Tao xé tờ đơn xin nghỉ học hai lần trước khi nộp
I Tore Up the Dropout Form Twice Before Submitting It
Lần đầu tao xé là lúc nửa đêm.
Tao ngồi trong phòng trọ, cái quạt kêu cọt kẹt, tờ đơn để trên bàn. Tao đã điền xong hết. Họ tên, mã số sinh viên, lý do xin thôi học. Ở ô lý do tao viết: "Hoàn cảnh cá nhân." Viết vậy cho gọn. Chứ lý do thật thì tao không biết diễn tả.
Tao xé nó làm đôi. Rồi làm tư. Rồi vứt vào thùng rác.
Sáng hôm sau tao đi học bình thường.
Ngồi trong lớp, thằng Hưng quay sang hỏi tao mượn bút. Tao đưa. Nó cười, nói cảm ơn. Bình thường. Mọi thứ bình thường. Giảng viên giảng bài, mấy đứa ghi chép, có đứa ngủ gật. Tao nhìn ra cửa sổ.
Tao đang học năm ba. Ngành quản trị kinh doanh.
Ba tao chọn ngành này. Không phải ép. Ổng hỏi: "Con thích gì?" Tao không biết. Ổng nói: "Vậy học quản trị đi, ra trường dễ xin việc." Tao gật. Hồi đó tao mười tám, gật dễ lắm.
Ba năm sau tao vẫn không biết mình thích gì. Nhưng tao biết một thứ. Tao biết tao không thích cái này.
Mỗi sáng thức dậy đi học, tao có cảm giác giống như mặc cái áo của người khác. Không chật, không rộng. Nhưng không phải của mình. Cái cảm giác đó nó không đau. Nó chỉ trống.
Tao kể cho thằng Dũng nghe. Nó là bạn thân tao từ hồi cấp ba.
Nó nói: "Mày điên à? Còn một năm nữa là ra trường. Cố đi."
Tao hiểu nó. Nó nói đúng. Còn một năm. Ai cũng sẽ nói vậy. Ba tao sẽ nói vậy. Má tao sẽ nói vậy. Cô chú, hàng xóm, tất cả sẽ nói: cố thêm một năm.
Một năm. Nghe ngắn.
Nhưng tao đã "cố thêm" hai năm rồi. Năm nhất tao cố. Năm hai tao cố. Bây giờ năm ba, tao vẫn đang cố. Cố cái gì? Tao không biết. Cố cho xong. Cố để có cái bằng. Cố để ba má vui. Cố để không phải giải thích.
Lần thứ hai tao in đơn là hai tuần sau.
Lần này tao điền xong, ký tên, bỏ vào bao thư. Tao cầm nó đi ra khỏi phòng. Đi được tới cầu thang thì dừng lại.
Tao nghĩ tới ba.
Ba tao chạy xe ôm. Trước đó chạy xe ba gác, trước nữa thì phụ hồ. Ổng không có bằng đại học. Ổng nói với tao từ nhỏ: "Ba không được học, con phải học." Câu đó ổng nói không biết bao nhiêu lần. Không phải ép. Ổng nói bằng cái giọng của người đã thiếu một thứ cả đời.
Tao đứng ở cầu thang, cầm cái bao thư, rồi quay về phòng.
Xé lần hai.
Tháng sau, tao đi làm thêm ở quán cà phê. Không phải vì cần tiền. Tao cần ra khỏi cái vòng lặp: phòng trọ, lớp học, phòng trọ. Quán nhỏ, trong hẻm, bán cà phê sữa với bánh mì. Chủ quán là chị Trang, ba mươi mấy tuổi, trước học kiến trúc, giờ bán cà phê.
Tao hỏi chị: "Chị có tiếc không? Học kiến trúc mà giờ bán cà phê."
Chị cười. "Tiếc gì? Hồi đó chị cũng nghĩ giống mày. Học xong rồi sẽ biết mình muốn gì. Học xong rồi vẫn không biết. Đi làm kiến trúc ba năm, mỗi sáng thức dậy thấy mệt. Không phải mệt vì công việc. Mệt vì mình không muốn ở đây mà vẫn ở đây."
Tao im.
Chị nói tiếp: "Chị bỏ việc lúc hai mươi tám. Ba má chị không nói chuyện với chị mấy tháng. Bạn bè nghĩ chị khùng. Nhưng mày biết không, cái sáng đầu tiên chị thức dậy mà không phải đi tới cái chỗ đó nữa, chị khóc. Không phải khóc vì buồn. Khóc vì nhẹ."
Tao về phòng tối đó, nằm nghĩ.
Tao không giống chị Trang. Chị ít ra còn học xong, đi làm, rồi mới biết mình không muốn. Tao thì chưa xong gì hết. Tao mới năm ba. Tao chưa có gì để bỏ.
Hay là tao đang bỏ cái tương lai mà ba tao đã mơ thay tao?
Tao gọi điện cho ba. Mười giờ tối.
Ba hỏi: "Ăn cơm chưa con?" "Dạ rồi." "Học hành sao?" "Dạ bình thường."
Im.
Tao muốn nói. Muốn nói lắm. Nhưng tao không biết bắt đầu từ đâu. Nói "con không muốn học nữa" thì đơn giản. Nhưng câu đó nó nặng. Nó nặng không phải vì bốn chữ đó. Nó nặng vì hai mươi mấy năm ba chạy xe ngoài đường để tao được ngồi trong lớp.
Tao nói: "Dạ con nhớ ba." Ba cười: "Thằng này, lớn rồi còn nhớ."
Cúp máy.
Tao khóc.
Không phải vì buồn. Khóc vì tao biết, dù tao chọn gì, sẽ có người đau. Ở lại, tao đau. Đi, ba đau.
Lần thứ ba tao in đơn là cuối học kỳ.
Lần này tao không xé.
Tao cầm nó đi thẳng xuống phòng đào tạo. Nộp. Cô nhân viên nhìn tao, hỏi: "Em chắc chưa?" Tao gật.
Đi ra khỏi trường, tao đi bộ. Không biết đi đâu. Đi dọc con đường Nguyễn Trãi, qua mấy cái quán nhậu, qua tiệm photocopy mà tao hay in bài, qua cái bến xe buýt mà sáng nào tao cũng đứng đợi.
Tao không thấy nhẹ như chị Trang.
Tao thấy sợ.
Sợ vì tao vừa bước ra khỏi con đường duy nhất mà tao biết, mà tao chưa có con đường nào khác.
Tao gọi cho ba tối đó. Nói thật.
Ba im lặng rất lâu.
Rồi ổng nói: "Con về nhà đi."
Không giận. Không la. Chỉ bốn chữ đó.
Tao không biết bốn chữ đó nghĩa là ổng hiểu hay ổng thất vọng tới mức không buồn nói nữa.
Đó là chuyện của tám tháng trước.
Bây giờ tao đang làm ở một xưởng mộc nhỏ. Lương ít. Tay tao bị chai. Tao chưa biết đây có phải thứ tao muốn làm cả đời không.
Nhưng mỗi sáng thức dậy, tao không còn cảm giác mặc áo người khác nữa.
Có thể mai tao sẽ lại sợ. Có thể sang năm tao sẽ hối hận.
Nhưng hôm nay thì chưa.
Cuộc đời thật sự chỉ bắt đầu khi mày dám đi ra khỏi câu chuyện mà người khác viết cho mày.
Your life really begins when you dare to walk out of the story others have written for you.
— Carl Jung (paraphrase)
Diễn giải
Interpretation
"Cuộc đời thật sự chỉ bắt đầu khi mày dám sống khác đi." Nghe thì hay. Nhưng không ai nói cho mày biết cái "dám" đó nó nặng cỡ nào. Dám không phải là oai. Không phải đăng story "tao bỏ học để theo đuổi đam mê" rồi nhận like. Dám là đứng ở cầu thang lúc mười giờ đêm, cầm cái bao thư, nghĩ tới ba mình chạy xe ngoài nắng, rồi vẫn bước. Cuộc đời thật sự bắt đầu. Nhưng nó không bắt đầu bằng pháo hoa. Nó bắt đầu bằng sợ. Bằng không biết. Bằng tay chai vì cầm đục cầm bào mà không chắc mình sẽ làm cái này tới bao giờ. Mấy người nói "dám sống khác đi" thường quên nói phần sau. Phần mà mày sống khác đi rồi, nhưng chưa biết mình đang sống đúng hay sai. Phần đó mới là cuộc đời thật sự. Không ai hứa nó sẽ tốt hơn. Chỉ là nó sẽ là của mày.
"Life truly begins when you dare to live differently." Sounds great. But nobody tells you how heavy that "dare" actually is. Daring isn't glamorous. It's not posting a story saying "I dropped out to follow my passion" and collecting likes. Daring is standing at the staircase at ten at night, holding an envelope, thinking about your dad riding through the sun, and still walking forward. Life truly begins. But it doesn't begin with fireworks. It begins with fear. With not knowing. With calloused hands from holding chisels and planes, not sure how long you'll keep doing this. People who say "dare to live differently" usually forget to mention what comes after. The part where you're living differently but don't know if you're living right or wrong. That part is the real life. Nobody promises it'll be better. Only that it'll be yours.