Mọi người cười mà tao không hiểu chuyện gì vui
Everyone Was Laughing but I Didn't Get the Joke
Tối thứ sáu. Bọn nó rủ đi nhậu.
Tao đi. Vì tao luôn đi.
Quán quen. Bàn quen. Mấy đứa quen. Bia Tiger, đá viên, mồi khô mực. Cái combo đó tao thuộc lòng.
Nó kể chuyện công ty. Thằng kia kể chuyện con bồ. Con kia kể chuyện sếp chửi. Mọi người cười.
Tao cũng cười.
Nhưng tao không biết mình cười vì vui hay cười vì sợ.
Sợ nếu không cười, bọn nó sẽ hỏi: "Mày sao vậy?"
Tao ghét câu đó.
Không phải ghét bọn nó. Ghét vì tao không biết trả lời.
Mày sao vậy?
Tao không sao. Tao chỉ... không ở đây.
---
Hồi cấp ba tao cũng vậy.
Lớp bốn mươi hai đứa. Tao biết tên hết. Tao chơi với hết. Nhưng không đứa nào tao gọi là thân.
Không phải bọn nó tệ. Bọn nó bình thường. Tao cũng bình thường.
Nhưng cái bình thường của tao nó khác cái bình thường của bọn nó.
Bọn nó thích đi karaoke. Tao đi theo. Bọn nó thích chụp hình đăng story. Tao đứng vào khung hình. Bọn nó thích nói về tương lai. Tao gật đầu.
Nhưng trong đầu tao lúc đó đang nghĩ về một cái gì đó mà tao không gọi tên được.
Nó giống như ngồi trong phòng đầy người mà vẫn thấy trống.
Không phải trống vì thiếu ai. Trống vì tao không thấy mình ở đâu trong cái phòng đó.
---
Đại học. Tao tưởng sẽ khác.
Người ta nói đại học là nơi mày tìm được "bộ lạc" của mình. Những người giống mày. Nghĩ giống mày. Thích giống mày.
Tao vào câu lạc bộ. Hai cái. Rồi ba cái. Rồi bỏ hết.
Không phải vì chán. Mà vì mỗi lần sinh hoạt xong, đi về, tao thấy mệt hơn lúc đi.
Cái mệt đó không phải mệt thể xác. Nó là cái mệt của việc diễn.
Diễn vui. Diễn hợp. Diễn bình thường.
Tao diễn giỏi lắm. Không ai biết.
Có lần thằng bạn cùng phòng nói: "Mày dễ chịu ghê. Ai cũng thích mày."
Tao cười. Nói cảm ơn.
Tối đó tao nằm nhìn trần nhà. Nghĩ: nếu ai cũng thích tao, sao tao vẫn thấy một mình?
---
Tao bắt đầu nghĩ có khi mình bị gì.
Lên mạng search. "Tại sao tôi luôn cảm thấy lạc lõng." "Tại sao tôi không hòa nhập được."
Kết quả: trầm cảm, rối loạn lo âu, introvert, ADHD, attachment issues.
Tao đọc hết. Cái nào cũng giống một chút. Cái nào cũng không giống hẳn.
Tao không buồn. Tao không sợ người. Tao không ghét xã hội.
Tao chỉ... không khớp.
Như cái puzzle mà thiếu một miếng. Không phải miếng nào quan trọng. Chỉ là cái hình nó không bao giờ hoàn chỉnh.
---
Có lần tao ngồi ở canteen. Trưa. Đông nghẹt.
Xung quanh bàn nào cũng có nhóm. Nhóm nào cũng cười nói. Ai cũng có chỗ.
Tao ngồi một mình. Cơm sườn. Trà đá.
Không ai nhìn tao. Không ai để ý.
Tao nhìn họ. Nghĩ: bọn này làm sao mà dễ vậy? Làm sao mà ngồi cạnh nhau tự nhiên vậy? Làm sao mà cười mà không cần nghĩ trước?
Tao ăn xong. Dọn khay. Đi ra.
Không ai biết tao vừa ngồi đó.
---
Mẹ tao hay nói: "Con phải hòa đồng hơn."
Ba tao nói: "Hồi bằng tuổi con, ba bạn bè đầy."
Tao không cãi. Vì bọn họ nói đúng. Theo cái cách bọn họ hiểu.
Nhưng tao không thiếu bạn. Tao thiếu cái cảm giác thuộc về.
Hai cái đó khác nhau.
Mày có thể có một trăm người bạn mà vẫn không thuộc về đâu.
Mày có thể đi mọi bữa tiệc mà vẫn thấy mình đứng ngoài cửa sổ nhìn vào.
---
Gần đây tao đọc được một câu.
Đại ý là: nếu mày thích nghi hoàn hảo với một xã hội bệnh, thì chưa chắc mày khỏe.
Tao không biết xã hội có bệnh không. Tao không đủ giỏi để phán.
Nhưng tao biết một điều: tao đã cố rất lâu để vừa vặn.
Và tao mệt rồi.
---
Tối nay thứ sáu. Bọn nó lại rủ.
Tao nhắn: "Tao bận."
Tao không bận. Tao nằm nhà. Nghe nhạc. Nhìn trần.
Lần đầu tiên tao không thấy có lỗi.
Không biết đó là tiến bộ hay là bỏ cuộc.
Cũng không biết hai cái đó khác nhau chỗ nào.
Thước đo sức khỏe không phải là thích nghi tốt với một xã hội bệnh hoạn.
It is no measure of health to be well adjusted to a profoundly sick society.
— Krishnamurti, Notebook, 1976
Diễn giải
Interpretation
Krishnamurti nói một câu mà nghe lần đầu thấy ngang. Ổng nói: thước đo sức khỏe không phải là thích nghi tốt với một xã hội bệnh hoạn sâu xa. Nghe có vẻ triết lý. Nhưng nói thẳng ra là vầy. Mày cố hòa nhập. Mày cố cười đúng lúc, nói đúng chuyện, thích đúng thứ. Mày diễn giỏi đến mức ai cũng nghĩ mày ổn. Rồi mày mệt. Rồi mày tự hỏi: sao mình phải cố vậy? Krishnamurti không nói mày đúng hay sai. Ổng chỉ hỏi ngược lại: cái xã hội mày đang cố vừa vặn đó, nó có thật sự khỏe mạnh không? Hay là nó cũng đang bệnh theo cách của nó? Không ai trả lời được câu đó thay mày. Nhưng ít nhất, lần tới mày thấy lạc lõng, có thể cái lạc lõng đó không phải lỗi của mày. Có thể nó chỉ là dấu hiệu mày còn tỉnh.
Krishnamurti said something that sounds confrontational at first. He said: it is no measure of health to be well adjusted to a profoundly sick society. Sounds philosophical. But here's what it really means. You try to fit in. You laugh at the right moments, say the right things, like the right stuff. You perform so well that everyone thinks you're fine. Then you get tired. Then you ask: why do I have to try so hard? Krishnamurti doesn't say you're right or wrong. He just asks the question back: is the society you're trying to fit into actually healthy? Or is it sick in its own way? Nobody can answer that for you. But at least, next time you feel like you don't belong, maybe that feeling isn't your fault. Maybe it's just a sign that you're still awake.