Tao nói dối từ lúc nào không nhớ
I Don't Remember When I Started Lying
Hồi cấp ba, tao hay nói mình bận.
Bạn hỏi cuối tuần làm gì, tao nói bận. Thực ra tao ở nhà cả ngày, không đi đâu, không làm gì, chỉ nằm xem video và ăn mì gói. Nhưng nói thật thì kỳ. Nên tao nói bận.
Lên đại học thì khác hơn một chút. Tao bắt đầu nói những thứ cụ thể hơn. Bận ôn thi. Bận làm project. Bận đi gặp người này người kia. Mấy cái đó đôi khi có thật, đôi khi không. Tao không còn phân biệt rõ nữa.
Có lần bạn cùng phòng hỏi tao trượt môn đó không. Tao nói không. Trượt thật. Nhưng tao nói không.
Nó không hỏi lại. Có thể nó biết. Có thể không. Tao không biết cái nào tệ hơn.
Tao hay để ý mấy đứa trong lớp hay đăng ảnh đi chơi, đi cafe, đi sự kiện. Tao cũng bắt đầu đăng. Không phải vì muốn khoe, tao nghĩ vậy. Chỉ là không muốn người ta nghĩ tao không có cuộc sống. Tao không biết tao đang sợ điều gì chính xác, nhưng tao sợ.
Có một lần tao đi ăn một mình. Gọi một tô bún, ngồi góc quán, vừa ăn vừa nhìn điện thoại. Có người quen đi ngang. Tao cúi xuống giả vờ nhắn tin. Nó không thấy tao, hoặc thấy mà không nhìn. Tao thở phào.
Về nhà tao nằm nghĩ tại sao tao lại thở phào vì chuyện đó.
Ăn một mình thì có gì đâu. Tao biết vậy. Nhưng tao vẫn không muốn bị thấy.
Không phải chỉ ăn một mình. Tao không muốn bị thấy lúc tao đang không ổn. Không muốn bị thấy lúc tao đang thất bại. Không muốn bị thấy lúc tao đang lạc lõng, không biết mình đang làm gì, không biết mình muốn gì.
Nhưng mà lúc đó thì tao lại muốn có người ngồi cạnh.
Hai cái đó mâu thuẫn nhau. Tao biết. Tao vẫn giữ cả hai.
Cuối năm nhất, tao thi trượt thêm một môn nữa. Lần này tao không nói với ai. Kể cả ba mẹ. Kể cả đứa bạn thân nhất. Tao tự đăng ký học lại, tự đóng tiền, tự xử. Không ai biết.
Tao cảm thấy mình xử lý được. Nhưng tao cũng cảm thấy rất mệt theo một cách khó tả. Không phải mệt vì học lại. Mệt vì phải giữ cái câu chuyện kia nguyên vẹn. Mệt vì phải nhớ mình đã nói gì với ai, để không lỡ nói khác đi.
Có lần mẹ hỏi học kỳ này thế nào. Tao nói ổn. Mẹ nói ừ tốt. Rồi thôi.
Tao không biết mẹ có tin không. Tao cũng không biết mình muốn mẹ tin hay không tin.
Bạn thân tao, thằng Huy, nó hay nói thật kiểu rất bình thường. Nó trượt môn thì nói trượt. Nó không có tiền thì nói không có tiền. Nó buồn thì nói buồn. Không ầm ĩ, không kịch tính, chỉ nói rồi thôi.
Tao hay nhìn nó và không hiểu sao nó làm được vậy.
Một lần tao hỏi nó, mày không sợ người ta đánh giá à. Nó nghĩ một chút rồi nói, đánh giá thì đánh giá, chứ tao không đủ sức nhớ mình đã nói gì.
Tao không trả lời gì. Nhưng tao nghĩ câu đó mấy ngày.
Tao đang học năm hai. Vẫn hay nói bận. Vẫn hay nói ổn. Vẫn hay để ảnh lên mạng vào những lúc tao thấy mình có vẻ ổn.
Nhưng tao bắt đầu để ý cái khoảng cách giữa những gì tao nói và những gì đang thật sự xảy ra.
Khoảng cách đó không lớn lắm. Nhưng tao phải đứng ở giữa đó mỗi ngày.
Và đứng ở giữa thì mệt hơn tao nghĩ.
Người ta sẽ làm mọi thứ, dù điên rồ đến đâu, để tránh phải đối diện với linh hồn mình.
People will do anything, no matter how absurd, to avoid facing their own souls.
— Carl Jung, Psychology and Alchemy
Diễn giải
Interpretation
Diogenes nói người ta sẵn sàng làm mọi thứ, kể cả những điều kỳ lạ nhất, chỉ để giữ thể diện. Đứa trong câu chuyện không làm gì kỳ lạ. Nó chỉ nói bận khi không bận. Nói ổn khi không ổn. Cúi xuống giả vờ nhắn tin khi thấy người quen. Nhỏ thôi. Bình thường thôi. Ai cũng làm vậy. Nhưng cộng lại thì nặng. Không phải vì nói dối là xấu. Mà vì phải đứng giữa hai phiên bản của mình mỗi ngày, nhớ cái nào là thật, cái nào là đã nói, thì mệt theo một cách không ai nhìn thấy.
Diogenes said people will do anything, even the strangest things, just to protect their image. The person in this story doesn't do anything strange. They just say busy when they're not busy. Say fine when they're not fine. Look down and pretend to text when they spot someone they know. Small things. Normal things. Everyone does it. But it adds up. Not because lying is bad. But because standing between two versions of yourself every day, keeping track of which one is real and which one you've already said out loud, that's a kind of tired nobody else can see.