Lương đầu tiên tao tiêu hết trong bốn ngày
I blew my first paycheck in four days
Tao nhớ rõ ngày đó.
Mười chín tháng sáu. Tin nhắn ngân hàng báo cộng bảy triệu hai.
Bảy triệu hai. Lương tháng đầu tiên trong đời.
Tao chụp màn hình. Gửi cho mẹ. Gửi cho thằng Hùng. Gửi cho con Linh. Rồi ngồi nhìn con số đó trên điện thoại, cười một mình.
Bảy triệu hai.
Tao tính trong đầu. Trả tiền trọ một triệu tám. Ăn uống hai triệu. Xăng xe năm trăm. Còn lại gần ba triệu. Ba triệu là nhiều chứ. Ba triệu mà.
Ngày thứ nhất.
Tao đi Uniqlo. Mua hai cái áo. Một cái quần. Tổng một triệu một. Tao nghĩ, mình đi làm rồi, phải có đồ tử tế. Hợp lý.
Ra quán cà phê ngồi. Gọi latte đá. Sáu mươi lăm ngàn. Ngày xưa tao uống trà đá hai ngàn. Nhưng bây giờ khác rồi. Mình có lương rồi.
Ngày thứ hai.
Thằng Hùng rủ đi ăn lẩu. Tao nói để tao bao. Nó nói thôi chia đi. Tao nói không, tao vừa lĩnh lương, tao bao.
Bốn trăm tám mươi ngàn bữa lẩu cho hai đứa.
Tao trả mà thấy sướng. Cái sướng của đứa lần đầu tiên móc ví ra không phải tiền bố mẹ cho.
Ngày thứ ba.
Tao mua tai nghe. Cái tai nghe tao nhìn trên Shopee từ hồi còn đi học. Một triệu bảy. Tao nhấn mua mà tay run. Không phải vì tiếc. Mà vì sướng.
Nó về tới nơi. Tao mở hộp. Đeo lên. Mở nhạc.
Đẹp thật.
Tối đó tao mở app ngân hàng.
Còn hai triệu chín.
Ba ngày. Tao tiêu hơn bốn triệu.
Tao nghĩ, thôi từ mai tiết kiệm.
Ngày thứ tư.
Con Linh sinh nhật. Tao mua bánh. Mua hoa. Mua thêm cái khăn quàng nhỏ vì thấy nó hay bị lạnh cổ.
Tám trăm ngàn.
Tối đó tao mở app lại.
Còn hai triệu một. Mà chưa trả tiền trọ. Chưa đóng tiền điện nước. Còn hai mươi sáu ngày nữa mới tới lương.
Tao ngồi trên giường. Tính lại.
Tiền trọ: một triệu tám. Điện nước: ba trăm. Còn lại: không.
Không phải âm. Nhưng bằng không. Hai mươi sáu ngày với số không trong tài khoản.
Tao gọi cho mẹ.
Không phải xin tiền. Chỉ gọi. Nói chuyện linh tinh. Hỏi bố khỏe không. Hỏi con chó nhà mình có ăn không.
Mẹ hỏi con ăn uống đàng hoàng không.
Tao nói dạ, con ổn.
Rồi tắt máy. Nằm nhìn trần nhà.
Tao không hối hận mua mấy thứ đó. Cái áo đẹp thật. Tai nghe hay thật. Bữa lẩu vui thật. Quà cho con Linh, nó cười thật.
Nhưng tao bắt đầu hiểu một thứ.
Cái cảm giác "mình có tiền" nó không giống cái mình tưởng.
Hồi chưa có lương, tao nghĩ có bảy triệu là thoải mái. Là đủ. Là dư.
Bây giờ có rồi. Bốn ngày hết sạch. Không phải vì tao hoang phí. Mỗi thứ tao mua đều có lý do. Đều "hợp lý". Đều "xứng đáng".
Nhưng cộng lại thì hết.
Tháng sau tao lĩnh lương. Lại bảy triệu hai.
Tao tự hứa lần này khác.
Rồi tao mua giày. Vì giày cũ rách rồi. Hợp lý. Rồi tao đi ăn với đồng nghiệp. Vì mới vào, phải hòa đồng. Hợp lý. Rồi tao mua kem chống nắng. Vì đi nắng hoài. Hợp lý.
Mỗi thứ đều hợp lý.
Đến ngày hai mươi thì tao lại nhìn số dư.
Lại gần không.
Tao bắt đầu nghĩ, hay tại lương thấp. Nếu mười lăm triệu chắc khác. Nếu hai mươi triệu chắc dư.
Rồi tao nhìn anh Tuấn ở công ty. Lương anh hai mươi triệu. Anh than cũng hết. Anh nói tháng nào cũng thiếu.
Tao nhìn chị Hoa. Lương ba mươi. Chị vừa trả góp xe, trả góp điện thoại, trả góp cái máy lọc nước. Chị nói tháng nào cũng âm thẻ tín dụng.
Tao hai mươi hai tuổi.
Tao chưa hiểu nhiều.
Nhưng tao bắt đầu thấy một thứ.
Cái lỗ nó không nằm ở đáy túi. Nó nằm ở chỗ khác. Chỗ mà mỗi lần tao có thêm, tao lại thấy thiếu thêm.
Tao không biết chỗ đó gọi là gì.
Nhưng tao biết nó có thật.
禍莫大於不知足，咎莫大於欲得
Hoạ mạc đại ư bất tri túc, cữu mạc đại ư dục đắc
Họa không gì lớn bằng không biết đủ, lỗi không gì lớn bằng muốn được.
No calamity is greater than not knowing contentment; no fault is greater than desire for gain.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 46
Diễn giải
Interpretation
Ông già Lão Tử nói cái này từ mấy ngàn năm trước rồi. Họa lớn nhất không phải hết tiền. Họa lớn nhất là không biết chỗ nào gọi là đủ. Tao tiêu bảy triệu hai trong bốn ngày. Không phải vì tao ngu. Mỗi thứ đều có lý do. Đều xứng đáng. Nhưng cái "xứng đáng" nó không có đáy. Hôm nay cái áo xứng đáng. Mai cái giày xứng đáng. Mốt bữa ăn xứng đáng. Cộng lại thì tao trắng tay mà vẫn thấy thiếu. Anh Tuấn lương hai mươi triệu cũng thiếu. Chị Hoa ba mươi triệu cũng âm. Không phải vì họ hoang. Mà vì cái lỗ nó lớn theo túi tiền. Túi càng to, lỗ càng rộng. Ổng không nói đừng tiêu. Ổng nói nếu mày không biết đủ là đâu thì bao nhiêu cũng không cứu được mày.
Lao Tzu said this thousands of years ago. The greatest disaster isn't running out of money. The greatest disaster is not knowing where enough is. I spent seven point two million in four days. Not because I'm stupid. Every purchase had a reason. Every one was worth it. But "worth it" has no bottom. Today the shirt is worth it. Tomorrow the shoes. Next day the meal. Add them up and I'm broke, still feeling like I'm missing something. Tuan makes twenty million and he's broke too. Hoa makes thirty and she's in debt. Not because they're wasteful. Because the hole grows with the wallet. Bigger the wallet, wider the hole. The old man didn't say stop spending. He said if you don't know where enough is, no amount of money will save you.