Sáu mươi ba tuổi, tôi dọn nhà lần cuối

Tôi dọn nhà mười một lần trong đời.

Lần đầu là năm hai mươi tuổi. Ra Sài Gòn, thuê phòng trọ mười hai mét vuông ở Gò Vấp. Đồ đạc có cái ba lô, hai bộ quần áo, một đôi dép. Dọn mất mười lăm phút.

Lần thứ hai là khi lấy vợ. Thuê căn hộ nhỏ ở Bình Thạnh. Bắt đầu có nồi cơm điện, có quạt máy, có tủ nhựa đựng quần áo. Dọn mất nửa ngày.

Lần thứ ba, thứ tư, thứ năm. Mỗi lần nhà to hơn. Đồ nhiều hơn. Xe tải phải thuê lớn hơn. Dọn mất hai ngày, ba ngày, rồi cả tuần.

Lần thứ bảy là khi mua được căn nhà riêng. Ba tầng. Bốn phòng ngủ. Hai vợ chồng, hai đứa con. Tôi nhớ đứng trước cửa nhà mới, nghĩ rằng cuối cùng mình không cần dọn nữa. Đây là nơi cuối cùng.

Nhưng đời không có nơi cuối cùng.

Con gái lớn đi du học. Phòng nó trống. Tôi để nguyên, không dọn. Nghĩ nó sẽ về.

Con trai nhỏ ra riêng. Lấy vợ. Phòng nó cũng trống. Tôi vẫn để nguyên.

Vợ tôi mất năm tôi sáu mươi mốt.

Căn nhà ba tầng, bốn phòng ngủ. Một mình tôi.

Tôi ngồi trong phòng khách, nhìn lên. Cái tủ gỗ mua năm 2003. Bộ sofa đổi lần thứ ba. Kệ sách đầy những cuốn chưa bao giờ đọc lại. Tủ bếp có ba bộ chén mà tôi chỉ dùng một cái tô. Tầng hai có phòng thờ, phòng khách phụ mà cả năm không ai bước vào. Tầng ba là sân thượng, mấy chậu cây vợ tôi trồng, giờ tôi tưới cho có tưới.

Mỗi sáng tôi đi từ phòng ngủ tầng một lên tầng hai lấy nhang thắp. Rồi xuống lại. Rồi ra trước nhà ngồi. Rồi vô. Rồi ra. Cả ngày quanh quẩn trong cái nhà mà phần lớn phòng tôi không bước vào.

Một hôm con gái gọi điện. Nó nói ba ơi, ba bán nhà đi, về ở gần con. Hoặc thuê căn hộ nhỏ. Nhà lớn quá, ba ở một mình không tốt.

Tôi nói để ba suy nghĩ.

Rồi tôi suy nghĩ.

Không phải suy nghĩ về nhà. Mà suy nghĩ về tất cả những thứ trong nhà.

Cái tủ gỗ. Hồi đó vợ tôi thích lắm. Hai vợ chồng đi chọn cả buổi chiều. Bây giờ tôi nhìn nó, tôi thấy gì? Tôi thấy một cái tủ gỗ. Vợ tôi không còn trong đó. Bà ấy không bao giờ ở trong cái tủ. Bà ấy ở trong cái buổi chiều đi chọn tủ. Mà buổi chiều đó đã qua rồi.

Bộ chén mua đãi khách Tết. Mấy năm nay Tết tôi ăn một mình hoặc qua nhà con trai. Chén vẫn nằm đó. Sạch bong. Không ai dùng.

Kệ sách. Những cuốn tôi mua vì nghĩ một ngày sẽ đọc. Cái một ngày đó không bao giờ đến.

Quần áo của vợ tôi. Tôi giữ nguyên trong tủ. Hai năm. Mỗi lần mở tủ lấy đồ mình, tôi thấy áo bà ấy. Lần đầu thì đau. Lần sau thì quen. Rồi đến lúc tôi mở tủ mà không thấy gì nữa. Nó thành một phần của tủ. Như cái mắc áo. Như cái kệ.

Và tôi hiểu rằng giữ đồ không phải là giữ người.

Giữ nhà không phải là giữ gia đình.

Giữ phòng trống không phải là giữ con.

Tôi bắt đầu dọn.

Không phải dọn để chuyển nhà. Mà dọn để bỏ.

Tôi mở từng ngăn tủ. Lấy ra. Nhìn. Hỏi mình một câu: cái này còn sống không?

Không phải còn dùng được không. Mà còn sống không. Nó có đang phục vụ cuộc sống của tôi bây giờ, hay nó đang giữ tôi ở trong một cuộc sống đã qua?

Phần lớn là cuộc sống đã qua.

Tôi bỏ đi bộ chén. Cho hàng xóm. Bỏ đi hai phần ba quần áo. Cho chùa. Bỏ đi sách. Giữ lại bảy cuốn. Bảy cuốn tôi thực sự đọc lại.

Quần áo vợ tôi. Tôi ngồi gấp từng cái. Chậm. Không vội. Gấp xong, cho vào thùng. Mang cho người ta.

Có người hỏi, anh không giữ lại vài cái làm kỷ niệm?

Tôi nói, kỷ niệm không nằm trong áo.

Dọn mất ba tuần. Không phải vì nhiều đồ. Mà vì mỗi món đồ tôi phải ngồi với nó một lúc. Nhìn nó. Nhớ nó từ đâu đến. Rồi để nó đi.

Cuối cùng tôi bán nhà. Mua căn hộ hai phòng. Một phòng ngủ, một phòng thờ nhỏ.

Đồ đạc: một giường, một bàn, một ghế, vài cái nồi, bảy cuốn sách, ảnh vợ, ảnh gia đình.

Dọn mất nửa ngày.

Giống hệt lần đầu tiên.

Sáu mươi ba tuổi, tôi quay lại nơi bắt đầu. Không phải vì nghèo. Không phải vì buồn. Mà vì cuối cùng tôi hiểu rằng mình không cần nhiều như mình tưởng.

Cả đời tôi thêm vào. Thêm nhà, thêm đồ, thêm phòng, thêm tầng. Tưởng thêm là được. Tưởng nhiều là đủ.

Hóa ra đủ là khi nhìn quanh, mọi thứ đều đang sống. Không có gì nằm chờ. Không có gì giữ tôi ở lại nơi đã qua.

Sáng nay tôi ngồi trong căn hộ mới. Uống trà. Nhìn ra cửa sổ.

Không có gì để dọn.