Tao có mười bảy cái áo mà sáng nào cũng đứng trước tủ nói không có gì mặc
I own seventeen shirts and every morning I stand in front of the closet saying I have nothing to wear
Tao có mười bảy cái áo.
Tao đếm rồi. Một buổi chiều rảnh, tao lôi hết ra, xếp lên giường, đếm từng cái.
Mười bảy.
Mà sáng nào tao cũng đứng trước tủ, kéo ra kéo vào, rồi nói: không có gì mặc.
Không phải tao nói cho vui. Tao thật sự cảm thấy vậy. Nhìn đống áo mà thấy trống. Như nhìn tủ lạnh đầy đồ mà vẫn thấy đói. Cái đói đó không nằm trong bụng. Nó nằm ở đâu đó khác.
---
Hồi cấp ba tao có hai cái áo thun trắng. Giặt xoay vòng. Mặc đi học, mặc đi chơi, mặc ngủ luôn. Không nghĩ gì hết. Sáng dậy, cái nào khô thì mặc cái đó.
Hồi đó tao không bao giờ đứng trước tủ.
Vì không có tủ. Quần áo treo trên cái dây phơi trong phòng. Nhìn là biết mặc cái gì. Không chọn. Không nghĩ. Không so.
Tao không nhớ mình từng khổ vì chuyện quần áo.
---
Rồi tao lên đại học. Có tiền đi làm thêm. Bắt đầu mua.
Cái áo đầu tiên tao mua bằng tiền tự kiếm là một cái áo polo xanh đậm. Hai trăm bảy mươi ngàn. Tao nhớ giá vì tao đếm tiền ba lần trước khi đưa.
Mặc vô, tao thấy mình khác. Đi ngang gương, tao nhìn. Lần đầu tiên tao nhìn mình trong gương không phải để chải đầu, mà để ngắm.
Cái áo đó thay đổi một thứ trong tao. Không phải ngoại hình. Mà là cái cách tao bắt đầu nhìn mình qua đồ vật.
---
Sau cái áo polo là quần jeans. Rồi giày. Rồi túi. Rồi đồng hồ.
Mỗi lần mua, tao thấy vui. Thiệt. Cái vui đó rõ ràng, sắc nét, không giả. Xé bao bì ra, mặc vô, đứng trước gương, thấy mình mới.
Nhưng cái vui đó ngắn.
Ngắn lắm.
Ngày đầu mặc thì thích. Ngày thứ hai vẫn thích. Ngày thứ năm thì bình thường. Tuần sau thì quên. Tháng sau thì nó thành cái áo cũ nằm trong tủ, xếp chung với mấy cái áo cũ khác.
Rồi tao lại đứng trước tủ. Lại thấy thiếu.
---
Tao bắt đầu theo mấy trang thời trang. Xem người ta phối đồ. Xem review. Xem sale.
Mỗi lần thấy đồ mới, tao không nghĩ "cái này đẹp." Tao nghĩ "cái này sẽ làm mình đẹp hơn."
Hai câu đó khác nhau xa lắm. Mà hồi đó tao không phân biệt được.
Tao mua vì tao tin rằng cái tiếp theo sẽ là cái cuối cùng. Cái áo này sẽ hoàn chỉnh tủ đồ. Đôi giày này sẽ khiến tao không cần mua thêm nữa.
Nhưng không có cái cuối cùng. Mỗi cái mới mua xong lại mở ra một cái thiếu mới. Mua áo rồi thì thấy thiếu quần hợp. Mua quần rồi thì thấy thiếu giày hợp. Mua giày rồi thì thấy thiếu dây nịt hợp.
Nó không dừng.
Nó không bao giờ dừng.
---
Một đêm tao nằm lướt Shopee lúc hai giờ sáng. Tao thêm vô giỏ hàng bốn món. Tổng gần triệu rưỡi.
Tao nhìn cái nút "Mua ngay." Ngón tay tao đặt lên đó.
Rồi tao dừng.
Không phải vì hết tiền. Còn tiền. Không phải vì tự nhủ "mình không nên." Tao không giỏi tự nhủ.
Tao dừng vì tao chợt thấy một thứ. Rõ ràng. Như bật đèn trong phòng tối.
Tao thấy rằng tao không muốn cái áo đó. Tao muốn cái cảm giác mà tao nghĩ cái áo đó sẽ cho.
Mà cái cảm giác đó, tao đã có rồi. Mười bảy lần rồi. Và mười bảy lần nó đều biến mất.
Tao không thiếu áo. Tao thiếu cái gì đó mà áo không cho được.
---
Tao tắt điện thoại. Nằm trong bóng tối.
Tao nghĩ về hồi cấp ba. Hai cái áo trắng. Cái dây phơi. Buổi sáng không phải chọn.
Hồi đó tao không có gì. Nhưng tao không thấy thiếu.
Bây giờ tao có mười bảy cái áo. Mà sáng nào cũng thấy thiếu.
Vậy cái thiếu đó nằm ở đâu?
Nó không nằm trong tủ. Nó nằm trong cái cách tao nhìn. Từ lúc nào đó, tao bắt đầu nhìn mình bằng mắt. Bằng mắt người khác. Bằng gương. Bằng ảnh. Bằng like.
Tao quên mất cách nhìn mình bằng bụng. Bằng cái cảm giác đơn giản: ấm chưa, đủ chưa, thoải mái chưa.
---
Tao không vứt mười bảy cái áo đi. Tao không làm mấy cái video tối giản rồi đăng lên mạng.
Tao chỉ thôi mua thêm.
Không phải vì tao mạnh mẽ hay giác ngộ gì. Mà vì tao mệt. Mệt cái vòng lặp đó. Mua, vui, hết vui, thiếu, mua. Mua, vui, hết vui, thiếu, mua.
Tao hai mươi hai tuổi. Tao đã chạy cái vòng đó bốn năm.
Bốn năm để hiểu một thứ mà có lẽ ai cũng biết nhưng phải tự đụng mới thấy: con mắt không bao giờ no. Cho nó bao nhiêu nó cũng đói. Vì nó không ăn để sống. Nó ăn để muốn thêm.
---
Sáng nay tao dậy. Mở tủ. Lấy cái áo thun gần nhất. Mặc vô.
Không nhìn gương.
Đi ra ngoài.
Trời mát. Cái áo vừa đủ ấm.
Vậy thôi.
聖人為腹不為目
Thánh nhân vi phúc bất vi mục
Thánh nhân vì bụng chứ không vì mắt.
The sage cares for the belly, not for the eyes.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 12
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói: thánh nhân vì bụng, không vì mắt. Nghe cao siêu. Nhưng nó đơn giản lắm. Bụng là cái biết đủ. Ăn no thì dừng. Mặc ấm thì thôi. Nó không so sánh. Nó không cần ai nhìn. Mắt thì khác. Mắt là cái luôn muốn thêm. Thấy cái đẹp thì muốn. Thấy cái mới thì thèm. Thấy người ta có thì mình cũng phải có. Mắt không bao giờ no vì mắt không ăn. Nó chỉ nhìn. Mà nhìn thì vô tận. Tao sống bằng mắt bốn năm. Mua đồ bằng mắt. Chọn áo bằng mắt. Đánh giá mình bằng mắt người khác. Rồi một đêm tao mệt quá, tắt điện thoại, nằm trong bóng tối. Không còn gì để nhìn. Chỉ còn cái bụng. Và cái bụng nói: đủ rồi. Hoá ra đủ không phải con số. Đủ là khi mày nghe được cái bụng nói, thay vì cái mắt đòi.
Laozi said: the sage attends to the belly, not to the eye. Sounds lofty. But it's dead simple. The belly knows enough. Eat until full, then stop. Dress warm enough, then done. It doesn't compare. It doesn't need anyone watching. The eye is different. The eye always wants more. Sees something beautiful, wants it. Sees something new, craves it. Sees someone else having it, needs it too. The eye is never full because the eye doesn't eat. It only looks. And looking is infinite. I lived by the eye for four years. Bought by the eye. Chose shirts by the eye. Judged myself by other people's eyes. Then one night I was too tired. Turned off the phone. Lay in the dark. Nothing left to look at. Only the belly. And the belly said: enough. Turns out enough isn't a number. Enough is when you can hear the belly speak instead of the eye demand.