Sáng nay tôi dậy sớm mà không cần đi đâu
This Morning I Woke Up Early With Nowhere to Go
Sáu mươi hai tuổi.
Sáng nay tôi dậy lúc năm giờ. Không có chuông báo thức. Không có cuộc họp. Không có chuyến bay. Không có ai đợi.
Tôi dậy vì mắt mở ra, vậy thôi.
Nằm thêm một lúc. Nghe tiếng chim gì đó ngoài cửa sổ. Không biết tên. Sống ở cái nhà này mười bảy năm rồi mà chưa bao giờ tìm hiểu con chim đó tên gì. Nó hót mỗi sáng, tôi nghe mỗi sáng. Vậy là đủ.
Dậy, xuống bếp. Đun nước.
Hồi còn đi làm, đun nước là một động tác trong chuỗi. Đun nước, pha cà phê, uống vội, lấy cặp, ra xe, vào thang máy, ngồi vào bàn. Mỗi thứ nối đuôi nhau, không thứ nào có mặt thật sự. Tôi đun nước mà đầu đã ở phòng họp. Uống cà phê mà tay đã mở laptop.
Sáng nay tôi đun nước. Rồi đứng đó nhìn ấm nước sôi.
Bọt nhỏ nổi lên từ đáy. Rồi bọt lớn hơn. Rồi hơi bốc lên. Tôi nhìn cái đó. Không nghĩ gì. Không đợi gì. Chỉ nhìn nước sôi.
Nghe kể lại thì buồn cười. Ông già sáu mươi hai tuổi đứng nhìn nước sôi. Nhưng tôi nói thật, cái khoảnh khắc đó yên hơn bất kỳ kỳ nghỉ nào tôi từng đi.
Hồi bốn mươi lăm, công ty cho đi nghỉ dưỡng ở Đà Nẵng. Resort năm sao. Hồ bơi vô cực. Biển xanh. Tôi nằm trên ghế bố, tay cầm cocktail, mắt nhìn biển mà đầu tính deadline tuần sau. Vợ tôi chụp ảnh đăng lên mạng, caption viết "bình yên". Tôi cười. Bình yên gì. Thân ở biển mà hồn ở Excel.
Hồi năm mươi, tôi bắt đầu tập thiền. Đọc sách. Nghe podcast. Mua đệm ngồi, mua chuông, mua app. Ngồi mỗi sáng hai mươi phút, mắt nhắm, cố gắng không nghĩ gì. Mà càng cố không nghĩ thì càng nghĩ nhiều. Nghĩ về việc mình đang nghĩ. Nghĩ về việc mình không nên nghĩ. Rồi bực mình vì nghĩ quá nhiều.
Ba tháng thì bỏ. Kết luận: thiền không hợp với tôi.
Bây giờ nghĩ lại, không phải thiền không hợp. Mà tôi đang cố "làm" bình yên. Như một dự án. Có mục tiêu, có timeline, có KPI. Ngồi hai mươi phút mỗi ngày, sau ba mươi ngày phải thấy bình yên. Không thấy thì dự án thất bại, chuyển sang dự án khác.
Tôi sống cả đời như vậy. Mọi thứ là dự án. Sự nghiệp là dự án. Gia đình là dự án. Sức khỏe là dự án. Hạnh phúc cũng phải là dự án.
Đến khi nghỉ hưu, tôi hoảng.
Không phải hoảng vì hết tiền. Tiền đủ. Không phải hoảng vì cô đơn. Vợ con vẫn đó. Tôi hoảng vì không có dự án nào nữa.
Sáu tháng đầu, tôi cố tạo dự án. Học vẽ. Học đàn. Tập chạy bộ. Viết hồi ký. Mỗi thứ bắt đầu hào hứng, rồi tắt. Không phải vì khó. Mà vì tôi không biết mình làm để làm gì. Không có ai chấm điểm. Không có ai thăng chức. Không có ai vỗ tay.
Rồi một buổi sáng, tôi dậy, xuống bếp, đun nước. Và đứng đó.
Không có kế hoạch. Không có mục tiêu. Không có gì phải đạt được trong ngày hôm đó.
Và tôi thấy cái ấm nước.
Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy cái ấm nước. Cái ấm inox cũ, hơi móp một bên vì có lần rớt. Vợ tôi mua nó hồi mới dọn vào nhà này. Mười bảy năm. Nó đun nước cho tôi mỗi sáng mười bảy năm mà tôi chưa bao giờ nhìn nó.
Sáng đó tôi pha trà. Ngồi ngoài hiên. Trời hơi lạnh. Uống từng ngụm. Không đọc gì. Không nghe gì. Chỉ uống trà.
Không có gì đặc biệt xảy ra.
Mà đó là điều đặc biệt nhất.
Tôi không "tìm thấy" bình yên sáng đó. Không có khoảnh khắc eureka. Không có tiếng sét. Tôi chỉ ngừng tìm. Rồi nó ở đó. Nó vẫn luôn ở đó.
Bây giờ mỗi sáng tôi dậy, đun nước, pha trà, ngồi ngoài hiên. Có hôm trời đẹp. Có hôm mưa. Có hôm tôi vui. Có hôm tôi buồn vì nhớ ba tôi, ông mất năm ngoái. Có hôm tôi lo vì thằng con trai đang gặp chuyện ở công ty.
Nhưng tôi vẫn ngồi đó. Uống trà. Nghe con chim hót.
Không phải vì tôi đã "đạt" được gì. Không phải vì tôi giác ngộ hay hiểu đời.
Chỉ là tôi không chạy nữa. Vậy thôi.
Vợ tôi hỏi: "Ông ngồi đó hoài không chán à?"
Tôi nói: "Không."
Bà ấy nhìn tôi, lắc đầu cười, rồi đi vào trong.
Bà ấy không hiểu. Mà cũng không cần hiểu. Tôi cũng không giải thích được. Có những thứ không giải thích được.