Mười bảy năm, tôi gọi đó là yêu
Seventeen Years, and I Called It Love
Tôi gặp vợ năm hai mươi bốn tuổi.
Hồi đó tôi làm nhân viên kế toán cho một công ty nhỏ ở quận 7. Lương bốn triệu rưỡi. Thuê phòng trọ mười hai mét vuông. Quạt trần kêu cọt kẹt mỗi đêm.
Cô ấy bán cà phê ở đầu hẻm. Mỗi sáng tôi ghé mua một ly đen đá. Hai ngàn đồng. Cô ấy hay cười, kiểu cười mà không cần lý do, cười vì thấy trời đẹp, vì con mèo đi ngang, vì tôi tới đúng giờ.
Tôi thích nụ cười đó. Thích thiệt.
Ba tháng sau tôi tỏ tình. Cô ấy gật. Đơn giản vậy thôi.
Năm năm yêu nhau, rồi cưới. Đám cưới mười lăm bàn, nhà trai nhà gái góp lại vừa đủ. Không dư, không thiếu.
Những năm đầu, mọi thứ nhẹ lắm.
Tối về, hai đứa nấu cơm chung. Cô ấy kho cá, tôi rửa rau. Ăn xong thì ngồi coi tivi, không nói gì nhiều. Nhưng mà yên. Cái yên mà bây giờ tôi mới biết quý.
Rồi con đầu lòng ra đời.
Tôi bắt đầu làm thêm. Sáng đi sớm, tối về muộn. Cuối tuần nhận sổ sách cho mấy quán ăn nhỏ. Tiền nhiều hơn. Nhưng thời gian thì ít đi.
Cô ấy ở nhà với con. Một mình.
Tôi không thấy có gì sai. Đàn ông kiếm tiền, phụ nữ lo nhà. Ai cũng sống vậy. Ba mẹ tôi sống vậy. Hàng xóm sống vậy.
Năm con lên ba, cô ấy bắt đầu ít cười.
Tôi không để ý.
Năm con lên năm, cô ấy hay ngồi một mình ngoài ban công. Tôi hỏi sao không ngủ, cô ấy nói không buồn ngủ. Tôi tin.
Năm con lên bảy, cô ấy nói muốn đi làm lại. Tôi nói không cần, lương tôi đủ rồi. Cô ấy im.
Năm con lên chín, cô ấy nói muốn đi học thêm tiếng Anh buổi tối. Tôi nói ai trông con. Cô ấy im.
Năm con lên mười một, cô ấy không nói gì nữa.
Tôi nghĩ đó là bình yên.
Mười bảy năm.
Mười bảy năm tôi đi làm, về nhà, ăn cơm, ngủ. Lặp lại. Tôi không đánh đập. Không rượu chè. Không ngoại tình. Tôi nghĩ mình là người chồng tốt. Ai hỏi, tôi cũng nói gia đình ổn.
Rồi một tối, cô ấy ngồi xuống bàn ăn, nhìn tôi, nói bình thường như đang nói về thời tiết.
"Tôi mệt rồi."
Tôi hỏi mệt gì.
Cô ấy nói: "Mệt vì cố yêu một người không bao giờ nhìn thấy mình."
Tôi ngồi đó. Không hiểu.
Tôi nói: "Tôi đi làm vì ai? Tiền đưa ai xài? Nhà này ai mua?"
Cô ấy không khóc. Không cãi. Chỉ gật đầu rồi đứng dậy dọn bát.
Đêm đó tôi nằm nghĩ.
Tôi nghĩ cô ấy vô lý. Tôi đã cho đủ thứ. Nhà, xe, tiền, con cái được học trường tốt. Thiếu gì?
Nhưng câu đó cứ lặp lại trong đầu.
"Không bao giờ nhìn thấy mình."
Tuần sau, tôi tình cờ thấy cuốn sổ nhỏ cô ấy để trong ngăn tủ. Không phải nhật ký. Chỉ là mấy dòng ghi chú, viết rải rác.
"Hôm nay nấu canh chua, anh không ăn, nói đã ăn ngoài."
"Con được giải ba vẽ tranh. Gọi anh, anh nói đang họp."
"Sinh nhật mình. Anh quên. Năm thứ tư."
"Hôm nay trời đẹp. Muốn rủ anh đi dạo. Nhưng thôi."
"Nhưng thôi."
Hai chữ đó. Tôi đọc đi đọc lại.
Bao nhiêu lần cô ấy muốn nói mà dừng lại? Bao nhiêu lần cô ấy đưa tay ra mà tôi không nắm? Không phải vì tôi ác. Mà vì tôi không thấy.
Tôi yêu cô ấy theo cách tôi hiểu. Kiếm tiền. Lo cái nhà. Đừng để thiếu gì. Tôi nghĩ tình yêu là vậy. Là cho. Là cung cấp. Là bảo đảm.
Nhưng cô ấy không cần tôi bảo đảm. Cô ấy cần tôi ngồi xuống. Nhìn cô ấy. Hỏi hôm nay thế nào.
Đơn giản vậy thôi.
Mà tôi không làm được. Mười bảy năm.
Không phải vì tôi không yêu. Mà vì tôi yêu qua cái khuôn mà tôi tự đúc. Cái khuôn "người đàn ông tốt". Cái khuôn "gia đình ổn định". Cái khuôn mà ba tôi để lại, mà xã hội gật đầu, mà ai cũng khen.
Tôi yêu cô ấy qua cái khuôn đó. Không bao giờ hỏi cô ấy cần gì.
Sau buổi tối hôm đó, tôi không nói gì. Cô ấy cũng không nói gì thêm.
Nhưng tôi bắt đầu nhìn.
Nhìn cô ấy rửa bát. Nhìn cô ấy ngồi đọc sách. Nhìn cô ấy cười với con rồi quay đi, mặt tắt nụ cười nhanh như tắt đèn.
Tôi thấy.
Mười bảy năm tôi sống trong cùng một nhà với một người, mà không nhìn thấy người đó.
Tôi gọi đó là yêu.
Bây giờ tôi bốn mươi ba. Hai đứa vẫn ở chung. Không ly hôn. Không drama. Nhưng mỗi tối, tôi ngồi xuống bàn ăn sớm hơn mười lăm phút. Hỏi cô ấy hôm nay thế nào. Nghe cô ấy kể. Không phải vì tôi giỏi hơn. Mà vì tôi sợ.
Sợ một ngày cô ấy không nói "tôi mệt rồi" nữa.
Mà chỉ im. Rồi đi.
Đừng tìm tình yêu. Chỉ cần tìm và phá bỏ mọi rào cản trong mình chống lại nó.
Your task is not to seek for love, but merely to seek and find all the barriers within yourself that you have built against it.
— Rumi, Masnavi
Diễn giải
Interpretation
Rumi nói đừng đi tìm tình yêu. Đi tìm những bức tường mà mày đã dựng lên để chặn nó. Ông tôi nghe câu đó chắc cười khẩy. Tường nào? Tôi yêu vợ mà. Tôi lo cho gia đình mà. Nhưng đó chính là bức tường. Cái khuôn "người đàn ông tốt" là bức tường. Cái niềm tin "kiếm tiền là yêu" là bức tường. Cái thói quen không hỏi, không nghe, không nhìn, vì nghĩ mình đã biết đủ, đó là bức tường dày nhất. Tôi không thiếu tình yêu. Tôi thiếu chỗ trống để tình yêu đi qua. Rumi không bảo đi tìm thêm. Ông bảo dỡ bớt ra. Dỡ cái khuôn, dỡ cái "nên", dỡ cái "ai cũng vậy". Để còn chỗ mà nhìn thấy người đang ngồi trước mặt mình. Mười bảy năm tôi xây tường xong gọi đó là nhà.
Rumi said don't go looking for love. Go find the walls you've built to block it. If my old self heard that, he'd scoff. What walls? I love my wife. I provide for my family. But that was exactly the wall. The mold of "a good man" was a wall. The belief that "earning money equals love" was a wall. The habit of not asking, not listening, not looking, because I thought I already knew enough, that was the thickest wall of all. I didn't lack love. I lacked the space for love to pass through. Rumi didn't say go find more. He said tear some down. Tear down the mold, the "should," the "everyone does it this way." So there's room left to actually see the person sitting in front of you. Seventeen years I built walls and called it a home.