Tao xóa hết ảnh trên Instagram lúc bốn giờ sáng
I Deleted Every Photo on Instagram at Four in the Morning
Bốn giờ sáng. Tao không ngủ được.
Không phải vì cà phê, không phải vì ồn. Tao nằm nhìn lên trần nhà, cái trần nhà trọ ố vàng, rồi mở điện thoại lên.
Tao lướt Instagram của mình.
Ba trăm bảy mươi hai tấm ảnh.
Tao nhìn từng tấm một. Từ tấm đầu tiên hồi năm nhất đại học.
Tấm đầu tiên là tao đứng trước cổng trường. Áo sơ mi trắng, cười toe. Caption: "Chương mới bắt đầu." Hai trăm ba mươi like.
Tao nhớ lúc đó tao đứng chụp đi chụp lại bảy lần. Bảy lần. Vì tấm nào cũng thấy mặt mình béo.
Rồi tao lướt tiếp.
Tấm ảnh tao ngồi quán cà phê đọc sách. Quyển "Sapiens" của Yuval Noah Harari. Tao không đọc hết quyển đó. Tao đọc được ba mươi trang rồi bỏ. Nhưng tấm ảnh thì đẹp. Caption: "Sáng chủ nhật bình yên." Một trăm tám mươi like.
Sáng chủ nhật đó tao đang cãi nhau với bà già qua điện thoại. Cãi xong, tao ngồi xuống, chụp tấm ảnh, đăng lên. Rồi tao khóc trong toilet quán.
Tao lướt tiếp.
Tấm ảnh tao đi gym. Tấm ảnh tao nấu ăn. Tấm ảnh tao đi Đà Lạt. Tấm ảnh tao với nhóm bạn, cười, bia, đêm khuya.
Mỗi tấm ảnh là một phiên bản của tao.
Đứa đọc sách. Đứa healthy. Đứa biết nấu ăn. Đứa có hội có nhóm. Đứa đi du lịch. Đứa sống đẹp.
Ba trăm bảy mươi hai tấm ảnh. Ba trăm bảy mươi hai phiên bản.
Mà không tấm nào là tao.
---
Hồi cấp ba, tao nghe thằng Khoa nói: "Mày phải có personal brand."
Thằng Khoa là đứa đầu tiên trong lớp có một nghìn follower. Nó bảo tao: mày phải biết mày là ai trên mạng. Mày muốn người ta nhớ mày là gì?
Tao không biết tao là gì.
Nhưng tao biết tao muốn người ta nhớ.
Vậy là tao bắt đầu xây.
Tao xây một đứa con trai hai mươi hai tuổi, sống ở Sài Gòn, thích đọc sách, thích cà phê, thích chạy bộ buổi sáng, thích triết học, thích sống tối giản.
Tao không thích chạy bộ. Tao ghét chạy bộ. Mỗi lần chạy tao muốn chết. Nhưng tao chạy vì tấm ảnh. Vì cái story lúc sáu giờ sáng, nắng vàng, đường vắng, tai nghe, mồ hôi.
Tao không thích sống tối giản. Phòng tao bừa bộn như bãi chiến trường. Nhưng mỗi lần chụp ảnh, tao dọn một góc. Chỉ một góc. Vừa đủ cho khung hình.
Tao xây cái đứa đó ba năm.
Ba năm.
Và tao tin nó là tao.
---
Chuyện bắt đầu đổ vỡ từ con Hà.
Con Hà là bạn gái tao. Yêu nhau bốn tháng.
Một đêm nó nằm cạnh tao, nó hỏi: "Mày có bao giờ thấy mệt không?"
Tao nói: "Mệt gì?"
Nó nói: "Mệt vì phải là cái người mày đang giả vờ là."
Tao im.
Nó nói tiếp: "Tao yêu mày không phải vì mày đọc sách hay chạy bộ. Tao yêu mày vì cái lúc mày ngồi ăn mì gói lúc hai giờ sáng, mắt sưng, tóc bù, nói linh tinh. Lúc đó mày là mày."
Tao không nói gì.
Vì tao không biết đứa nào là tao.
Đứa trên Instagram? Hay đứa ăn mì gói lúc hai giờ sáng?
Hay cả hai đều không phải?
---
Tao chia tay con Hà sau đó một tháng.
Không phải vì hết yêu. Mà vì tao sợ. Tao sợ nó nhìn thấy tao. Cái tao thật. Cái tao mà tao cũng không dám nhìn.
Sau khi chia tay, tao đăng ảnh nhiều hơn. Tao đi gym nhiều hơn. Tao đọc sách nhiều hơn. Tao chạy bộ nhiều hơn.
Tao xây lại. Xây dày hơn. Xây kỹ hơn.
Nhưng đêm nào tao cũng nằm nhìn trần nhà.
Và đêm nào tao cũng thấy trống.
---
Rồi tối hôm đó.
Tao đi sinh nhật thằng Dũng. Quán bar. Nhạc to. Bia. Cười. Chụp ảnh.
Tao vào toilet. Nhìn gương.
Tao thấy một thằng con trai mặc áo đen, tóc vuốt gọn, mắt sáng. Đẹp. Tự tin.
Mà tao không nhận ra nó.
Tao nhìn nó trong gương lâu lắm. Có thể một phút. Có thể năm phút.
Rồi tao hỏi, hỏi thật, hỏi thầm trong đầu:
"Mày là ai?"
Không có ai trả lời.
---
Bốn giờ sáng hôm đó.
Tao mở Instagram.
Tao bấm xóa. Tấm đầu tiên.
Rồi tấm thứ hai.
Rồi tấm thứ ba.
Tao không xóa nhanh. Tao xóa chậm. Từng tấm một.
Mỗi tấm tao nhìn lại. Nhớ lại. Hôm đó tao đang cảm thấy gì thật sự. Không phải caption. Không phải filter. Mà thật sự.
Tấm ảnh Đà Lạt. Hôm đó tao đang buồn vì bà ngoại bệnh.
Tấm ảnh gym. Hôm đó tao đang tức vì bị sếp chửi.
Tấm ảnh nhóm bạn. Hôm đó tao đang cô đơn kinh khủng giữa đám đông.
Tao xóa hết.
Ba trăm bảy mươi hai tấm.
Mất hai tiếng.
Sáu giờ sáng, tao nhìn cái profile trống trơn. Không ảnh. Không bio. Không gì hết.
Tao thấy sợ.
Sợ kinh khủng.
Vì lần đầu tiên, tao không biết mình là ai nếu không có mấy tấm ảnh đó.
---
Mấy ngày sau, thằng Khoa nhắn: "Mày bị hack à?"
Tao nói: "Không. Tao xóa."
Nó nói: "Điên à? Ba năm content. Mày xây bao lâu mới được vậy."
Tao không trả lời.
Vì tao không biết giải thích sao.
Làm sao giải thích cho một đứa rằng cái thứ nó gọi là "xây" chính là cái thứ đang chôn mày?
---
Bây giờ tao hai mươi ba tuổi.
Instagram tao vẫn trống.
Tao không chạy bộ nữa. Tao đi bộ. Chậm. Không chụp ảnh.
Tao không đọc sách để đăng. Tao đọc khi muốn. Bỏ khi chán. Không ai biết.
Tao vẫn chưa biết mình là ai.
Nhưng tao biết mình không phải ba trăm bảy mươi hai tấm ảnh đó.
Và có lẽ, không biết mình là ai, cũng là một chỗ để bắt đầu.
Nếu mày gặp Phật trên đường, giết Phật.
If you meet the Buddha on the road, kill him.
— Thiền sư Lâm Tế Nghĩa Huyền
Diễn giải
Interpretation
Ông sư Lâm Tế nói: gặp Phật, giết Phật. Nghe như điên. Nhưng ổng không nói giết Phật thật. Ổng nói giết cái hình tượng mày đang bám vào. Mày xây một phiên bản của mày trên mạng. Đẹp. Sáng. Hoàn hảo. Rồi mày quỳ trước nó. Mày thờ nó. Mày sống vì nó. Cái phiên bản đó là Phật của mày. Không phải Phật thật. Là Phật mày tự tạo ra rồi tự giam mình trong đó. Giết Phật không phải là phá hủy. Là ngừng quỳ. Ngừng thờ. Ngừng tin rằng cái hình tượng đó là mày. Ba trăm bảy mươi hai tấm ảnh là ba trăm bảy mươi hai pho tượng. Xóa hết, không phải để trống. Mà để có chỗ cho cái gì đó thật hơn. Mà cái gì thật hơn thì chưa biết. Có khi không bao giờ biết. Nhưng ít nhất, mày không còn quỳ trước tượng nữa.
The monk Linji said: if you meet the Buddha on the road, kill the Buddha. Sounds insane. But he wasn't talking about killing an actual Buddha. He was talking about killing the image you're clinging to. You built a version of yourself online. Beautiful. Bright. Perfect. Then you knelt before it. Worshipped it. Lived for it. That version was your Buddha. Not the real one. A Buddha you created and then imprisoned yourself inside. Killing the Buddha isn't destruction. It's stopping the kneeling. Stopping the worship. Stopping the belief that the image is you. Three hundred and seventy-two photos were three hundred and seventy-two statues. Deleting them all wasn't about emptiness. It was about making room for something more real. What that something is, you don't know yet. Maybe you never will. But at least you're no longer kneeling before statues.