Mẹ tôi nấu canh mà không ai ăn
My Mother Cooked Soup That No One Ate
Tôi bốn mươi sáu tuổi.
Mỗi chủ nhật, tôi chở vợ con về nhà mẹ ăn cơm. Đó là thỏa thuận ngầm của gia đình tôi. Không ai nói ra, nhưng ai cũng biết. Chủ nhật. Mười một giờ. Nhà mẹ.
Mẹ tôi bảy mươi ba. Bà sống một mình từ ngày ba tôi mất, tám năm trước. Căn nhà ba tầng mà chỉ có một người. Bà ngủ tầng một, hai tầng trên đóng cửa quanh năm.
Mỗi lần về, mẹ nấu ít nhất năm món. Canh chua, cá kho, rau luộc, thịt rim, thêm món xào gì đó tùy ngày. Bà nấu từ sáu giờ sáng. Tôi biết vì có lần tôi gọi điện lúc sáu rưỡi, nghe tiếng dao thớt phía sau.
Vợ tôi ăn ít. Con gái lớn mười sáu tuổi, đang giảm cân, gắp vài miếng rau rồi xin phép lên phòng coi điện thoại. Thằng nhỏ mười hai tuổi, ăn được một chén rồi đòi về sớm vì chiều có lớp bơi. Tôi ăn nhiều nhất, nhưng cũng không hết.
Mẹ tôi không nói gì. Bà dọn ra, rồi bà dọn vào.
Có lần tôi mở tủ lạnh nhà mẹ, thấy mấy hộp nhựa xếp chồng lên nhau. Canh chua hôm trước. Cá kho hôm trước nữa. Rau xào đã héo. Bà ăn lại mấy ngày.
Tôi đứng trước tủ lạnh đó mà không nói được gì.
---
Hồi nhỏ, tôi ghét mẹ nấu ăn.
Không phải vì dở. Mà vì bà nấu giống nhau hoài. Cá kho tiêu. Canh rau muống. Đậu hũ chiên. Tôi mười lăm tuổi, muốn ăn pizza, muốn ăn gà rán, muốn ăn bất cứ thứ gì không phải mấy món đó.
Tôi hay nói: "Mẹ nấu hoài mấy món này, con chán lắm rồi."
Mẹ tôi không giận. Bà chỉ nói: "Ờ, mai mẹ đổi."
Rồi hôm sau vẫn cá kho. Vẫn canh rau muống.
Bây giờ tôi hiểu. Bà không biết nấu gì khác. Bà lớn lên ở quê, mười bảy tuổi lên thành phố, lấy chồng, đẻ con. Mấy món đó là tất cả những gì bà có.
Nhưng hồi đó tôi không hiểu. Tôi chỉ thấy chán.
---
Vợ tôi có lần nói nhỏ trên xe về: "Anh nói mẹ nấu ít lại đi. Nấu nhiều vậy ai ăn hết. Phí."
Tôi gật đầu. Tôi cũng nghĩ vậy.
Nhưng tôi không nói.
Vì tôi biết, nếu tôi nói, mẹ tôi sẽ gật đầu, sẽ cười, sẽ bảo "Ờ, tuần sau mẹ nấu ít lại."
Rồi tuần sau vẫn năm món. Vẫn nấu từ sáu giờ sáng.
Không phải bà không nghe. Mà vì nấu ăn là cách duy nhất bà biết để nói "mẹ thương con."
Bà không biết ôm. Không biết nói chuyện tâm sự. Không biết nhắn tin. Bà bảy mươi ba tuổi, cả đời chưa bao giờ nói câu "mẹ thương con" bằng miệng.
Nhưng bà dậy từ sáu giờ. Đi chợ. Lựa cá. Nêm canh. Bày bàn.
Đó là câu "mẹ thương con" của bà.
Và tôi, bốn mươi sáu tuổi, ngồi ăn mà không nhận ra.
---
Tháng trước, mẹ tôi bị té trong nhà tắm.
Bà gọi cho tôi lúc chín giờ tối. Giọng bình thường. "Con ơi, mẹ bị trượt cái, không sao đâu, nhưng cái tay hơi đau."
Tôi chạy qua. Tay bà sưng, bầm tím từ cổ tay đến khuỷu. Tôi chở đi bệnh viện. Nứt xương.
Bác sĩ bó bột. Bà ngồi im, không kêu đau. Chỉ hỏi: "Chủ nhật này con có về ăn cơm không? Mẹ nấu tay trái cũng được."
Tôi ngồi trong phòng cấp cứu, nghe câu đó, mà nghẹn.
Bà nứt xương. Bà bảy mươi ba tuổi. Bà ngồi đó lo chuyện nấu cơm ngày chủ nhật.
---
Tuần đó tôi nấu cơm mang qua nhà mẹ.
Tôi nấu dở. Canh mặn. Cá kho cháy cạnh. Rau luộc nhừ.
Mẹ tôi ăn hết. Không chừa miếng nào.
Bà ăn xong, nói: "Con nấu ngon."
Tôi biết bà nói dối. Nhưng tôi cũng biết, đó là câu "mẹ thương con" theo kiểu khác.
---
Tôi nấu tiếp tuần sau. Tuần sau nữa.
Cũng dở. Cũng mặn. Cũng cháy.
Nhưng tôi hiểu rồi. Nấu ăn không phải chuyện ngon hay dở. Nó là cách mình ngồi xuống cạnh một người, không nói gì, mà người ta biết mình ở đây.
Mẹ tôi làm chuyện đó bốn mươi sáu năm.
Tôi mới bắt đầu.
---
Bây giờ mỗi chủ nhật, tôi qua nhà mẹ từ chín giờ sáng. Tôi nấu. Bà ngồi cạnh, chỉ tay trái, kêu "cho thêm muỗng nước mắm," "lửa nhỏ lại," "cá phải chiên vàng rồi mới kho."
Con gái tôi thấy vậy, có hôm cũng xuống bếp phụ rửa rau. Không nói gì. Chỉ đứng đó.
Thằng nhỏ vẫn đòi về sớm. Nhưng nó ăn hết chén cơm.
Vợ tôi không nói gì nữa về chuyện nấu nhiều hay ít.
---
Tôi bốn mươi sáu tuổi mới hiểu.
Tình thương trong gia đình tôi, nó không bao giờ đi bằng lời. Nó đi bằng chén canh. Bằng miếng cá. Bằng tiếng dao thớt lúc sáu giờ sáng.
Nó vụng về lắm. Nấu thừa. Ăn không hết. Cất tủ lạnh mấy ngày.
Nhưng nó ở đó. Nó luôn ở đó.
Tôi chỉ không nhìn thấy.