Mười bảy năm đi làm, tôi vẫn không biết mình giỏi cái gì

Tôi bắt đầu đi làm năm hai mươi ba tuổi. Bây giờ tôi bốn mươi.

Mười bảy năm.

Nếu ai hỏi tôi làm nghề gì, tôi trả lời được ngay. Chức danh rõ ràng, công ty có tên, lương chuyển đúng ngày mùng năm.

Nhưng nếu ai hỏi tôi giỏi cái gì, tôi sẽ im.

Không phải khiêm tốn. Tôi thật sự không biết.

---

Hồi hai mươi lăm, tôi nhảy việc lần đầu. Từ công ty nhỏ sang công ty vừa. Lương tăng ba triệu. Mẹ tôi mừng. Bạn bè chúc mừng. Tôi cũng mừng.

Hai mươi tám, nhảy lần hai. Công ty nước ngoài. Lương đô. Email bằng tiếng Anh. Họp bằng tiếng Anh. Stress cũng bằng tiếng Anh.

Ba mươi hai, lên quản lý. Có phòng riêng. Có người gọi "anh". Có quyền duyệt đơn nghỉ phép.

Ba mươi sáu, sang công ty khác. Chức cao hơn. Lương cao hơn. Trách nhiệm nặng hơn.

Mỗi lần nhảy, tôi đều có lý do. Mỗi lần nhảy, tôi đều nghĩ mình đang tiến lên.

Nhưng tiến lên cái gì thì tôi chưa bao giờ dừng lại hỏi.

---

Tháng trước, công ty tổ chức workshop. Loại workshop mà HR bắt đi, mua bánh ngọt để dụ.

Có một bài tập. Đơn giản thôi.

Viết ra ba thứ bạn giỏi nhất.

Tôi ngồi nhìn tờ giấy trắng.

Xung quanh người ta viết. Có người viết nhanh lắm, như đã biết từ lâu. Có người cười cười rồi viết. Có người hỏi "ba thôi hả, em viết được năm".

Tôi viết được một chữ rồi xóa.

Viết lại rồi xóa.

Cuối cùng tôi ghi: quản lý dự án, giao tiếp, giải quyết vấn đề.

Ba cái đó không sai. Nhưng tôi biết nó không phải của tôi. Nó là của job description. Của cái chức danh trên LinkedIn.

Nếu mai tôi mất việc, nếu không ai gọi tôi là "trưởng phòng" nữa, nếu không có email, không có cuộc họp, không có deadline.

Thì tôi giỏi cái gì?

---

Vợ tôi nói tôi giỏi nấu ăn.

Tôi cười. Nấu ăn thì liên quan gì.

Nhưng nghĩ lại, hồi nhỏ tôi thích nấu ăn thật. Mỗi chiều đứng coi mẹ nấu. Hỏi tại sao cho muối trước, tại sao lửa nhỏ, tại sao phải đợi.

Lớn lên thì quên.

Đi học thì quên.

Đi làm thì quên hết.

Tôi nhớ có lần, năm hai mươi, tôi nấu một nồi phở cho cả nhà. Mất cả ngày. Ninh xương từ sáng. Nướng gừng, nướng hành. Canh lửa. Nêm nếm.

Buổi tối cả nhà ăn, ba tôi nói: "Ngon. Mày nấu ngon hơn tiệm."

Đó là lần cuối cùng tôi nấu phở.

Không phải vì không muốn. Mà vì sau đó tôi bận. Bận mãi. Bận đến bây giờ.

---

Tôi có một thằng bạn tên Đạt.

Đạt học cùng đại học. Tốt nghiệp xong nó không đi làm công ty. Nó mở tiệm sửa xe.

Hồi đó tụi tôi cười. Học đại học bốn năm để sửa xe máy.

Đạt không nói gì. Nó cứ sửa.

Mười bảy năm sau, Đạt vẫn sửa xe. Tiệm nhỏ, hai thợ phụ. Thu nhập chắc bằng nửa lương tôi.

Nhưng mỗi lần tôi ghé, tôi thấy một thứ mà tôi không có.

Đạt biết nó giỏi cái gì.

Nó nghe tiếng máy là biết hư chỗ nào. Tay nó tháo ốc mà không cần nhìn. Khách mang xe tới, nó chẩn đoán nhanh hơn Google.

Và quan trọng hơn, nó không bao giờ hỏi mình giỏi cái gì. Vì nó biết. Nó sống trong cái giỏi đó mỗi ngày.

Còn tôi, tôi sống trong chức danh. Trong email. Trong cuộc họp. Trong những thứ tôi làm được nhưng không biết có giỏi không.

---

Tuần trước tôi đi công tác.

Máy bay delay bốn tiếng. Tôi ngồi ở sân bay, mở laptop, định làm việc.

Nhưng không làm được.

Tôi ngồi nhìn người ta đi qua đi lại.

Có một ông già bán sách ở góc. Ông ngồi đọc sách của chính mình. Không có khách cũng đọc. Thỉnh thoảng ghi ghi chép chép.

Tôi nhìn ông, nghĩ: ông này biết mình thích cái gì.

Rồi tôi nhìn lại mình. Bốn mươi tuổi. Laptop mở. Bảng tính Excel. Slide PowerPoint. Email chưa đọc.

Tôi biết cách làm tất cả những thứ này.

Nhưng nếu ai hỏi: "Anh thích làm cái nào nhất?"

Tôi sẽ không trả lời được.

---

Tối đó ở khách sạn, tôi gọi cho vợ.

Kể chuyện ông bán sách. Kể chuyện thằng Đạt. Kể chuyện tờ giấy trắng trong workshop.

Vợ tôi nghe xong, im một lúc.

Rồi nói: "Anh nhớ hồi mới quen, anh hay nấu cho em ăn không?"

Tôi nhớ.

"Em thích nhất là lúc anh nấu. Không phải vì ngon. Mà vì lúc đó anh vui."

Tôi không nói gì.

Vì tôi cũng nhớ. Lúc đó tôi vui thật.

---

Tôi không kể chuyện này để nói tôi sẽ nghỉ việc đi nấu ăn.

Không có chuyện đó.

Con hai đứa. Nhà đang trả góp. Bảo hiểm. Học phí.

Tôi sẽ vẫn đi làm sáng thứ Hai.

Nhưng có một thứ thay đổi.

Tôi bắt đầu thấy cái khoảng trống.

Mười bảy năm xây sự nghiệp, tôi xây bằng những thứ người khác cần tôi làm. Không phải bằng thứ tôi biết mình giỏi.

Có thể hai cái đó trùng nhau. Có thể không.

Tôi chưa biết.

Nhưng ít nhất bây giờ tôi biết là tôi chưa biết.

Và đó, có lẽ, là chỗ bắt đầu.