Mười sáu năm đi làm, tôi không nhớ mình giỏi cái gì
Sixteen Years of Work and I Can't Remember What I'm Good At
Tôi bốn mươi mốt tuổi. Làm công ty này mười sáu năm.
Hồi mới vào, tôi hai mươi lăm. Mặc áo sơ mi trắng, đi giày da, cầm cái cặp mà ba mua cho ngày tốt nghiệp. Tôi nhớ buổi sáng đầu tiên đi làm, ngồi xe buýt, nhìn ra cửa kính mà thấy cả thành phố đang chờ mình.
Cảm giác đó, bây giờ nghĩ lại, xa lắm rồi.
Năm thứ ba, tôi lên trưởng nhóm. Năm thứ sáu, phó phòng. Năm thứ chín, trưởng phòng. Mỗi lần lên chức, vợ nấu bữa ngon hơn bình thường một chút. Con gái vẽ thiệp chúc mừng. Ba gọi điện nói "ba mừng cho con."
Tôi cũng mừng. Thiệt.
Nhưng đến năm thứ mười hai, có chuyện lạ.
Công ty tái cơ cấu. Phòng tôi nhập với phòng khác. Sếp mới là thằng nhỏ hơn tôi bảy tuổi. Nó học nước ngoài về, nói tiếng Anh trôi chảy, slide đẹp, data rõ ràng. Nó không có gì sai. Tôi cũng không có gì sai. Chỉ là thế giới thay đổi mà tôi đứng yên.
Tôi vẫn làm. Vẫn đi họp. Vẫn duyệt báo cáo. Nhưng bắt đầu có những buổi chiều tôi ngồi nhìn màn hình mà không biết mình đang làm gì.
Không phải lười. Không phải chán. Mà là trống.
Cái trống đó nó không ồn ào. Nó im. Nó nằm ở giữa ngực, giữa hai cái cuộc họp, giữa lúc mở laptop và lúc gập laptop lại.
Vợ hỏi: "Anh sao vậy?" Tôi nói: "Không sao."
Mà thiệt, tôi không biết mình sao.
Năm thứ mười bốn, công ty cho đi training. Khóa "phát triển bản thân cho quản lý cấp trung." Cái tên nghe hay. Phòng máy lạnh, có bánh ngọt, có cà phê. Người ta phát cho mỗi người một tờ giấy. Trên đó có một câu hỏi.
"Điểm mạnh lớn nhất của bạn trong công việc là gì?"
Tôi cầm bút. Nhìn tờ giấy. Năm phút. Mười phút.
Tôi không viết được.
Không phải vì khiêm tốn. Không phải vì khó tính với bản thân. Mà vì tôi thật sự không nhớ.
Mười bốn năm. Tôi biết mình làm được việc. Biết mình không bị đuổi. Biết mình có lương, có thưởng, có bảo hiểm. Nhưng hỏi tôi giỏi cái gì, tôi ngồi đó như đứa học trò quên bài.
Hồi hai mươi lăm, tôi biết rõ lắm. Tôi giỏi thuyết trình. Tôi giỏi nói chuyện với khách hàng. Tôi giỏi nhìn ra vấn đề mà người khác bỏ qua. Tôi nhớ cái cảm giác đó. Cái cảm giác biết mình là ai trong phòng họp.
Bây giờ tôi vẫn ngồi trong phòng họp. Nhưng tôi không biết mình là ai nữa.
Năm thứ mười lăm, có đứa nhỏ mới vào. Nó hỏi tôi: "Anh ơi, anh làm ở đây lâu vậy, anh thích nhất điều gì?"
Tôi cười. Nói: "Quen rồi."
Nó cười theo. Tưởng tôi đùa.
Mà tôi không đùa.
"Quen rồi" là câu trả lời thật nhất tôi có.
Tôi không ghét công việc. Không yêu. Không hào hứng. Không sợ mất. Tôi quen. Quen đường đi. Quen chỗ ngồi. Quen mùi cà phê máy pha. Quen cái cách sếp gật đầu khi duyệt báo cáo. Quen cái cách mình gật đầu khi sếp nói.
Quen đến mức không còn cảm giác gì.
Có bữa tôi đi ăn trưa với mấy anh em cùng phòng. Thằng Hùng nói nó sắp nghỉ, ra mở quán cà phê. Thằng Dũng nói nó đang học thêm cái bằng mới. Chị Lan nói chị sắp xin chuyển sang công ty khác.
Mọi người có kế hoạch. Có hướng. Có cái gì đó đang kéo họ đi.
Tôi ngồi ăn cơm. Gắp miếng thịt. Nhai. Nuốt.
Không có gì kéo tôi đi. Cũng không có gì giữ tôi lại. Tôi ở đây vì tôi không biết đi đâu.
Tối đó về nhà, con gái hỏi: "Ba ơi, lớn lên ba muốn làm gì?"
Nó hỏi chơi. Nó mười hai tuổi, đang làm bài tập về nhà, có câu hỏi "Em muốn làm gì khi lớn lên." Nó nghĩ hỏi ngược lại ba cho vui.
Tôi nói: "Ba không biết."
Nó cười: "Ba làm trưởng phòng rồi mà."
Ừ. Ba làm trưởng phòng rồi.
Nhưng con hỏi ba muốn làm gì, ba không biết.
Đêm đó tôi nằm nghĩ. Mười sáu năm. Tôi đã đi một con đường dài. Có người khen. Có người nể. Có lương. Có chức. Có tất cả những thứ mà hồi hai mươi lăm tôi ao ước.
Nhưng tôi đánh mất một thứ mà không biết nó mất lúc nào.
Tôi không còn nhớ mình giỏi cái gì.
Không phải vì tôi dở. Mà vì tôi đã dùng mười sáu năm để giỏi những thứ người khác cần. Giỏi làm báo cáo đúng deadline. Giỏi nói đúng ý sếp. Giỏi ngồi yên khi muốn đứng dậy. Giỏi gật đầu khi muốn lắc.
Giỏi những thứ đó nhiều quá, tôi quên mất mình giỏi cái gì của mình.
Sáng hôm sau, tôi vẫn đi làm. Vẫn mặc áo sơ mi. Vẫn ngồi xe. Nhưng tôi nhìn ra cửa kính khác đi.
Không phải thành phố đang chờ tôi. Mà tôi đang chờ chính mình.
Chờ cái gì, tôi chưa biết.