Tao đổi avatar bảy lần trong một đêm
I Changed My Profile Picture Seven Times in One Night
Tao hai mươi hai tuổi.
Tối thứ bảy, mọi người đi chơi. Tao ở nhà. Không phải vì không được rủ. Được rủ. Nhưng tao nói bận.
Bận gì? Bận nằm trên giường, lướt điện thoại.
Rồi tao mở camera lên.
Chụp một tấm. Xoá. Chụp lại. Chỉnh góc. Nghiêng đầu. Mắt nhìn sang trái. Không. Nhìn thẳng. Không. Nhìn xuống, giả vờ đang đọc sách.
Tao không đọc sách. Tao không đọc gì cả. Tao chỉ muốn một tấm ảnh trông như đang đọc sách.
Chụp được một tấm tạm ổn. Bỏ filter. Thêm filter. Bỏ. Thêm lại cái khác. Chỉnh sáng. Kéo contrast. Xoá mụn. Bóp mặt một chút, không nhiều, chỉ vừa đủ để không ai nhận ra.
Đăng.
Đợi.
Năm phút. Mười lượt thích.
Tao mở ra xem ai thích. Không có nó.
"Nó" là đứa tao thích. Không phải yêu. Chỉ thích. Thích kiểu muốn nó thấy tao hay. Thấy tao có gì đó. Thấy tao không phải loại nằm nhà tối thứ bảy lướt điện thoại.
Hai mươi phút. Ba mươi lượt thích. Vẫn không có nó.
Tao xoá ảnh.
Chụp lại. Lần này thay áo. Mặc cái áo tao mua tuần trước, cái áo tao thấy trên người một thằng có năm chục nghìn follow. Tao mua y chang. Mặc vào, đứng trước gương, tao trông giống thằng đó không? Không. Tao trông giống tao mặc áo của thằng khác.
Nhưng kệ. Chụp. Chỉnh. Đăng.
Đợi.
Lần này nhanh hơn. Mười lăm lượt thích trong ba phút. Nhưng tao không nhìn số. Tao chỉ tìm một cái tên.
Không có.
Xoá.
Lần thứ ba. Lần thứ tư. Lần thứ năm.
Mỗi lần xoá, tao thấy nhẹ đi một giây. Rồi nặng lại. Nặng hơn.
Lần thứ sáu, tao chụp một tấm ở ban công. Trời tối, đèn đường hắt lên. Tao đứng tựa lan can, mặt nghiêng, khói thuốc bay. Tao không hút thuốc. Tao mượn điếu thuốc của thằng bạn cùng phòng, đốt lên, kẹp vào tay, chụp xong rồi dụi đi.
Điếu thuốc cháy được một phần ba. Tao không hít hơi nào.
Đăng. Caption: không viết gì. Để trống. Vì tao thấy mấy đứa cool hay để trống.
Bốn mươi lượt thích.
Có nó.
Nó thích ảnh tao.
Tao nằm xuống giường, nhìn lên trần nhà, tim đập nhanh. Nó thích ảnh tao. Nó thấy tao. Nó thấy tao đứng ban công, khói thuốc, trời đêm, lặng lẽ.
Nó thấy một thằng không có thật.
Cái thằng trong ảnh đó không phải tao. Tao không hút thuốc. Tao không đứng ban công nhìn xa xăm. Tao nằm trên giường, mặc quần đùi, ăn bánh mì thừa từ trưa, lướt điện thoại bằng tay dính bơ.
Nhưng nó thích cái thằng đó. Không phải tao.
Rồi tao nghĩ. Nếu nó nhắn tin. Nếu nó hẹn gặp. Nó sẽ gặp ai? Cái thằng ban công hay cái thằng quần đùi?
Tao xoá ảnh.
Lần thứ bảy, tao không chụp nữa. Tao lấy một tấm cũ. Tấm chụp hồi đi biển với mấy đứa bạn cấp ba. Tao cười. Cười thật. Mắt nheo, răng hở, tóc rối, da đen nhẻm. Xấu. Nhưng vui.
Tao nhìn tấm đó lâu lắm.
Rồi tao không đăng.
Tao tắt điện thoại. Nằm im.
Tối đó tao ngủ sớm. Lâu lắm mới ngủ sớm vậy.
Sáng hôm sau, tao mở điện thoại. Không có tin nhắn nào từ nó. Không có gì cả. Cái tấm ảnh thứ sáu đã xoá. Cái thằng ban công đã biến mất. Không ai nhớ.
Tao đi rửa mặt. Nhìn vào gương. Mặt sưng, mắt còn ghèn, tóc dựng.
Đây mới là tao.
Mà tao ghét cái này.
Tao ghét cái mặt này, cái tóc này, cái đời nằm nhà tối thứ bảy này. Tao muốn là thằng ban công. Muốn là thằng có năm chục nghìn follow. Muốn là bất kỳ ai, miễn không phải tao.
Nhưng tao chỉ có cái mặt này.
Tao đánh răng. Đi mua cà phê. Ngồi ở quán vỉa hè, không chụp ảnh, không đăng gì.
Cà phê đắng. Trời nóng. Mồ hôi chảy.
Không ai nhìn tao cả. Không ai biết tao tồn tại.
Mà lạ. Tao thấy dễ thở hơn hôm qua.
Nếu muốn tiến bộ, hãy chấp nhận bị coi là ngu ngốc và không biết gì.
If you want to improve, be content to be thought foolish and stupid.
— Epictetus, Enchiridion, Chương 13
Diễn giải
Interpretation
Epictetus từng là nô lệ. Ông biết thế nào là sống dưới mắt người khác. Biết thế nào là cả đời mày chỉ tồn tại qua cách người ta nhìn mày. Rồi ông nói một câu đơn giản. Muốn đi tới, thì phải chịu bị coi là ngu. Nghe nặng. Nhưng nghĩ lại thì đúng. Cái thằng đổi avatar bảy lần trong một đêm, nó không ngu. Nó sợ. Sợ bị thấy đúng như nó là. Sợ cái mặt thật không đủ hay. Sợ nếu không gồng thì không ai thèm nhìn. Mà cái sợ đó, nó ăn hết. Ăn hết tối thứ bảy. Ăn hết giấc ngủ. Ăn hết cả cái cười thật trong tấm ảnh cũ. Epictetus không bảo phải dũng cảm. Không bảo phải yêu bản thân. Ông chỉ nói, muốn sống thật thì phải chấp nhận cái giá. Cái giá là có người sẽ cười mày. Có người sẽ lướt qua. Có người sẽ không bao giờ thích ảnh mày. Vậy thôi. Mày chịu được không?
Epictetus was a slave. He knew what it meant to exist only through other people's eyes. To live as nothing more than how others saw you. Then he said something simple. If you want to make progress, be willing to appear foolish. Sounds harsh. But think about it. The kid who changed his profile picture seven times in one night, he wasn't stupid. He was scared. Scared of being seen as he truly was. Scared that his real face wasn't interesting enough. Scared that without the performance, nobody would bother looking. That fear eats everything. Eats the Saturday night. Eats the sleep. Eats even the real smile in that old photo. Epictetus didn't say be brave. Didn't say love yourself. He just said, if you want to live for real, accept the cost. The cost is that some people will laugh at you. Some will scroll past. Some will never like your photo. That's it. Can you live with that?