Tao có ba mươi hai người bạn trên bàn nhậu
I Had Thirty-Two Friends at the Drinking Table
Tao có ba mươi hai người bạn.
Không phải kiểu bạn thân. Kiểu bạn nhậu. Kiểu bạn đi sinh nhật. Kiểu bạn tag nhau trên mạng rồi comment "ê mày ơi, nhớ mày quá".
Ba mươi hai đứa.
Tao đếm được vì tao hay tổ chức. Sinh nhật ai tao cũng nhớ. Đám nào tao cũng có mặt. Mọi người hay nói tao vui tính, dễ thương, biết cách lo cho người khác.
Tao thích nghe câu đó.
Thích lắm.
---
Hồi năm nhất đại học, tao chưa quen ai. Lên Sài Gòn một mình, ở trọ một mình, ăn cơm một mình. Tao sợ cảm giác đó. Sợ kiểu ngồi trong căng-tin mà không có ai ngồi cùng. Sợ kiểu đi ngang qua một nhóm đang cười mà mình không hiểu họ cười cái gì.
Nên tao học cách làm cho người ta thích mình.
Không phải nịnh. Không phải giả. Tao chỉ... chỉnh. Chỉnh giọng nói. Chỉnh cách cười. Chỉnh cái mặt khi nghe ai kể chuyện buồn. Chỉnh cách phản ứng khi ai nói gì đó tao không đồng ý.
Tao không cãi. Không bao giờ cãi.
Tao gật. Tao cười. Tao nói "ừ, mày nói đúng".
Rồi tao có bạn. Nhiều bạn.
---
Năm hai, tao vô câu lạc bộ tình nguyện. Không phải vì thích. Vì ở đó đông người. Ở đó ai cũng khen tao nhiệt tình. Tao làm trưởng ban tổ chức. Tao lo từ cái banner đến cái ghế nhựa. Tao thức đến ba giờ sáng làm slide cho người khác thuyết trình.
Không ai bảo tao làm. Tao tự làm.
Vì tao biết, nếu tao làm nhiều, người ta sẽ cần tao. Mà người ta cần tao thì người ta sẽ ở lại.
---
Đến năm ba, tao bắt đầu mệt.
Không phải mệt thể xác. Mệt kiểu khác. Mệt kiểu tao ngồi giữa đám bạn mười mấy đứa mà thấy trống. Kiểu tao cười mà không biết mình đang cười vì vui hay vì phải cười.
Một lần, thằng Khoa hỏi tao: "Ê, mày thật sự nghĩ gì về chuyện này?"
Tao đơ.
Tao không biết tao nghĩ gì. Thiệt. Tao quen gật đầu lâu quá rồi, đến lúc ai hỏi tao nghĩ gì, tao không có câu trả lời.
Tao nói: "Ờ, tao cũng nghĩ giống mày."
Nó nhìn tao. Không nói gì. Rồi nó quay sang nói chuyện với đứa khác.
---
Tao bắt đầu để ý.
Ba mươi hai đứa bạn. Sinh nhật đứa nào tao cũng nhớ. Nhưng tao thử nghĩ xem, đứa nào biết tao thích gì. Đứa nào biết tao sợ gì. Đứa nào biết hồi cấp ba tao bị bắt nạt. Đứa nào biết ba mẹ tao ly dị năm tao mười bốn.
Không đứa nào.
Không phải vì chúng nó tệ. Vì tao chưa bao giờ kể.
Tao cho người ta thấy một phiên bản. Phiên bản vui vẻ, dễ thương, lo cho mọi người. Phiên bản đó không có vết. Không có lỗi. Không có gì để người ta phải lo lắng.
Tao nghĩ đó là cách giữ bạn.
Hóa ra đó là cách để không bao giờ có bạn thật.
---
Có một đêm, tao đi nhậu về. Hai giờ sáng. Tao ngồi trước phòng trọ, không vô.
Tao lướt điện thoại. Mở danh bạ. Ba mươi hai cái tên. Tao muốn gọi cho ai đó. Không phải để nói chuyện gì to tát. Chỉ muốn nói: "Tao buồn. Tao không biết tại sao."
Tao cuộn hết danh bạ. Rồi tắt máy.
Không phải vì không có ai nghe. Vì tao không biết cách nói thật với bất kỳ đứa nào trong đó. Tao đã diễn quá lâu. Lâu đến mức nếu bây giờ tao bỏ mặt nạ ra, tao sợ chúng nó sẽ hỏi: "Mày là ai?"
Mà tao cũng không biết trả lời.
---
Tháng trước, câu lạc bộ tổ chức gala cuối năm. Tao không đi.
Lần đầu tiên trong ba năm, tao không đi.
Không ai hỏi tại sao.
Ba đứa nhắn tin: "Ê sao không đi?" Tao trả lời: "Bận." Chúng nó nói: "Tiếc ghê." Rồi thôi.
Tao nằm trên giường, nhìn lên trần nhà. Tao nghĩ, nếu tao biến mất, bao lâu thì có đứa nhận ra. Không phải nghĩ kiểu tiêu cực. Chỉ là tao thật sự muốn biết.
Ba mươi hai đứa bạn.
Mà tao cô đơn hơn hồi năm nhất ngồi một mình trong căng-tin.
---
Hồi năm nhất, tao cô đơn vì không có ai.
Bây giờ, tao cô đơn vì có ba mươi hai đứa mà không đứa nào biết tao là ai.
Và phần đáng sợ nhất: tao cũng không biết.
Tao diễn vai "thằng vui vẻ" lâu quá. Đến lúc muốn tháo ra, tao không tìm được cái gì bên dưới.
---
Tuần trước, tao ngồi cà phê với thằng Khoa. Hai đứa. Không có ai khác.
Nó hỏi: "Dạo này mày sao?"
Tao định nói "ổn". Như mọi khi.
Nhưng tao dừng lại. Tao nhìn nó. Rồi tao nói: "Tao không biết. Thiệt. Tao không biết tao sao."
Nó im. Rồi nó nói: "Ừ. Tao cũng vậy."
Không ai khuyên ai. Không ai giải quyết gì. Hai đứa ngồi đó, uống cà phê, im lặng.
Mà lần đầu tiên trong ba năm, tao thấy mình đang ngồi đó thiệt. Không phải một phiên bản. Không phải một vai diễn.
Chỉ là tao.
Tao không biết mình có giữ được cảm giác đó không.
Nhưng tao nhớ nó.
Tao đang tìm một người trung thực.
I am looking for an honest man.
— Diogenes Laërtius, Lives VI.41
Diễn giải
Interpretation
Diogenes cầm cái đèn đi giữa ban ngày, nói đang tìm một người trung thực. Mấy ngàn năm trước, ổng đã thấy rồi. Người ta đầy rẫy, nhưng người thật thì hiếm. Không phải vì ai cũng xấu. Mà vì ai cũng sợ. Sợ nói thật thì mất bạn. Sợ lộ vết thì bị cười. Sợ mình không đủ hay nên phải thêm mắm thêm muối. Thằng nhỏ trong câu chuyện có ba mươi hai đứa bạn. Nhưng nó chưa bao giờ trung thực với đứa nào. Kể cả với chính nó. Diogenes không tìm người hoàn hảo. Ổng tìm người dám là chính mình. Dám nói "tao không biết" thay vì gật đầu cho xong. Dám ngồi im thay vì diễn. Cái đèn đó, có khi không phải để soi người khác. Mà để soi xem mình có đang trung thực không.
Diogenes carried a lantern in broad daylight, saying he was looking for an honest person. Thousands of years ago, he already saw it. People everywhere, but genuine ones were rare. Not because everyone is bad. Because everyone is afraid. Afraid that honesty costs friendships. Afraid that showing scars invites mockery. Afraid of not being enough, so they add layers. The kid in this story had thirty-two friends. But he was never honest with any of them. Including himself. Diogenes wasn't looking for a perfect person. He was looking for someone who dared to be themselves. Who dared to say "I don't know" instead of nodding along. Who dared to sit in silence instead of performing. That lantern might not have been for examining others. It might have been for checking whether you yourself are being honest.