Tao hai mươi ba tuổi mà thở như sắp chết
Twenty-three and breathing like I'm dying
Tao hai mươi ba tuổi.
Không bệnh gì. Khám tổng quát xong bác sĩ bảo khỏe. Tim bình thường. Phổi bình thường. Máu bình thường. Mọi thứ bình thường.
Nhưng tao thở không nổi.
Không phải kiểu hen suyễn hay tức ngực. Kiểu khác. Kiểu ngồi ở bàn làm việc, đang gõ email, tự nhiên quên thở. Phải nhắc mình hít vào. Rồi thở ra. Rồi lại quên.
Bạn tao bảo đó là anxiety. Google bảo đó là stress. Mẹ tao bảo đó là do ngồi máy tính nhiều. Ai cũng có một câu trả lời. Nhưng không ai hỏi tao đang sống kiểu gì.
---
Tao kể mày nghe một ngày của tao.
Sáu giờ sáng. Chuông reo. Tao không mở mắt ngay. Nằm thêm mười lăm phút, lướt điện thoại. Tin tức. Mạng xã hội. Thông báo. Đầu tao bắt đầu chạy trước khi chân tao chạm đất.
Bảy giờ. Tắm. Mặc đồ. Ăn sáng trên đường đi làm. Nhai mà không biết mình đang nhai gì.
Tám giờ đến sáu giờ chiều. Ngồi. Gõ. Họp. Gõ. Ăn trưa mười lăm phút. Gõ tiếp. Có ngày tao đi toilet chỉ để ngồi trong đó ba phút, không làm gì, chỉ để được ở một mình.
Bảy giờ tối. Về nhà. Nấu mì hoặc đặt đồ ăn. Ăn trước màn hình. Xem gì đó. Không nhớ xem gì.
Mười một giờ. Nằm xuống. Lướt điện thoại. Mắt mỏi mà không ngủ được. Đầu vẫn chạy. Nghĩ về ngày mai. Nghĩ về deadline. Nghĩ về tiền. Nghĩ về tương lai. Nghĩ về việc mình đang nghĩ quá nhiều.
Rồi ngủ. Rồi chuông reo. Rồi lặp lại.
Bảy ngày. Bốn tuần. Mười hai tháng. Tao không biết mình đã sống bao lâu kiểu này.
---
Có một đêm, tao nằm trên giường, lướt điện thoại như mọi khi. Tự nhiên tao dừng lại. Không phải vì thấy gì hay. Mà vì tao nhận ra mình đang nín thở.
Nín thở thiệt. Không biết từ lúc nào.
Tao buông điện thoại. Hít một hơi thật sâu. Lồng ngực giãn ra. Bụng phình lên. Rồi thở ra.
Và tao khóc.
Không phải khóc vì buồn. Không phải khóc vì áp lực. Tao khóc vì cái hơi thở đó, nó là lần đầu tiên trong ngày tao thật sự cảm nhận mình đang sống. Mười bảy tiếng trước đó, tao tồn tại. Nhưng tao không sống.
Tao hai mươi ba tuổi. Trẻ. Khỏe. Có việc làm. Có chỗ ở. Có bạn bè. Có tương lai. Ai nhìn vào cũng bảo ổn.
Nhưng tao không thở nổi.
---
Tao bắt đầu để ý.
Đi bộ từ nhà đến bến xe buýt, tao đeo tai nghe. Luôn luôn. Podcast, nhạc, gì cũng được. Miễn là đừng im lặng. Vì im lặng thì tao phải ở với chính mình. Mà ở với chính mình thì tao không biết làm gì.
Ăn cơm, tao xem video. Luôn luôn. Không xem thì ăn không ngon. Mà thật ra có xem thì cũng không ngon. Tao chỉ cần cái gì đó chạy liên tục để tao không phải dừng lại.
Dừng lại thì sao?
Dừng lại thì tao nghe thấy cái tiếng ở trong đầu. Nó hỏi: mày đang làm gì? Mày đang sống kiểu gì? Mày có thật sự muốn cái này không?
Tao không biết trả lời. Nên tao bật nhạc to hơn.
---
Có lần tao đi uống cà phê với thằng bạn cũ. Nó hỏi tao dạo này sao. Tao bảo bình thường. Nó bảo nó cũng bình thường.
Hai đứa ngồi đó, uống cà phê, lướt điện thoại. Thỉnh thoảng đưa màn hình cho nhau xem meme. Cười. Rồi lướt tiếp.
Một tiếng sau, tao về. Trên đường về tao nghĩ: vừa rồi mình có thật sự gặp nó không? Hay hai đứa chỉ ngồi cạnh nhau mà mỗi đứa ở một thế giới riêng?
Tao không nhớ mặt nó lúc nói chuyện. Tao chỉ nhớ màn hình điện thoại.
---
Tao đọc ở đâu đó, người ta bảo thời đại này là thời đại của sự phân tâm. Mọi thứ được thiết kế để kéo sự chú ý của mày đi. Mày không bao giờ được ở yên.
Nhưng tao nghĩ vấn đề không phải ở ngoài.
Vấn đề là tao sợ ở yên.
Ở yên thì tao phải đối diện với cái sự thật rằng tao đang tồn tại chứ không phải đang sống. Rằng mỗi ngày trôi qua giống hệt nhau. Rằng tao hai mươi ba tuổi mà đã mệt như người sáu mươi. Không phải mệt thể xác. Mệt kiểu khác. Mệt vì không cảm nhận được gì.
Đồ ăn có vị mà tao không nếm. Gió thổi mà tao không thấy. Mưa rơi mà tao không nghe. Tao đi qua mọi thứ mà không chạm vào gì.
---
Đêm đó, sau khi khóc xong, tao làm một việc kỳ lạ.
Tao đi ra ban công. Đứng đó. Không làm gì.
Không điện thoại. Không nhạc. Không podcast. Chỉ đứng.
Thành phố ở dưới. Xe chạy. Đèn sáng. Ai đó đang cãi nhau ở tầng dưới. Con mèo ở mái nhà đối diện đang liếm chân.
Tao hít vào. Thở ra.
Hít vào. Thở ra.
Không có gì đặc biệt. Không có giác ngộ. Không có khoảnh khắc "à ha" nào. Chỉ là tao đứng đó, thở, và biết mình đang thở.
Mà lạ. Cái đó thôi đã khác rồi.
Khác với mười bảy tiếng trước đó.
Tao không biết mình đang tìm gì. Hạnh phúc? Ý nghĩa? Mục đích sống? Tao không biết.
Nhưng đêm đó tao biết một thứ.
Tao đang thở. Và tao đang sống.
Chỉ vậy thôi.
Mà cái "chỉ vậy thôi" đó, tao đã bỏ lỡ nó suốt bao lâu rồi?
Hãy thở. Bạn đang sống.
Breathe. You are alive.
— Thích Nhất Hạnh, The Miracle of Mindfulness
Diễn giải
Interpretation
Thở. Nghe đơn giản vãi. Ai chẳng thở. Mày thở từ lúc sinh ra, không cần ai dạy. Nhưng mà thử nghĩ coi. Hôm nay mày thở bao nhiêu lần? Mày có biết không? Mày có nhớ một hơi thở nào không? Không. Vì mày thở mà không biết mình đang thở. Mày sống mà không biết mình đang sống. Mày đi qua hai mươi bốn tiếng mỗi ngày mà không chạm vào giây nào. Ông Thích Nhất Hạnh nói có bốn chữ. Hãy thở. Bạn đang sống. Nghe như nói với trẻ con. Nhưng mà đó là vì mình quên cái thứ cơ bản nhất. Mình chạy theo đủ thứ, tương lai, tiền bạc, kế hoạch, mà quên mất mình đang ở đây. Ngay lúc này. Đang thở. Không phải thở để giác ngộ. Không phải thở để thiền. Chỉ là thở và biết mình đang thở. Chỉ vậy thôi. Mà cái "chỉ vậy thôi" đó, có khi là thứ mình thiếu nhất.
Breathing. Sounds stupidly simple. Everyone breathes. You've been breathing since birth without anyone teaching you. But think about it. How many times did you breathe today? Do you know? Do you remember a single breath? No. Because you breathe without knowing you're breathing. You live without knowing you're living. You pass through twenty-four hours every day without touching a single second. Thich Nhat Hanh said four words. Breathe. You are alive. Sounds like something you'd say to a child. But that's because we forget the most basic thing. We chase everything, the future, money, plans, and forget that we're here. Right now. Breathing. Not breathing for enlightenment. Not breathing for meditation. Just breathing and knowing you're breathing. That's all. And that "that's all" might be the thing we're missing most.