăn cơm gà Hải Nam ba mươi lăm nghìn thay vì cơm bình dân. Mua trà sữa cho cả phòng, sáu ly, hai trăm bốn mươi nghìn. Mua cái áo thun trên Shopee, một trăm tám mươi nghìn, free ship.
Chiều ngày thứ ba tao mở app ngân hàng.
Bốn trăm sáu mươi nghìn.
Tao nhìn. Rồi nhìn lại. Rồi cuộn lên xem lịch sử giao dịch.
Một dòng. Hai dòng. Năm dòng. Mười một dòng giao dịch trong ba ngày.
Bảy triệu hai biến thành bốn trăm sáu mươi nghìn.
Còn hai mươi bảy ngày nữa mới tới kỳ lương.
Tao tắt điện thoại. Nằm xuống giường. Nhìn lên trần nhà.
Đôi giày nằm trong hộp dưới chân giường. Trắng tinh. Đẹp thật. Nhưng tao không thể ăn nó.
Tao bắt đầu tính. Tiền trọ hai triệu. Chưa đóng. Tiền điện nước khoảng ba trăm. Tiền xăng xe. Tiền ăn. Hai mươi bảy ngày nhân ba bữa.
Bốn trăm sáu mươi nghìn.
Tao gọi cho má. Không phải xin tiền. Chỉ gọi thôi. Má hỏi lương tháng đầu sao rồi. Tao nói: "Con tiêu hơi nhiều."
Má im một lúc. Rồi nói: "Tháng sau biết rồi thì rút kinh nghiệm."
Không la. Không mắng. Câu đó còn nặng hơn bị la.
Tao nằm nghĩ. Hồi chưa có tiền, tao tưởng có tiền là sẽ khác. Sẽ thoải mái. Sẽ tự do. Sẽ không phải lo.
Bảy triệu hai. Không ít. Đủ sống một tháng nếu biết tiêu.
Nhưng tao không biết.
Không phải tao ngu. Tao biết tính toán. Tao biết bảy triệu trừ hai triệu tiền trọ còn năm triệu. Tao biết chia ra ngày thì được bao nhiêu.
Nhưng cái tay tao, nó không nghe cái đầu.
Mỗi lần mở ví, mở app, quẹt thẻ, cái cảm giác "mình có tiền" nó mạnh hơn mọi phép tính. Nó nói: mày xứng đáng. Mày làm cực cả tháng rồi. Mày phải thưởng cho mình.
Và tao nghe nó. Ba ngày liên tục.
Tháng đó tao ăn mì gói hai tuần liền. Uống nước lọc. Đi bộ thay chạy xe vì không có tiền đổ xăng.
Đôi giày trắng nằm trong hộp. Tao không dám mang vì sợ dơ. Sợ dơ thì phải mua nước rửa giày. Mà tiền đâu.
Thằng Phúc rủ đi nhậu. Tao nói bận. Con Linh rủ đi cà phê. Tao nói mệt.
Tao không mệt. Tao hết tiền.
Nhưng tao không nói được câu đó. Vì ba ngày trước tao vừa bao lẩu Haidilao. Vừa mua giày Nike. Vừa mua trà sữa cho cả phòng.
Nói hết tiền thì người ta nghĩ gì?
Tháng thứ hai lương về. Bảy triệu hai. Cùng một con số.
Tao nhìn nó. Lần này không chụp màn hình.
Tao đóng tiền trọ trước. Chia tiền ăn ra từng tuần. Nạp xăng. Để dư một triệu phòng khi đau bệnh.
Còn lại hơn triệu rưỡi. Cho cả tháng.
Không lẩu. Không giày. Không trà sữa cho cả phòng.
Tao ăn cơm bình dân mười lăm nghìn. Như mọi ngày ở công ty.
Không ai biết tháng trước tao ăn mì gói hai tuần. Không ai biết đôi giày đó tốn gần một phần ba tháng lương. Không ai biết tao từng nằm đếm ngày chờ lương.
Tao nhìn đôi giày. Nó vẫn đẹp. Nhưng mỗi lần nhìn, tao không thấy đẹp nữa.
Tao thấy hai tuần mì gói.
知足者富
Tri túc giả phú
Biết đủ là giàu.
One who knows contentment is rich.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 33
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói "biết đủ là giàu" mà nghe thì dễ, sống thì khó. Nhất là lần đầu cầm tiền. Mày chưa biết "đủ" là bao nhiêu vì trước giờ mày chưa bao giờ phải tự quyết cái đó. Ba mẹ cho bao nhiêu xài bấy nhiêu. Giờ tự kiếm, cái đầu mày bảo tiết kiệm nhưng cái tay mày bảo xứng đáng. Ông già Lão Tử không bảo mày đừng tiêu. Ổng chỉ nói, cái giàu thật sự nó không nằm ở con số trong tài khoản. Nó nằm ở chỗ mày nhìn con số đó mà không cuống. Bảy triệu hai mà bình tĩnh, đó là giàu. Bảy mươi triệu mà vẫn sợ thiếu, đó là nghèo. Thằng nhóc trong chuyện, nó học bài đó bằng hai tuần mì gói. Có bài học nào rẻ hơn không? Có lẽ có. Nhưng bài nào đau thì nhớ lâu.
Laozi said "one who knows contentment is rich" and it sounds simple enough. But living it, especially the first time you hold your own money, that's a different story. You don't know what "enough" means because you've never had to decide that for yourself. Your parents gave you what they gave you. Now you earn it, and your head says save but your hands say you deserve it. The old man Laozi wasn't telling you not to spend. He was saying real wealth isn't about the number in your account. It's about looking at that number without panic. Seven million and calm, that's rich. Seventy million and still afraid it's not enough, that's poor. The kid in this story learned that lesson through two weeks of instant noodles. Is there a cheaper lesson out there? Maybe. But the ones that hurt are the ones you remember.