Năm ngoái tôi chôn người bạn thân nhất đời
Last Year I Buried My Closest Friend
Năm ngoái tôi chôn người bạn thân nhất đời.
Hắn tên Minh. Tôi quen hắn từ năm mười tám tuổi, hồi còn học nghề cùng nhau ở một xưởng gỗ nhỏ ngoài Bình Dương. Hai thằng ngủ chung một cái giường gỗ, ăn chung một tô cơm, chửi nhau mỗi ngày rồi tối lại nói chuyện đến hai ba giờ sáng.
Hắn mất vì ung thư. Phát hiện ra thì đã giai đoạn cuối. Từ lúc biết đến lúc đi chỉ có tám tháng.
Tám tháng.
Tôi nhớ hôm bác sĩ nói với gia đình hắn. Tôi đứng ngoài hành lang bệnh viện, nhìn cái bóng đèn huỳnh quang trên trần nhà cứ chớp chớp. Không khóc được. Không nói được gì. Chỉ đứng đó.
Sau đó tôi vào phòng, ngồi cạnh giường hắn. Hắn nhìn tôi, cười. Hắn nói: thôi ông ơi, mặt ông như đưa đám rồi đó.
Tôi không biết phải làm gì với câu đó.
Mấy tháng sau, tôi hay ghé thăm. Có hôm hắn còn nói chuyện được, còn kể chuyện hồi trẻ, còn nhắc cái lần hai thằng trốn xưởng đi coi cải lương rồi bị chủ phát hiện. Có hôm hắn chỉ nằm, mắt nhìn lên trần, không nói gì. Tôi cũng ngồi im. Không cần nói gì.
Có một buổi chiều, hắn hỏi tôi: ông sợ chết không?
Tôi nghĩ một lúc rồi nói: sợ chứ.
Hắn gật đầu. Hắn nói: tôi cũng sợ. Nhưng không phải sợ chết. Sợ mấy đứa con tôi sau này không có ai lo.
Tôi không biết phải trả lời gì. Tôi chỉ nói: tôi lo.
Hắn nhìn tôi một lúc rồi nhắm mắt lại.
Hắn mất vào một buổi sáng tháng Ba. Tôi nhận điện thoại lúc đang ăn sáng. Tô bún còn nguyên trên bàn. Tôi để đó, đi thẳng vào bệnh viện.
Đám tang xong, tôi về nhà, ngồi trong phòng. Vợ tôi hỏi có cần gì không. Tôi nói không. Bà ấy hiểu, để tôi một mình.
Tôi ngồi đó mấy tiếng đồng hồ.
Không khóc. Không nghĩ gì nhiều. Chỉ ngồi.
Mấy tuần sau, tôi bắt đầu thấy kỳ lạ. Không phải buồn theo cái nghĩa thông thường. Mà là cứ hay nhớ những chuyện vặt vãnh. Nhớ cái cách hắn uống cà phê, không bao giờ khuấy đường, cứ để lắng xuống rồi uống từ từ. Nhớ cái giọng hắn cười, hơi khàn khàn. Nhớ lần hắn mượn tôi hai trăm nghìn hồi năm ngoái rồi quên trả, tôi cũng quên luôn.
Hai trăm nghìn. Bây giờ nghĩ lại thấy buồn cười.
Có một buổi tối, tôi ngồi ngoài hiên, nhìn ra đường. Tôi nghĩ: mình đã biết hắn bốn mươi mấy năm. Gần nửa thế kỷ. Hắn biết những chuyện về tôi mà vợ tôi không biết. Tôi biết những chuyện về hắn mà vợ hắn không biết. Bây giờ những chuyện đó đi đâu?
Chúng không đi đâu cả. Chúng vẫn còn đây. Trong tôi. Nhưng không còn ai để nhắc lại cùng nhau nữa.
Đó là cái cảm giác kỳ lạ nhất. Không phải mất người. Mà là mất cái phần của mình chỉ tồn tại khi ở cạnh người đó.
Tôi sáu mươi ba tuổi. Đã mất ba người bạn thân trong mười năm qua. Cha mẹ mất từ lâu rồi. Anh trai mất năm năm trước.
Người ta hay nói: thời gian sẽ chữa lành.
Tôi không biết chữa lành nghĩa là gì. Tôi không thấy mình được chữa lành. Tôi chỉ thấy mình dần quen với cái cảm giác thiếu đó. Quen không có nghĩa là không đau. Chỉ là đau theo cách khác hơn.
Vài tháng sau khi hắn mất, tôi có ghé thăm vợ hắn. Bà ấy pha trà, chúng tôi ngồi nói chuyện. Bà ấy kể hắn những ngày cuối vẫn hay nhắc đến tôi. Nói nhớ cái thằng bạn hay cãi nhau với mình.
Tôi nghe xong, cười.
Rồi về nhà, tôi mới khóc.
Khóc lần đầu tiên kể từ hôm hắn mất.
Không biết sao lúc đó mới khóc được. Có lẽ vì nghe bà ấy kể, tôi mới thật sự tin là hắn đã đi rồi. Trước đó, tôi biết bằng đầu óc. Nhưng chưa biết bằng cái gì đó sâu hơn.
Bây giờ tôi hay ngồi uống cà phê một mình vào buổi sáng. Không khuấy đường. Để lắng xuống rồi uống từ từ.
Tôi không biết mình học cái đó từ hồi nào.
Đau khổ là chắc chắn, khổ sở là lựa chọn.
Pain is certain, suffering is optional.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada)
Diễn giải
Interpretation
Đau khổ là chắc chắn. Minh mất đi là chắc chắn. Cái trống trong lòng người bạn già đó là chắc chắn. Nhưng khổ sở, theo cái nghĩa cứ vật lộn với nó, cứ hỏi tại sao, cứ muốn nó khác đi, đó là lựa chọn. Ông ấy không chọn cách đó. Ông ấy ngồi im. Ông ấy để nó lắng xuống. Như cốc cà phê không khuấy đường. Rồi ông ấy uống từ từ. Không phải vì ông ấy mạnh. Mà vì ông ấy đã đủ tuổi để biết rằng có những thứ không cần chiến đấu với nó. Chỉ cần ngồi cạnh nó thôi.
Suffering is certain. Minh's passing was certain. The emptiness in that old man's chest was certain. But anguish, the kind where you wrestle with it, keep asking why, keep wishing it were different, that is a choice. He did not choose that. He sat quietly. He let it settle. Like a cup of coffee with the sugar left unstirred. Then he drank it slowly. Not because he was strong. But because he had lived long enough to know that some things do not need to be fought. You only need to sit beside them.