Mười bảy năm chung giường mà chưa từng nói câu đó
Seventeen Years Sharing a Bed Without Ever Saying It
Tôi với vợ tôi quen nhau năm hai mươi bảy tuổi. Cưới năm ba mươi. Năm nay tôi bốn mươi bảy.
Mười bảy năm.
Mười bảy năm chung giường, chung bàn ăn, chung số tài khoản ngân hàng. Hai đứa con. Một căn nhà trả góp gần xong. Một con chó tên Bông mà vợ tôi cưng hơn cưng tôi.
Nhìn từ ngoài thì đầy đủ. Nhìn từ trong thì tôi không biết bắt đầu kể từ đâu.
---
Có một đêm, khoảng hai năm trước.
Tôi nằm trên giường, vợ tôi nằm bên cạnh. Cô ấy đang lướt điện thoại, tôi đang nhìn trần nhà.
Trong đầu tôi lúc đó có một câu muốn nói. Không phải câu gì ghê gớm. Chỉ là: "Em ơi, anh thấy cô đơn."
Bốn chữ.
Tôi mở miệng. Rồi đóng lại.
Không phải vì sợ vợ giận. Không phải vì sợ cô ấy không hiểu. Mà vì tôi biết, nếu nói ra, cô ấy sẽ hỏi: "Cô đơn là sao? Anh thiếu gì?"
Và tôi sẽ không trả lời được.
Bởi tôi không thiếu gì cả.
---
Hồi mới cưới, tôi kể cho vợ nghe đủ thứ.
Kể chuyện hồi nhỏ bị ba đánh vì trốn học đi câu cá. Kể chuyện năm lớp mười hai thích một đứa con gái mà không dám nói. Kể chuyện đi làm gặp thằng sếp khó, muốn nghỉ mà không dám.
Cô ấy nghe. Cười. Hỏi thêm. Rồi kể lại chuyện của cô ấy.
Những năm đầu là vậy.
Rồi từ từ, không biết từ lúc nào, chuyện kể ít đi. Không phải vì giận. Không phải vì chán. Mà vì những chuyện tôi muốn kể, nó không có hình dạng.
Làm sao kể cho vợ nghe rằng sáng nay đi làm, ngồi trong cuộc họp, tôi bỗng thấy mình như đang đứng ngoài kính nhìn vào?
Làm sao kể rằng tối qua đi nhậu với mấy thằng bạn, cười nói tới mười một giờ, mà lúc lái xe về tôi thấy trống hơn lúc đi?
Làm sao kể rằng có những đêm tôi thức dậy lúc ba giờ sáng, ngồi ngoài ban công, hút một điếu thuốc, và cảm giác rõ nhất lúc đó là: không ai trên đời này thực sự biết tôi đang nghĩ gì?
Không phải vợ tôi không quan tâm. Cô ấy quan tâm. Cô ấy hỏi: "Anh sao vậy? Anh mệt hả?"
Tôi nói: "Ừ, mệt."
Và câu chuyện dừng ở đó.
Bởi vì "mệt" thì có thuốc. "Mệt" thì nghỉ ngơi. "Mệt" thì người ta hiểu. Còn "cô đơn" khi nằm cạnh vợ, khi có đủ mọi thứ, thì không ai hiểu. Kể cả tôi cũng không hiểu.
---
Có lần tôi thử nói với thằng Hùng, bạn thân từ hồi đại học.
Hai đứa ngồi quán cà phê. Nó hỏi: "Mày sao rồi?"
Tôi nói: "Tao thấy... lạ lắm. Có đủ hết mà thấy thiếu. Mà không biết thiếu cái gì."
Nó nhìn tôi.
Rồi nó nói: "Mày bị stress đó. Đi tập gym đi. Tao tập gym xong thấy khỏe hẳn."
Tôi cười.
Không phải cười vì nó sai. Có thể nó đúng. Có thể tập gym thật sẽ bớt. Nhưng tôi cười vì tôi biết, cái tôi vừa nói ra, nó đã không nghe thấy.
Nó nghe thấy từ "thiếu" rồi tìm cách lấp. Còn cái tôi muốn nói, nó không phải là "thiếu". Nó là cảm giác đứng giữa một căn phòng đầy người mà không có ai nhìn thấy mình.
Không phải họ không nhìn. Họ nhìn. Họ thấy tôi. Nhưng cái họ thấy là anh Khoa bốn mươi bảy tuổi, có nhà, có xe, có vợ con, sự nghiệp ổn. Cái họ không thấy là thằng Khoa nằm thức lúc ba giờ sáng, không biết mình là ai ngoài những vai diễn đó.
---
Tôi đọc ở đâu đó, không nhớ, rằng cô đơn có hai loại.
Một loại là không có ai bên cạnh. Loại đó dễ. Tìm người, kết nối, vào nhóm, đi chơi.
Loại thứ hai là có đầy người bên cạnh mà không ai chạm được vào cái phần sâu nhất của mình. Loại đó không có thuốc.
Tôi thuộc loại thứ hai.
Và cái đáng sợ nhất không phải là không ai hiểu. Cái đáng sợ nhất là tôi bắt đầu nghi ngờ: có khi nào cái phần đó, cái phần sâu nhất đó, nó không tồn tại? Có khi nào tôi tự bịa ra nó để có lý do buồn?
---
Tuần trước, con gái tôi, mười ba tuổi, đang làm bài.
Nó ngẩng lên hỏi: "Ba ơi, ba có bao giờ thấy cô đơn không?"
Tôi suýt đánh rơi ly nước.
"Sao con hỏi vậy?"
"Con đọc trên mạng. Người ta nói người lớn hay cô đơn."
Tôi nhìn nó.
Mười ba tuổi. Mắt trong. Hỏi thật.
Tôi muốn nói: "Có. Ba cô đơn. Ba cô đơn lắm. Ba cô đơn ngay lúc này, ngồi đây, nhìn con, trong căn nhà này, với mẹ con ở phòng bên, với con chó Bông nằm dưới chân. Ba cô đơn kiểu mà ba không giải thích được."
Nhưng tôi nói: "Không đâu con. Ba có mẹ, có con, có em. Ba vui lắm."
Nó cười. Cúi xuống làm bài tiếp.
Còn tôi đứng đó. Tay cầm ly nước. Miệng vừa nói xong một câu mà tôi biết là không thật.
Và cái cô đơn, nó không giảm đi. Nó nặng hơn. Bởi vì tôi vừa có một cơ hội để thật. Và tôi đã chọn không thật.
---
Tối đó tôi lại nằm trên giường. Vợ tôi lại lướt điện thoại. Con Bông lại nằm dưới chân giường.
Mọi thứ đúng chỗ.
Chỉ có tôi là không biết mình thuộc về đâu trong căn phòng này.
Mười bảy năm. Tôi chưa từng nói câu đó. Và có lẽ tôi sẽ không bao giờ nói.
Không phải vì tôi hèn. Mà vì tôi biết, có những thứ mà khi nói ra, nó không trở nên nhẹ hơn. Nó chỉ trở nên thật hơn.
Và tôi chưa biết mình có chịu nổi cái thật đó không.
知我者希，則我者貴
Tri ngã giả hi, tắc ngã giả quý
Người hiểu ta thì ít, nên ta càng quý.
Those who understand me are few; thus I am valued.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 70
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói câu đó hai ngàn mấy trăm năm trước. Ít người hiểu ta, thì ta càng quý. Nghe hay. Nghe triết lý. Nhưng sống với nó thì khác. Anh Khoa bốn mươi bảy tuổi, nằm cạnh vợ, biết vợ thương mình, biết bạn bè quý mình. Nhưng cái phần sâu nhất trong anh, cái phần thức dậy lúc ba giờ sáng, cái phần không có tên, không ai chạm tới. Lão Tử không nói "ít người hiểu ta" như một lời than. Ông nói nó như sự thật. Trời đất nó vậy. Có những thứ trong mình mà người ngoài không thấy được. Không phải vì họ dở. Mà vì nó thuộc về mình. Cái quý không phải là được hiểu. Cái quý là biết mình có phần đó. Dù không ai thấy. Dù chính mình cũng không chắc nó là gì. Nhưng nó ở đó.
Laozi said it over two thousand years ago. Few understand me, and that is my worth. Sounds beautiful. Sounds philosophical. But living with it is different. Khoa is forty-seven, lying next to his wife, knowing she loves him, knowing his friends care. But the deepest part of him, the part that wakes at three in the morning, the part with no name, nobody reaches it. Laozi didn't say "few understand me" as a complaint. He said it as fact. That's how things are. There are things inside you that others can't see. Not because they're incapable. But because those things belong to you alone. The value isn't in being understood. The value is knowing that part exists. Even if nobody sees it. Even if you yourself aren't sure what it is. But it's there.