Tao sợ mà không biết mình đang sợ cái gì

Hồi tao hai mươi tám tuổi, tao có việc làm ổn định, lương không tệ, bạn bè đủ để đi nhậu cuối tuần.

Nhưng tao hay thức đến hai giờ sáng.

Không phải vì bận. Không phải vì lo chuyện gì cụ thể. Chỉ là nằm xuống thì không ngủ được. Cái đầu nó cứ chạy.

Tao nghĩ đủ thứ. Sếp hôm nay nói câu đó có ý gì không. Thằng bạn thân lấy vợ rồi, nó còn cần tao không. Cái dự án tháng sau nếu thất bại thì sao. Năm ba mươi tuổi tao sẽ ở đâu. Năm bốn mươi.

Tao không gọi đó là sợ hãi. Tao gọi đó là lo xa.

Nghe có vẻ trưởng thành hơn.

---

Một hôm tao ngồi với thằng bạn, nó hỏi tao dạo này sao trông mệt vậy.

Tao nói bình thường, hơi bận.

Nó hỏi thêm: mày đang sợ cái gì?

Tao cười. Tao nói tao không sợ gì hết.

Nó không nói gì thêm. Nhưng tao về nhà, nằm xuống, cái câu đó nó cứ ở lại.

Mày đang sợ cái gì.

Tao thử trả lời thật. Không phải trả lời cho nó, mà trả lời cho mình.

Sợ thất bại? Có. Nhưng không phải chỉ vậy.

Sợ bị bỏ lại? Cũng có. Nhưng cũng không phải chỉ vậy.

Tao ngồi với câu hỏi đó một lúc lâu. Rồi tao nhận ra một thứ khó nói hơn.

Tao sợ rằng dù tao có làm đúng hết mọi thứ, cuộc đời vẫn có thể đi theo hướng tao không muốn.

Tao sợ rằng tao không kiểm soát được.

---

Cái sợ đó không có hình dạng rõ ràng.

Nó không phải sợ con nhện, sợ độ cao, sợ thi rớt. Những thứ đó tao có thể chỉ tay vào và nói: đây, đây là thứ tao sợ.

Cái tao đang mang nó mơ hồ hơn. Nó giống như một cái bóng đi theo. Không chặn đường, nhưng cũng không biến mất.

Tao bắt đầu để ý cách nó hoạt động.

Mỗi khi tao sắp làm gì mới, nó xuất hiện. Gửi cái email quan trọng, nó xuất hiện. Nói thật với ai đó điều tao nghĩ, nó xuất hiện. Thậm chí đặt vé đi du lịch một mình, nó cũng xuất hiện.

Nó không nói thẳng là đừng làm. Nó chỉ hỏi: mày chắc chưa? Nếu sai thì sao? Mày đã nghĩ kỹ chưa?

Và tao hay dừng lại. Hay chờ thêm. Hay tìm thêm thông tin. Hay hỏi thêm người khác.

Tao nghĩ đó là thận trọng.

Sau này tao mới thấy, thực ra đó là tao đang trốn.

---

Có một giai đoạn tao bắt đầu đọc nhiều về tâm lý. Tao muốn hiểu cái này từ đâu ra.

Tao đọc về attachment, về trauma nhỏ, về cách não người xử lý nguy hiểm.

Hiểu biết hơn, nhưng cái bóng vẫn còn đó.

Rồi tao đọc một câu, không phải từ sách tâm lý, từ một ông người Hy Lạp cổ đại tên Epictetus.

Ông nói đại ý: người ta không bị làm phiền bởi sự việc xảy ra, mà bởi cách họ nhìn sự việc đó.

Tao đọc lại mấy lần.

Tao không phải sợ cái tương lai thật sự. Tao sợ cái tương lai tao đang tưởng tượng trong đầu.

Hai thứ đó khác nhau hoàn toàn.

Cái tương lai thật sự thì chưa tồn tại. Cái tao đang sợ là một câu chuyện tao tự dựng lên, lúc hai giờ sáng, một mình, với đủ thứ lo lắng chồng chất.

Và cái câu chuyện đó, tao là người viết nó.

---

Tao không nói là sau đó tao hết sợ.

Không có chuyện đó.

Nhưng tao bắt đầu để ý một chút. Mỗi khi cái bóng xuất hiện, tao thử hỏi: cái này đang xảy ra thật, hay tao đang tưởng tượng nó xảy ra?

Hầu hết là tưởng tượng.

Cái email tao sợ gửi, khi gửi rồi thì cũng không có gì ghê gớm. Cái cuộc trò chuyện tao né tránh mấy tuần, khi nói rồi thì nhẹ hơn tao nghĩ nhiều.

Không phải lúc nào cũng vậy. Có lúc tao gửi email rồi kết quả cũng không tốt. Có lúc tao nói thật rồi người kia cũng không hiểu.

Nhưng ít nhất lúc đó tao đang đối mặt với thứ thật, không phải thứ tao tự dựng.

Cái đó khác nhau.

---

Tao không biết tao sợ hãi từ lúc nào.

Có thể từ nhỏ, có thể từ lần đầu tao làm sai và bị la. Có thể từ lần đầu tao thấy người lớn cũng không kiểm soát được mọi thứ.

Tao không cần biết chính xác từ đâu.

Tao chỉ cần biết nó đang ở đây. Và nó không phải là tao.

Nó là thứ tao đang mang. Khác nhau.

Và thứ tao đang mang thì đôi khi có thể đặt xuống.