Tao lướt Instagram lúc hai giờ sáng rồi không ngủ được nữa
I Scrolled Instagram at 2 AM and Couldn't Sleep After That
Tao không định thức khuya.
Hồi chiều đi làm về mệt, tắm xong là lên giường. Mắt nhắm rồi mà tay vẫn cầm điện thoại. Thói quen. Lướt một vòng rồi ngủ.
Bài đầu tiên hiện lên là thằng Khoa.
Hồi cấp ba nó ngồi bàn trước tao. Hay quay lại xin đáp án. Thi đại học nó được ít hơn tao hai điểm. Tao nhớ rõ vì lúc đó tao còn cười.
Bây giờ nó đứng trước một cái studio. Studio của nó. Background trắng, đèn vàng, logo trên tường. Caption viết: "Hai năm, từ con số không." Hai ngàn lượt thích. Comment toàn chúc mừng.
Tao nhìn. Rồi lướt tiếp.
Bài tiếp theo là con Trang. Hồi đại học nó học cùng lớp tao, loại trung bình. Bây giờ nó ở Singapore. Ảnh chụp trong văn phòng có view nhìn ra vịnh. Áo sơ mi trắng, tóc buộc gọn, cười tươi. Caption: "Grateful."
Tao lướt tiếp.
Thằng Dũng. Cưới vợ. Ảnh cưới chụp ở Đà Lạt, đẹp như tạp chí. Vợ nó xinh. Nó cũng đẹp trai hơn hồi xưa. Hay là do filter.
Con Linh. Mới mua xe. Mazda trắng. Đăng story quay tay cầm vô lăng, móng tay sơn đỏ.
Thằng Phát. Chạy marathon. Finisher medal. "42km, chuyện nhỏ."
Tao lướt. Lướt. Lướt.
Mỗi bài là một đời người. Mà đời nào cũng sáng hơn đời tao.
Tao hai mươi ba tuổi. Lương bảy triệu. Thuê phòng trọ ở quận Bình Thạnh, cái phòng vừa đủ kê giường với cái bàn. Quạt trần kêu cọt kẹt mỗi đêm. Sáng đi làm, tối về nấu mì hoặc cơm rang. Cuối tuần thỉnh thoảng đi cà phê một mình.
Không có gì để đăng.
Tao tắt điện thoại. Nằm ngửa nhìn trần nhà. Trần nhà bong tróc một miếng sơn ở góc phải, tao nhìn nó mỗi đêm nên thuộc hình dạng.
Tao nghĩ về thằng Khoa. Hai năm từ con số không. Vậy trước đó nó làm gì? Có bao nhiêu đêm nó cũng nằm như tao, nhìn trần nhà, không biết ngày mai ra sao? Tao không biết. Tao chỉ thấy cái studio.
Tao nghĩ về con Trang. Singapore. View nhìn ra vịnh. Nhưng nó có ngủ được không? Có nhớ nhà không? Có ăn cơm Việt Nam được không hay toàn sandwich? Tao không biết. Tao chỉ thấy cái caption "Grateful."
Thằng Dũng cưới vợ. Đẹp. Nhưng nó có hạnh phúc không? Hay nó cũng đang nằm cạnh vợ mà lướt điện thoại lúc hai giờ sáng, nhìn đời người khác, tự hỏi mình thiếu cái gì?
Tao không biết.
Tao chỉ biết là lúc đó, hai giờ mười lăm sáng, tao thấy mình thua.
Thua ai? Thua cái gì? Tao không nói được. Nhưng cái cảm giác đó nó rõ lắm. Nó nằm ở ngực, nặng nặng, như ai đặt cục đá lên.
Tao mở điện thoại lại. Vào trang cá nhân của mình. Ảnh cuối cùng tao đăng là ba tháng trước, chụp ly cà phê. Bốn mươi ba lượt thích. Toàn người quen thả tim cho có.
Tao gần xóa nó đi. Rồi dừng lại. Xóa để làm gì? Để trang tao trông bớt nghèo hơn?
Tao tắt điện thoại lần nữa. Lần này bỏ xuống sàn, xa tầm tay.
Nằm im.
Quạt trần quay. Cọt kẹt. Cọt kẹt.
Tao nghĩ, hồi cấp ba, tao với thằng Khoa giống nhau. Cùng xin đáp án, cùng sợ thi, cùng không biết mình muốn gì. Bây giờ nó có studio, tao có cái phòng trọ. Vậy ai đúng ai sai?
Hay là không có đúng sai?
Hay là tao đang tự chơi một trò mà không ai mời tao chơi?
Tao nhớ hồi nhỏ, mấy đứa trong xóm hay so xem ai chạy nhanh hơn. Từ đầu hẻm tới cuối hẻm. Đứa nào tới trước thì thắng. Đơn giản.
Nhưng bây giờ, tao không biết cái hẻm dài bao nhiêu. Không biết đích ở đâu. Không biết mình đang chạy đường nào. Mà vẫn thấy mình thua.
Thua một cuộc đua mà tao không biết luật.
Ba giờ sáng. Tao vẫn không ngủ được.
Tao ngồi dậy, đi ra ban công. Ban công nhỏ, vừa đủ đứng. Nhìn xuống con hẻm tối. Có con mèo đang đi trên tường rào. Nó đi chậm, không vội. Không biết nó đi đâu. Chắc nó cũng không biết.
Nhưng nó không có vẻ gì là đang thua.
Tao đứng đó một lúc. Gió lạnh. Mặc áo ba lỗ nên hơi run.
Rồi tao vào, lên giường, kéo mền.
Sáng mai vẫn phải đi làm. Lương vẫn bảy triệu. Phòng trọ vẫn bong sơn.
Nhưng tao nghĩ, có lẽ tao sẽ không mở Instagram trước khi ngủ nữa.
Có lẽ thôi. Tao không chắc.
彼亦一是非，此亦一是非
Bỉ diệc nhất thị phi, thử diệc nhất thị phi
Đằng kia cũng một đúng sai, đằng này cũng một đúng sai.
That side has its right and wrong; this side also has its right and wrong.
— Trang Tử, Nam Hoa Kinh, Tề Vật Luận (Thiên 2)
Diễn giải
Interpretation
Trang Tử nói, bên này cũng một đúng sai, bên kia cũng một đúng sai. Nghe thì trừu tượng, nhưng nôm na là thế này: mày đang đứng chỗ mày, nhìn sang chỗ nó, thấy nó đúng, thấy mình sai. Nhưng nó cũng đang đứng chỗ nó, nhìn sang chỗ khác, thấy y chang. Ai cũng thấy mình thua. Ai cũng thấy người ta hơn. Cái trò so sánh này nó không có đích. Mày so với thằng Khoa, thằng Khoa so với thằng khác, thằng khác so với thằng khác nữa. Vòng vòng. Không ai thắng. Trang Tử không bảo mày ngừng so sánh. Ổng chỉ nói, cái đúng sai mày đang thấy đó, nó không có thật. Nó là góc nhìn. Đổi chỗ đứng thì đổi hết. Mày lướt Instagram lúc hai giờ sáng, thấy đời người ta sáng choang. Nhưng mày chỉ thấy cái họ đăng. Không thấy cái họ giấu. Cũng như họ nhìn mày, chỉ thấy cái mày để lộ.
Zhuangzi said, over there is also a right and wrong, over here is also a right and wrong. Sounds abstract, but it's simple: you're standing where you are, looking at someone else's spot, thinking they're winning and you're losing. But they're standing where they are, looking somewhere else, feeling the exact same thing. Everyone feels behind. Everyone sees someone ahead. This comparison game has no finish line. You compare yourself to Khoa, Khoa compares himself to someone else, that person to another. Round and round. Nobody wins. Zhuangzi didn't tell you to stop comparing. He just pointed out that the right and wrong you're seeing isn't real. It's a perspective. Change where you stand, everything changes. You scroll Instagram at 2 AM and everyone's life looks radiant. But you only see what they post. Not what they hide. Just like they only see what you show.