Tao sống đúng hết mọi thứ mà sao thấy giả
I Did Everything Right and Still Felt Like a Fraud
Năm tao hai mươi mốt, tao có một cái danh sách.
Dán trên tường, ngay cạnh giường. Viết bằng bút lông đen, chữ in hoa.
5:00, Dậy. 5:15, Thiền. 5:30, Tập thể dục. 6:30, Đọc sách. 7:00, Cold shower. 7:30, Ăn sáng healthy. 8:00, Bắt đầu làm việc.
Tao lấy từ một video trên YouTube. Thằng nào đó nói đây là "morning routine của người thành công". Nó có sáu triệu view.
Tao làm theo. Ngày đầu tiên, tao dậy lúc năm giờ. Nằm trên sàn nhà thiền. Không biết thiền là gì nhưng nhắm mắt lại, đếm hơi thở. Được ba mươi giây thì nghĩ đến bài tập chưa nộp.
Nhưng tao cố. Tao cố suốt.
Tuần đầu tiên, tao thấy mình giỏi lắm. Đăng story lúc năm giờ sáng. Trời còn tối. Caption: "Discipline is freedom." Mấy đứa bạn tao react haha. Kệ. Tao nghĩ chúng nó không hiểu.
Tuần thứ hai, tao bắt đầu mệt. Nhưng mệt thì kệ. Video nói rồi. "Nếu mày mệt, nghĩa là mày đang phát triển."
Tao tin.
Tháng đầu tiên, tao giảm được ba ký. Tao đọc được bốn cuốn sách. Tao ngủ đúng giờ, dậy đúng giờ, ăn đúng giờ. Mọi thứ đều đúng.
Nhưng tao bắt đầu thấy một thứ lạ.
Tao không vui.
Không buồn. Không giận. Không gì cả. Như một cái máy chạy đúng chương trình. Sáng dậy, làm đủ bước, tối đi ngủ. Lặp lại.
Một hôm, thằng Dũng rủ tao đi uống cà phê lúc chín giờ tối. Tao từ chối. "Tao ngủ lúc mười giờ." Nó cười. "Mày hai mươi mốt tuổi mà sống như ông già."
Tao nói: "Mày không hiểu đâu."
Nhưng tối đó tao nằm nghĩ. Mày không hiểu đâu. Câu đó tao nói hoài. Nói với mẹ. Nói với bạn. Nói với đứa con gái tao thích khi nó hỏi sao tao không đi chơi nữa.
Mày không hiểu đâu.
Mà thật ra, tao cũng không hiểu.
Tao không hiểu tại sao tao dậy lúc năm giờ. Tao không phải CEO. Tao là sinh viên năm ba, đi học lúc tám giờ. Dậy năm giờ để làm gì? Để giống thằng trên YouTube?
Tao không hiểu tại sao tao tắm nước lạnh. Tao ghét lạnh. Từ nhỏ đã ghét. Nhưng video nói nó tốt cho dopamine. Tao không biết dopamine hình dạng ra sao, nhưng tao tin.
Tao không hiểu tại sao tao đọc sách mà không nhớ gì. Đọc xong một cuốn, gấp lại, mở cuốn mới. Như đếm số. Cuốn thứ năm. Cuốn thứ mười. Cuốn thứ hai mươi. Số tăng mà đầu trống.
Một buổi sáng, tao dậy lúc năm giờ như mọi khi. Tắt chuông. Ngồi dậy. Nhìn cái danh sách trên tường.
Rồi tao không làm gì.
Tao chỉ ngồi đó. Không thiền. Không tập. Không đọc. Ngồi trên giường, nhìn ra cửa sổ. Trời chưa sáng. Có tiếng xe máy đi sớm ngoài đường. Tiếng chó sủa đâu đó.
Tao ngồi như vậy hai mươi phút.
Rồi tao khóc.
Không biết tại sao. Không có chuyện gì buồn. Không ai làm gì tao. Nhưng nước mắt cứ chảy. Như cái gì đó bên trong nứt ra.
Tao khóc vì tao mệt.
Không phải mệt vì thiếu ngủ. Mệt vì sống một cuộc đời không phải của tao. Mệt vì đóng vai một người mà tao nghĩ tao nên là. Mệt vì cái danh sách trên tường kia không phải tao viết. Thằng trên YouTube viết. Tao chỉ chép lại.
Hôm đó tao bỏ hết.
Không dậy năm giờ nữa. Không cold shower. Không đọc sách theo quota. Không thiền.
Tao ngủ đến bảy giờ. Dậy, pha cà phê, ngồi uống chậm. Không mở điện thoại. Không mở sách. Chỉ ngồi uống cà phê.
Và lần đầu tiên sau mấy tháng, tao thấy vị cà phê.
Đắng. Hơi chua. Nóng.
Tao thấy nắng vào phòng. Thấy con thạch sùng trên tường. Thấy tiếng hàng xóm cãi nhau. Thấy mình đang sống.
Tối đó tao gọi cho thằng Dũng. "Đi uống cà phê không?" Nó cười. "Mày đâu có ngủ lúc mười giờ hả?" Tao nói: "Kệ đi. Đi không?"
Tao với nó ngồi ở quán vỉa hè đến mười một giờ. Nói đủ thứ linh tinh. Chuyện con gái. Chuyện thầy giáo khó. Chuyện tương lai. Không có gì sâu sắc. Không có insight. Không có bài học.
Nhưng tao cười. Cười thiệt.
Mấy ngày sau, tao gỡ cái danh sách trên tường. Cuộn lại, bỏ vào thùng rác.
Tao không ghét thằng trên YouTube. Có thể cách đó hợp với nó. Nhưng nó không phải tao.
Tao bắt đầu sống mà không có kịch bản. Hôm nào muốn dậy sớm thì dậy. Hôm nào muốn ngủ thêm thì ngủ. Hôm nào muốn đọc sách thì đọc. Không muốn thì thôi.
Không có ai chấm điểm. Không có ai đánh giá. Không có view. Không có like.
Chỉ có tao. Với một ngày. Sống kiểu tao muốn sống.
Bạn tao hỏi: "Vậy mày có kỷ luật gì không?"
Tao nói: "Có. Tao kỷ luật một thứ. Không sống giả nữa."
Nó không hiểu. Kệ.
Có những buổi sáng tao vẫn dậy sớm. Nhưng vì tao muốn, không phải vì ai bảo. Có những hôm tao tập thể dục. Nhưng vì thấy khỏe, không phải vì dopamine.
Sự khác biệt nhỏ lắm. Nhìn từ ngoài thì giống y. Nhưng bên trong thì khác.
Một đằng là cái cây mọc theo nắng.
Một đằng là cái cây bị uốn theo khuôn.
Nhìn giống nhau. Nhưng cái nào sống, cái nào chỉ đang cố không chết. Tao biết.
人法地，地法天，天法道，道法自然
Nhân pháp địa, địa pháp thiên, thiên pháp đạo, đạo pháp tự nhiên
Người bắt chước Đất, Đất bắt chước Trời, Trời bắt chước Đạo, Đạo bắt chước Tự Nhiên.
Humanity follows Earth; Earth follows Heaven; Heaven follows the Dao; the Dao follows its own nature.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 25
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói: người theo đất, đất theo trời, trời theo Đạo, Đạo theo tự nhiên. Nghe cao siêu. Nhưng nói đơn giản thì thế này. Cái cây không cần ai dạy nó mọc. Nó có nắng thì hướng về nắng. Có nước thì rễ tìm nước. Không ai đưa cho nó cái lịch trình. Không ai bảo nó "mọc lúc năm giờ sáng". Nó cứ sống theo cách nó cần sống. Mà tao thì sao? Tao đi copy lịch trình của thằng lạ trên mạng rồi ép mình vào. Gọi đó là kỷ luật. Gọi đó là phát triển bản thân. Nhưng thật ra là tao đang uốn mình theo khuôn của người khác rồi tự hỏi sao thấy ngộp. Đạo pháp tự nhiên. Đạo đi theo tự nhiên. Không phải tự nhiên muốn làm gì thì làm. Mà là sống đúng cái nhịp của mình. Cái nhịp mà khi tao ngồi yên, không mở điện thoại, không nghe ai nói, tao nghe thấy. Tao không cần routine của ai. Tao cần nghe lại chính tao.
Laozi said: humans follow earth, earth follows heaven, heaven follows the Dao, and the Dao follows what is natural. Sounds lofty. But put simply, it's this. A tree doesn't need anyone to teach it how to grow. Where there's sunlight, it leans toward sunlight. Where there's water, its roots find water. Nobody hands it a schedule. Nobody tells it to "grow at five a.m." It just lives the way it needs to live. But what about me? I copied a stranger's schedule off the internet and forced myself into it. Called it discipline. Called it self-improvement. But really, I was bending myself into someone else's mold and wondering why I couldn't breathe. The Dao follows what is natural. That doesn't mean doing whatever you want. It means living at your own rhythm. The rhythm you can hear when you sit still, put down your phone, stop listening to everyone else. I don't need anyone's routine. I need to hear myself again.