Nó vẫn ngồi bàn đó nhưng không còn là nó
Same seat, different person
Tao với nó quen nhau từ năm nhất.
Cùng khoa. Cùng ký túc. Cùng ăn cơm bụi hẻm sau trường mỗi trưa. Hai đứa giống nhau đến mức mấy đứa trong lớp hay nói đùa, tụi mày là song sinh thất lạc.
Nó hiểu tao không cần giải thích. Tao buồn, nó biết. Tao nói dối, nó biết. Tao muốn yên, nó im. Tao muốn nói, nó nghe. Kiểu bạn mà cả đời chắc chỉ gặp một lần.
Hết năm hai, nó đi thực tập ở Sài Gòn. Tao ở lại Đà Nẵng.
Đầu tiên thì vẫn gọi nhau mỗi tối. Kể đủ thứ. Nó kể công ty nó làm, đồng nghiệp nó gặp, quán cà phê nó hay ngồi. Tao kể lớp, kể mấy đứa mới, kể con bé tao đang thích.
Rồi từ mỗi tối thành tuần một lần.
Rồi tháng một lần.
Rồi không ai gọi ai. Không phải giận. Không phải ghét. Chỉ là hết chuyện để nói.
Tao nhớ có lần tao gọi, kể một chuyện trong lớp. Kể xong, im. Nó cũng im. Rồi nó nói, ừ. Rồi hết.
Cái "ừ" đó, tao nghe mà biết. Nó không phải đang lạnh nhạt. Nó chỉ đang ở một chỗ khác rồi. Chỗ đó không có tao.
Cuối năm ba, nó về Đà Nẵng ăn Tết. Tao rủ đi cà phê.
Nó vẫn ngồi bàn đó. Quán quen. Ghế quen. Ly đen đá quen. Nhưng tao nhìn nó mà thấy lạ. Không phải vì nó thay đổi ngoại hình. Vẫn gầy. Vẫn đeo kính. Vẫn hay gãi đầu khi suy nghĩ.
Nhưng cách nó nói chuyện khác rồi. Nó dùng những từ tao không quen. Nó kể những chuyện tao không hiểu. Nó cười ở những chỗ tao không thấy buồn cười.
Tao ngồi đối diện nó mà thấy xa hơn lúc nó ở Sài Gòn.
Tao cố. Cố kéo lại. Cố nhắc mấy chuyện cũ. Nhớ không, hồi năm nhất tụi mình trốn học đi biển. Nhớ không, thằng Tuấn bị rớt xe ở dốc. Nhớ không, cái đêm mất điện tụi mình nằm kể chuyện ma đến sáng.
Nó nhớ. Nó cười. Nhưng kiểu cười như đang nhìn ảnh cũ. Dễ thương, nhưng không còn sống trong đó nữa.
Tao uống hết ly cà phê. Nó uống hết ly cà phê. Hai đứa đứng dậy. Nó nói, tao về trước nha, mai đi sớm.
Tao nói, ừ.
Cái "ừ" đó, tao nghe giống hệt cái "ừ" nó nói với tao trên điện thoại mấy tháng trước.
Về nhà, tao mở điện thoại. Lướt lên tin nhắn cũ. Mấy trăm tin. Hồi đó hai đứa nhắn nhau như thở. Bây giờ đọc lại, tao thấy hai thằng con trai lạ hoắc đang nói chuyện với nhau.
Không phải nó thay đổi. Tao cũng thay đổi. Hai đứa đều đổi. Chỉ là đổi về hai hướng khác nhau.
Tao cố giữ. Giữ bằng cách nhắn tin trước. Giữ bằng cách rủ đi chơi. Giữ bằng cách giả vờ mọi thứ vẫn như cũ.
Nhưng mỗi lần gặp, khoảng cách lại rộng thêm. Không phải khoảng cách địa lý. Khoảng cách giữa hai người đã trở thành hai người khác nhau.
Có lần tao say, gọi cho nó lúc 1 giờ sáng. Nó nghe. Tao nói, mày có thấy tụi mình khác đi không. Nó im một lúc. Rồi nói, tao thấy. Nhưng biết làm sao.
Biết làm sao.
Ba chữ đó, tao nhai đi nhai lại mấy tuần.
Tao không giận nó. Tao không giận mình. Tao chỉ không biết giận ai. Hay là giận thời gian. Giận việc lớn lên. Giận việc mọi thứ cứ phải đi tới.
Bây giờ tao hai mươi ba. Nó hai mươi ba. Thỉnh thoảng nó đăng story, tao xem. Thỉnh thoảng tao đăng, nó thả tim. Vậy thôi.
Tao không còn cố nữa.
Không phải vì hết thương. Mà vì tao hiểu, cái tao đang cố giữ không phải là nó. Là phiên bản cũ của nó. Phiên bản đó không còn tồn tại. Giống như tao cũng không còn là thằng năm nhất hay trốn học đi biển.
Đôi khi tao đi ngang quán cà phê đó. Nhìn cái bàn hai đứa hay ngồi. Bàn vẫn đó. Ghế vẫn đó. Nhưng hai thằng từng ngồi ở đó thì đã biến mất rồi.
Tao không biết gọi cái này là gì. Không phải mất bạn. Nó vẫn sống. Vẫn ở đó. Vẫn là bạn tao trên Facebook.
Nhưng cái gì đó giữa hai đứa, cái thứ không tên được, nó đã trôi đi rồi.
Và tao không thể nhảy xuống sông vớt lại.
Không ai tắm hai lần trên cùng một dòng sông.
No man ever steps in the same river twice.
— Heraclitus, Fragment 91
Diễn giải
Interpretation
Heraclitus nói không ai tắm hai lần trên cùng một dòng sông. Nghe thì tưởng ổng nói về nước. Nhưng không. Ổng nói về mày. Về tao. Về thằng bạn ngồi đối diện mày ở quán cà phê. Mày nhảy xuống sông hồi năm nhất. Nước lạnh. Mày nhớ. Mày muốn quay lại, nhảy thêm lần nữa. Nhưng dòng nước đó đã chảy đi rồi. Nước mới tới. Trông giống, nhưng không phải. Và thằng nhảy xuống cũng không phải mày nữa. Tao cố giữ bạn. Nhưng cái tao giữ là ký ức, không phải con người. Ký ức thì đứng yên. Con người thì chảy. Hai thứ đó không ở cùng một chỗ được mãi. Không ai có lỗi. Sông cứ chảy. Người cứ đổi. Mày buông tay ra, không phải vì hết thương. Mà vì mày không nắm được nước.
Heraclitus said no one steps in the same river twice. Sounds like he was talking about water. He wasn't. He was talking about you. About me. About the friend sitting across from you at the coffee shop. You jumped into the river freshman year. The water was cold. You remember. You want to go back, jump in again. But that water has already flowed away. New water arrived. Looks similar, but it's not the same. And the person who jumped in isn't you anymore either. I tried to hold onto a friend. But what I was holding was a memory, not a person. Memories stand still. People flow. Those two things can't stay in the same place forever. No one's at fault. The river keeps flowing. People keep changing. You let go, not because you stopped caring. But because you can't hold water in your fist.