Tao làm đúng hết mà vẫn thua
I Did Everything Right and Still Lost
Tao nhớ hết.
Nhớ lần đầu nó nhắn tin trước. Nhớ tao mừng như thế nào. Nhớ tao ngồi soạn tin nhắn mười lăm phút rồi xóa đi viết lại, vì sợ trả lời nhanh quá thì lộ.
Tao không lộ. Tao chơi đúng bài.
Không bám. Không hỏi dồn. Không đọc xong rồi để đó không trả lời. Tao làm hết những cái mà mấy bài viết về tình yêu hay nói. Tao giữ khoảng cách vừa đủ. Tao thú vị. Tao không phụ thuộc. Tao có cuộc sống của mình.
Tao làm đúng hết.
Rồi nó chọn thằng khác.
Thằng đó nhắn tin lúc một giờ sáng hỏi mày đang làm gì. Thằng đó kể chuyện linh tinh không đầu không đuôi. Thằng đó không có gì đặc biệt, tao nhìn vào không hiểu.
Tao hỏi bạn tao. Bạn tao nói có khi tại nó thích kiểu đó. Tao nói kiểu đó là kiểu gì. Bạn tao im.
Tao ngồi nghĩ mấy ngày.
Nghĩ lại từng tin nhắn. Nghĩ xem mình sai ở đâu. Tìm hoài không thấy.
Có lần tao với nó đi uống cà phê. Tao nghe nó nói cả buổi. Nó kể về công việc, về gia đình, về cái dự án đang làm. Tao hỏi đúng chỗ, tao không ngắt lời, tao để nó cảm thấy được lắng nghe.
Về nhà tao tự khen mình.
Rồi tao biết nó với thằng kia đã nhắn tin từ trước buổi đó. Trong lúc tao đang ngồi nghe nó nói, nó đã nghĩ đến thằng kia rồi.
Tao không tức nó. Tao không hiểu.
Tao hỏi một người bạn khác, người đã yêu nhiều hơn tao. Tao hỏi tình yêu nó có công bằng không. Bạn tao cười. Cười kiểu không phải vui.
Nó nói tình yêu không biết công bằng là gì đâu mày.
Tao không chịu được câu đó. Tao cảm giác như bị nói rằng tao vô dụng mà không ai thèm giải thích tại sao.
Tao hai mươi chín tuổi. Tao đã đi làm, đã tự lo được cho mình, đã học cách không cần ai quá nhiều. Tao tưởng đó là những thứ người ta cần ở một người.
Hóa ra không phải vậy.
Hoặc là vậy, nhưng không phải với người đó, không phải lúc đó.
Tao không biết.
Có buổi tối tao nằm nhìn trần nhà. Không buồn lắm. Chỉ thấy mệt theo kiểu không giải thích được. Kiểu mệt của người chạy đúng đường mà vẫn về sau.
Tao nghĩ nếu tao làm sai thì còn biết sửa. Nhưng tao không sai. Tao chỉ không phải người nó muốn.
Cái đó không sửa được.
Bạn tao sau này hay nói câu này: yêu mà tính toán là không yêu. Tao nghe xong không biết mình có đồng ý không. Vì tao không nghĩ tao tính toán. Tao chỉ cố không làm hỏng.
Nhưng có khi cố không làm hỏng cũng là một kiểu tính toán.
Tao không biết nữa.
Chỉ biết là tao mệt. Và tao vẫn chưa hiểu tại sao làm đúng mà vẫn thua.
天地不仁，以萬物為芻狗
Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu
Trời đất không thiên vị, coi vạn vật như nhau.
Heaven and earth are impartial — they treat all things as equal.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 5
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói trời đất không thiên vị, coi vạn vật như rơm chó. Nghe lạnh. Nhưng không phải lạnh theo kiểu tàn nhẫn. Lạnh theo kiểu thật. Trời không chọn ai xứng đáng được mưa. Không chọn ai được nắng. Không tính công bằng hay không công bằng. Nó chỉ vận hành. Tình yêu cũng vậy. Không phải giải thưởng cho người làm đúng. Không phải hình phạt cho người làm sai. Nó không đọc bảng thành tích của mày rồi quyết định. Cái đó không dễ chịu. Nhưng có khi biết vậy thì nhẹ hơn. Vì nếu không phải lỗi của mày, thì cũng không cần tìm lỗi nữa.
Laozi said heaven and earth are not kind, they treat all things like straw dogs. That sounds cold. But not cruel cold. Just honest cold. The sky doesn't decide who deserves rain. Doesn't choose who gets sun. It doesn't calculate fairness. It just moves. Love works the same way. It's not a reward for doing things right. Not a punishment for doing things wrong. It doesn't read your record and then decide. That's not easy to sit with. But maybe knowing it makes things lighter. Because if it wasn't your fault, you don't have to keep looking for the fault.