Nó bảo tao thay đổi đi, nên tao thay đổi
She told me to change, so I changed
Tao quen nó hồi năm nhất.
Nó học khoa báo chí. Tao học kỹ thuật. Hai đứa gặp nhau ở quán cà phê gần cổng trường, cái quán mà ai cũng biết nhưng không ai nhớ tên.
Nó ngồi bàn góc. Tao ngồi bàn giữa. Tao nhìn nó trước. Nó nhìn lại sau. Vậy là quen.
Ba tháng đầu, tao nghĩ đây là thứ tao tìm cả đời.
Tao nhắn tin nó từ sáng tới khuya. Nó gửi ảnh bữa trưa, tao gửi lại ảnh bữa tối. Nó kể chuyện lớp, tao nghe. Tao kể chuyện lab, nó cũng nghe. Hai đứa nghe nhau mà không cần hiểu gì nhiều. Chỉ cần có người ở đầu dây bên kia.
Rồi nó bắt đầu nói tao nên thay đổi.
Không phải kiểu nặng nề. Nhẹ thôi. Kiểu "sao mày cứ mặc áo thun hoài vậy". Kiểu "mày nên đọc sách nhiều hơn, đừng chơi game nữa". Kiểu "mày thử nghe nhạc jazz đi, hay lắm".
Tao nghe. Tao thay đổi.
Tao bỏ mấy cái áo thun cũ. Mua áo sơ mi. Tao bỏ game. Tải app đọc sách. Tao bỏ playlist nhạc rap. Chuyển sang jazz.
Nó khen. Tao vui.
Nó nói tao nên đi gym. Tao đi gym. Nó nói tao nên viết nhật ký. Tao mua vở. Nó nói tao nên bớt chơi với mấy thằng bạn cũ vì "tụi nó không có chí tiến thủ". Tao bớt.
Mỗi lần tao thay đổi xong, nó cười. Cái cười đó đủ để tao tiếp tục.
Sáu tháng sau, tao nhìn lại mình trong gương.
Áo sơ mi. Tóc vuốt keo. Playlist toàn jazz. Kệ sách đầy mấy cuốn self-help nó recommend. Phòng gym đều đặn. Nhật ký viết mỗi tối.
Tao không nhận ra mình.
Không phải kiểu "ôi tao đã thay đổi quá nhiều" theo kiểu phim. Mà là tao nhìn vào gương, và tao không biết thằng đó là ai. Nó thích gì. Nó ghét gì. Nó muốn gì.
Tao chỉ biết nó đang cố trở thành một phiên bản mà con bạn gái thích.
Một hôm tao ngồi trong phòng. Nó gọi điện. Nó kể chuyện đi ăn với bạn, chuyện lớp, chuyện thầy giáo mới. Tao nghe. Rồi nó hỏi: "Mày sao rồi?"
Tao im.
Tao không biết trả lời sao. Vì tao không biết tao sao. Tao không biết hôm nay tao vui hay buồn. Tao không biết tao có muốn nói chuyện không. Tao không biết tao có muốn tiếp tục nghe jazz không. Tao không biết tao có thích đi gym không.
Tao chỉ biết tao đang làm tất cả những thứ đó vì nó.
Nó hỏi lần nữa: "Ê, mày ổn không?"
Tao nói: "Ừ, ổn."
Vì tao không biết nói gì khác.
Tháng thứ tám, tao gặp lại thằng Dũng. Bạn cũ hồi cấp ba. Thằng mà nó bảo tao nên bớt chơi.
Hai đứa ngồi quán ốc. Thằng Dũng gọi bia. Tao nói tao không uống nữa. Nó nhìn tao. Rồi nó nói: "Mày bị gì vậy? Hồi trước mày đâu có vậy."
Tao cười. Nói không có gì.
Nhưng câu đó nó ghim trong đầu tao mấy ngày.
"Hồi trước mày đâu có vậy."
Hồi trước tao là gì? Tao không nhớ. Tao thật sự không nhớ.
Tao ngồi nghĩ. Tao thích gì trước khi quen nó? Tao nghe nhạc gì? Tao chơi game gì? Tao mặc đồ kiểu gì? Tao nói chuyện kiểu gì?
Tao không nhớ.
Như thể cái phiên bản cũ của tao đã bị xóa. Và phiên bản mới thì không phải tao. Nó là bản vẽ của người khác.
Tháng thứ mười, tao chia tay.
Không phải vì ghét nó. Không phải vì nó sai. Nó không sai. Nó chỉ muốn tao tốt hơn. Theo cách nó nghĩ là tốt.
Nhưng tao không biết tao là ai nữa.
Tao chia tay xong, tao ngồi một mình trong phòng. Im lặng. Không nhạc. Không sách. Không gym. Không nhật ký.
Chỉ ngồi.
Tao mở lại playlist cũ. Bấm play. Nghe bài rap đầu tiên.
Không thấy gì.
Tao tắt đi. Mở jazz. Cũng không thấy gì.
Tao tắt hết. Ngồi im.
Mấy tuần sau, tao bắt đầu thử lại từ đầu. Không phải thử theo ý ai. Mà thử xem tao thích gì.
Tao nghe lại đủ thứ nhạc. Có bài thích, có bài không. Tao mặc lại áo thun. Có ngày thích, có ngày không. Tao gọi lại cho thằng Dũng. Có buổi vui, có buổi chán.
Chậm lắm. Như đang tập đi lại.
Bây giờ tao hai mươi mốt.
Tao vẫn chưa biết mình là ai. Nhưng ít nhất tao biết một thứ.
Cái người tao cố trở thành suốt mười tháng đó, không phải tao.
Và người yêu tao lúc đó, yêu cái người đó. Không phải tao.
Vậy thì ai yêu ai?
Khi tôi không biết mình là ai, tôi phục vụ bạn. Khi tôi biết mình là ai, tôi là bạn.
When I do not know who I am, I serve you. When I know who I am, I am you.
— Krishnamurti, Talks
Diễn giải
Interpretation
Krishnamurti nói một câu nghe đơn giản mà khó nuốt: khi không biết mình là ai, tao phục vụ người khác. Khi biết mình là ai, tao là người khác. Nghe như triết học. Nhưng thật ra nó đời lắm. Thằng trong câu chuyện, nó không yêu. Nó phục vụ. Nó thay đổi theo ý con bạn gái vì nó không có cái gốc nào để đứng. Không biết mình thích gì, ghét gì, muốn gì. Nên khi có người nói "mày nên thế này", nó nghe. Vì ít nhất có người chỉ đường. Nhưng đường đó không phải đường của nó. Khi mày không biết mày là ai, mày sẽ biến thành bất cứ thứ gì người khác muốn. Mày gọi đó là tình yêu. Nhưng thật ra đó là mày đang trốn. Trốn cái câu hỏi khó nhất: mày là thằng nào? Tình yêu kiểu đó không sai. Chỉ là nó chưa phải tình yêu. Nó là hai người đang dựa vào nhau vì cả hai đều chưa biết đứng một mình.
Krishnamurti said something that sounds simple but is hard to swallow: when I don't know who I am, I serve you. When I know who I am, I am you. Sounds like philosophy. But it's actually painfully real. The guy in the story didn't love. He served. He changed according to his girlfriend's wishes because he had no foundation to stand on. Didn't know what he liked, hated, wanted. So when someone said "you should be like this," he listened. At least someone was pointing the way. But that path wasn't his. When you don't know who you are, you become whatever someone else wants. You call it love. But really you're hiding. Hiding from the hardest question: who are you? That kind of love isn't wrong. It's just not love yet. It's two people leaning on each other because neither knows how to stand alone.