Tao có bốn trăm bạn bè mà không gọi được cho ai
Four Hundred Friends and No One to Call
Tao mở danh bạ lúc hai giờ sáng.
Bốn trăm liên hệ. Có thể hơn. Tao lướt từ A đến cuối, ngón tay kéo chậm như đang tìm cái gì đó mà chính tao cũng không biết là gì.
Không phải tao buồn. Không phải tao gặp chuyện gì lớn. Không ai chết. Không ai bỏ tao. Tao chỉ nằm đó, trần nhà trắng, quạt quay, và bỗng nhiên thấy trống.
Cái trống không có hình dạng. Nó không phải lỗ hổng. Nó giống như mày đang đứng giữa một căn phòng rộng, đèn sáng, có đồ đạc, có tiếng nhạc, nhưng mày biết là không có ai thật sự ở đó.
Tao nghĩ đến thằng Hùng. Hồi cấp ba nó ngồi cạnh tao. Hai đứa chơi game tới khuya, ăn mì gói chung, nói đủ thứ chuyện vớ vẩn. Bây giờ nó lấy vợ, có con, đăng ảnh gia đình mỗi cuối tuần. Tao like. Nó like lại ảnh tao. Hết.
Tao nghĩ đến con Linh. Hồi năm nhất đại học, hai đứa ngồi quán cà phê nói chuyện ba tiếng không nghỉ. Nó khóc trước mặt tao. Tao cũng kể nó nghe mấy chuyện tao chưa nói ai. Bây giờ nó ở Sài Gòn. Tao ở Hà Nội. Thỉnh thoảng nó gửi reel trên Instagram. Tao thả tim. Nó thả tim lại. Hết.
Bốn trăm người. Mỗi người đều có một khoảnh khắc thật với tao. Nhưng khoảnh khắc đó qua rồi.
Tao không trách ai. Không ai có lỗi. Mọi người đều bận sống đời mình.
Vấn đề là tao cũng bận sống đời tao. Mà tao không biết đời tao là cái gì.
---
Hồi mười bảy tuổi, tao nghĩ cô đơn là không có bạn. Nên tao kết bạn. Đi chơi nhóm. Đi uống bia. Đi hát karaoke. Tao có mặt ở mọi nơi. Sinh nhật ai tao cũng tới. Đám cưới ai tao cũng đi. Tao là đứa mà ai cũng quen.
Mười chín tuổi, tao nghĩ cô đơn là không có người yêu. Nên tao yêu. Yêu hết mình. Nhắn tin cả ngày. Gọi điện mỗi tối. Tao đổ hết vào một người, nghĩ rằng nếu có ai đó hiểu mình thì cái trống sẽ đầy.
Nó không đầy.
Hai mươi tuổi, chia tay. Tao quay lại nhóm bạn. Nhưng lần này tao bắt đầu thấy lạ. Ngồi giữa sáu bảy đứa, cười nói bình thường, mà tao thấy mình đang diễn. Không phải diễn giả. Diễn thật. Nhưng vẫn là diễn.
Tao nói đúng thứ mọi người muốn nghe. Tao cười đúng lúc. Tao biết khi nào nên im, khi nào nên chen vào. Tao giỏi chuyện đó. Giỏi đến mức tao quên mất mình thật sự muốn nói gì.
---
Hai mươi hai tuổi. Tao tốt nghiệp. Đi làm.
Công ty có hai mươi người. Tao ăn trưa với họ. Uống cà phê với họ. Đi team building với họ. Ai cũng nói tao dễ thương, dễ chơi, hoà đồng.
Tối về phòng trọ, tao nằm xuống, và cái trống quay lại.
Lần này tao không mở danh bạ. Tao biết không ai trong đó giúp được.
Không phải vì họ không quan tâm. Mà vì tao không biết phải nói gì.
"Tao buồn" thì không đúng, vì tao không buồn. "Tao cô đơn" thì không đúng, vì tao có đầy người xung quanh. "Tao thấy trống" thì đúng, nhưng nói ra nghe kỳ.
Mày nói "tao thấy trống" với ai? Người ta hỏi lại: "Trống kiểu gì? Mày thiếu gì? Mày cần gì?"
Tao không thiếu gì. Tao không cần gì. Tao chỉ trống.
---
Có một đêm tao ngồi ở ban công. Tầng năm. Nhìn xuống đường. Xe chạy. Người đi. Ánh đèn vàng.
Tao nghĩ: mấy trăm người dưới kia, mỗi người cũng đang sống đời mình. Cũng ăn, cũng ngủ, cũng đi làm, cũng yêu, cũng cãi nhau, cũng hoà giải. Mỗi người một câu chuyện.
Mà không ai biết tao đang ngồi đây.
Và tao cũng không biết ai trong số họ cũng đang ngồi ở ban công nhà mình, nhìn xuống, nghĩ y chang tao.
Cái đó mới là cô đơn thật.
Không phải không có ai. Mà là có đầy người, mà không ai chạm được tới cái chỗ mà mày cần được chạm.
Hoặc, nói cho đúng hơn. Mày không để ai chạm.
Tao nghĩ lại, tao chưa bao giờ để ai chạm thật sự. Hồi nào tới giờ, tao cho người ta thấy một phiên bản. Phiên bản dễ thương. Phiên bản vui vẻ. Phiên bản không phiền ai.
Còn cái phần thật, cái phần mà tao cũng không biết gọi tên là gì, tao giấu.
Giấu không phải vì sợ người ta phán xét. Giấu vì tao cũng không biết cái đó là gì.
Mày không thể cho ai thấy thứ mà chính mày cũng chưa nhìn ra.
---
Tao đặt điện thoại xuống.
Bốn trăm liên hệ vẫn nằm đó. Không ai biến mất. Không ai có lỗi.
Tao tắt đèn. Nằm im.
Cái trống vẫn ở đó. Nhưng đêm đó tao không cố lấp nó nữa.
Tao chỉ nằm với nó. Như hai đứa cùng ở chung phòng mà chưa biết tên nhau.
君子坦蕩蕩，小人長戚戚
Quân tử thản đãng đãng, tiểu nhân trường thích thích
Người quân tử lòng thênh thang, kẻ tiểu nhân lòng luôn lo lắng.
The noble person is calm and at ease. The petty person is always full of anxiety.
— Khổng Tử, Luận Ngữ, Thuật Nhi 7.37
Diễn giải
Interpretation
Khổng Tử nói người quân tử thì thản đãng, kẻ tiểu nhân thì hay lo lắng. Nghe như đạo đức. Nhưng nghĩ kỹ thì nó nói về cái khác. Thản đãng không phải là vui. Không phải là có nhiều bạn. Không phải là được yêu. Thản đãng là mày ngồi với chính mày mà không cần chạy. Còn lo lắng ở đây không phải lo tiền, lo việc. Mà lo kiểu khác. Lo mình không đủ. Lo người ta không thích mình. Lo cái trống trong ngực mà không biết lấp bằng gì. Nên cứ lấp. Lấp bằng bạn bè. Lấp bằng tình yêu. Lấp bằng sự hoà đồng. Mà càng lấp càng trống. Thằng trong câu chuyện có bốn trăm người trong danh bạ. Nhưng nó chưa bao giờ ngồi với chính nó. Nó sợ cái trống đó. Nên nó diễn. Diễn giỏi tới mức quên mình là ai. Cái đêm nó nằm im, không gọi ai, không lấp gì. Có thể đó là lần đầu tiên nó thản đãng thật. Không phải vì hết cô đơn. Mà vì nó thôi chạy.
Confucius said the noble person is open and at ease, while the petty person is always anxious. Sounds like a moral lesson. But think deeper and it's about something else. Being at ease doesn't mean being happy. Doesn't mean having lots of friends. Doesn't mean being loved. It means you can sit with yourself without running. The anxiety here isn't about money or work. It's a different kind. Worrying you're not enough. Worrying people don't like you. Worrying about the emptiness in your chest and not knowing what to fill it with. So you keep filling. With friends. With love. With being likeable. And the more you fill, the emptier it gets. The guy in the story has four hundred contacts. But he's never sat with himself. He's afraid of that emptiness. So he performs. Performs so well he forgets who he is. That night he lay still, called no one, filled nothing. Maybe that was the first time he was truly at ease. Not because the loneliness ended. But because he stopped running.