Tao đi phỏng vấn mười hai chỗ rồi về nằm khóc
Twelve Interviews and a Ceiling to Cry To
Tao tốt nghiệp tháng sáu.
Tháng bảy bắt đầu gửi CV. Tháng tám đi phỏng vấn chỗ đầu tiên. Một công ty nhỏ ở quận Tân Bình, văn phòng tầng ba, thang bộ. Tao mặc áo sơ mi trắng, giày da mượn của ông anh họ, đi sớm ba mươi phút vì sợ kẹt xe.
Chị HR hỏi tao: "Em thấy mình có điểm mạnh gì?"
Tao nói một đống. Chăm chỉ. Học hỏi nhanh. Có tinh thần trách nhiệm. Nghe lại thì giống copy từ mạng. Mà đúng là tao copy từ mạng.
Không đậu.
Chỗ thứ hai, quận 7. Văn phòng đẹp hơn, có thang máy. Người phỏng vấn là anh trẻ hơn tao tưởng, chắc hai bảy hai tám. Anh hỏi: "Em muốn gì trong năm năm tới?"
Tao nói muốn phát triển bản thân, muốn đóng góp cho công ty. Anh gật gật rồi cười. Cái cười lịch sự. Tao biết cái cười đó nghĩa là gì.
Không đậu.
Chỗ thứ ba. Thứ tư. Thứ năm.
Tao bắt đầu quen cái cảm giác ngồi chờ ở sảnh. Quen mùi nước lau sàn pha với máy lạnh. Quen cái ghế nhựa cứng. Quen cầm cái bìa hồ sơ trong tay, bìa xanh lá, loại hai nghìn đồng.
Mỗi lần đi phỏng vấn, tao đều dậy sớm. Ủi áo. Lau giày. Xịt nước hoa mượn của thằng bạn cùng phòng trọ. Nó bảo: "Mày xịt ít thôi, chai đó tao mua hai trăm ngàn."
Tao xịt đúng một nhát. Rồi đi.
Chỗ thứ sáu, tao suýt đậu. Chị quản lý gọi điện bảo "em vào vòng cuối rồi". Tao mừng muốn chết. Tối đó mua lon bia uống một mình ngoài vỉa hè, cười như thằng khùng.
Hai ngày sau chị nhắn: "Bên chị chọn ứng viên khác rồi em. Chúc em may mắn."
May mắn.
Tao đọc chữ đó mà muốn ném điện thoại.
Chỗ thứ bảy. Thứ tám. Thứ chín.
Ba tao gọi hỏi: "Con tìm được việc chưa?" Tao nói sắp rồi. Nói dối. Nói dối dễ hơn giải thích.
Mẹ tao chuyển khoản hai triệu. Tin nhắn kèm theo: "Con ăn uống đàng hoàng nghe con." Tao nhìn số dư tài khoản. Hai triệu ba. Tiền phòng trọ một triệu tám.
Còn năm trăm.
Chỗ thứ mười, tao không còn hồi hộp nữa. Ngồi vào ghế, trả lời, cười đúng lúc, gật đúng chỗ. Như một cái máy. Người phỏng vấn hỏi: "Em có đam mê gì không?"
Tao suýt nói thật. Suýt nói: tao đam mê được nhận việc để khỏi phải gọi điện xin tiền bà già nữa.
Nhưng tao nói: "Em đam mê marketing."
Không đậu.
Chỗ mười một, tao đến trễ. Kẹt xe. Áo ướt mồ hôi. Giày dính bùn. Tao ngồi vào phỏng vấn mà biết mình đã thua trước khi mở miệng.
Chỗ mười hai.
Chỗ mười hai là một buổi chiều thứ sáu. Trời mưa. Tao đi xe buýt vì hết tiền đổ xăng. Xuống trạm, đi bộ mười lăm phút dưới mưa. Áo sơ mi ướt. Bìa hồ sơ ướt. Tao đứng trước tòa nhà, lau mặt bằng tay, rồi đi vào.
Phỏng vấn xong, tao ngồi ở trạm xe buýt chờ. Mưa tạnh rồi. Trời xám. Tao nhìn xe chạy qua chạy lại. Không nghĩ gì. Đầu trống.
Về phòng trọ, tao nằm xuống giường. Không tắm. Không ăn. Nằm nhìn trần nhà.
Rồi khóc.
Không khóc to. Khóc kiểu nước mắt tự chảy mà mình không lau. Khóc kiểu mệt quá mà không biết mệt vì cái gì. Vì mười hai chỗ phỏng vấn, hay vì tao không biết mình đang làm cái gì với đời mình.
Thằng bạn cùng phòng về. Nó nhìn tao. Không hỏi. Nó đặt chai nước lên bàn, rồi đi tắm.
Tao nằm đó.
Sáng hôm sau tao dậy. Ủi áo. Lau giày. Mở laptop, gửi thêm ba cái CV nữa.
Không phải vì tao tin mình sẽ đậu. Không phải vì tao có hy vọng gì. Chỉ vì tao không biết làm gì khác.
Tuần sau, chỗ mười hai gọi lại. Bảo tao đậu.
Tao không mừng. Không khóc. Không mua bia. Chỉ nói "dạ em cảm ơn" rồi cúp máy.
Rồi ngồi đó. Một lúc lâu.
Tao nghĩ về mười một chỗ kia. Nghĩ về mười một lần tao ủi áo, lau giày, xịt nước hoa, đi sớm, cười đúng lúc, nói đúng câu. Mười một lần không ai chọn tao.
Nhưng lần thứ mười hai, tao đến trễ, áo ướt, giày dính bùn, mệt muốn chết.
Và họ chọn tao.
Tao không hiểu. Bây giờ vẫn không hiểu.
Có thể mười một lần kia không phải vô nghĩa. Có thể mười một lần kia là lý do tao còn ngồi ở trạm xe buýt chiều hôm đó, ướt nhẹp, chờ chuyến tiếp.
Có thể không.
Tao không biết.
Chỉ biết là sáng hôm đó, tao vẫn ủi áo.
May mắn là khi sự chuẩn bị gặp cơ hội.
Luck is what happens when preparation meets opportunity.
— Seneca, Letters to Lucilius
Diễn giải
Interpretation
Seneca nói may mắn là khi sự chuẩn bị gặp cơ hội. Nghe hay. Nhưng nó không nói cho mày biết phải chuẩn bị bao nhiêu lần trước khi cơ hội tới. Mười một lần ủi áo. Mười một lần lau giày. Mười một lần ngồi ghế nhựa cứng, cười đúng lúc, nói đúng câu. Mười một lần về phòng trọ nằm nhìn trần nhà. Rồi lần thứ mười hai, mày đến trễ, ướt nhẹp, mệt muốn chết. Và họ chọn mày. May mắn à? Có thể. Nhưng mày không gặp được cái may mắn đó nếu mày nằm nhà từ lần thứ sáu. Chuẩn bị không phải lúc nào cũng có kết quả. Nhưng không chuẩn bị thì chắc chắn không có gì. Cái khó không phải là ủi áo. Cái khó là ủi áo khi mày không còn tin là có ai sẽ nhìn.
Seneca said luck is what happens when preparation meets opportunity. Sounds good. But he didn't say how many times you have to prepare before opportunity shows up. Eleven times ironing a shirt. Eleven times wiping shoes. Eleven times sitting in hard plastic chairs, smiling on cue, saying the right words. Eleven times going back to a rented room and staring at the ceiling. Then the twelfth time, you show up late, soaking wet, dead tired. And they pick you. Luck? Maybe. But you wouldn't have been there if you'd stayed home after the sixth try. Preparation doesn't always lead to results. But no preparation guarantees nothing. The hard part isn't ironing the shirt. The hard part is ironing it when you no longer believe anyone will notice.