Tháng đó tao chạy bảy cái app cùng lúc
That Month I Ran Seven Apps at Once
Tao hai mươi hai tuổi. Vừa ra trường được bốn tháng.
Việc chính là làm content cho một công ty nhỏ ở quận Tân Bình. Lương bảy triệu rưỡi. Đủ trả phòng trọ, ăn cơm bụi, còn dư tầm triệu mốt.
Triệu mốt.
Tao nhìn con số đó mỗi cuối tháng rồi nghĩ: phải làm thêm.
Đầu tiên là chạy Grab buổi tối. Tan làm lúc sáu giờ, về phòng tắm rửa, bảy giờ lên xe chạy tới mười một giờ. Kiếm thêm được ba, bốn triệu một tháng. Tao thấy ổn.
Rồi không ổn nữa.
Ba bốn triệu cũng không đủ. Tao bắt đầu nhận thêm việc freelance viết bài. Rồi đăng ký làm affiliate cho mấy cái app thương mại điện tử. Rồi bán lại đồ secondhand trên mạng. Rồi chạy thêm một cái app giao đồ ăn khác vào cuối tuần.
Cao điểm, tao có bảy nguồn thu nhập.
Bảy.
Tao kể cho thằng bạn cùng phòng nghe. Nó nhìn tao, nói: "Mày giỏi vãi."
Tao cười. Thấy sướng.
Tháng đầu tiên tổng thu nhập hai mươi triệu. Tao chụp màn hình, lưu vào album riêng. Không đăng lên đâu, nhưng mở ra nhìn mỗi ngày.
Tháng thứ hai, hai mươi ba triệu.
Tháng thứ ba, tao bắt đầu tính: nếu giữ được nhịp này, một năm tao có gần ba trăm triệu. Ba năm gần tỷ. Tao hai mươi lăm tuổi sẽ có gần tỷ bạc.
Tao nằm trên giường, mở máy tính, lên mấy trang bất động sản coi đất. Chưa mua được gì, nhưng coi cho sướng. Cho có động lực.
Tháng thứ tư, tao bắt đầu bị đau đầu.
Không phải đau kiểu nhức nhẹ. Đau kiểu như có ai bóp hai bên thái dương. Mỗi sáng thức dậy, mắt mờ, cổ cứng. Tao uống panadol rồi đi làm.
Tháng thứ năm, tao ngủ trung bình bốn tiếng một đêm. Có đêm ba tiếng. Có đêm không ngủ được vì còn deadline freelance.
Tao bắt đầu quên.
Quên chìa khóa. Quên tắt bếp. Quên trả lời tin nhắn. Một lần tao quên luôn mình đang chạy Grab, chở khách đi sai đường hai cây số, khách chửi. Tao xin lỗi, mà trong đầu không hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Mẹ tao gọi điện.
"Con ơi, sao mẹ gọi mấy ngày con không bắt máy?"
Tao nói bận.
Mẹ hỏi bận gì.
Tao kể. Kể hết. Bảy cái nguồn thu nhập. Hai mươi mấy triệu một tháng. Tao kể bằng giọng tự hào.
Mẹ im.
Rồi mẹ nói: "Con kiếm nhiều vậy, con mua được gì chưa?"
Tao nghĩ.
Chưa.
Tao chưa mua gì. Tiền vào, tiền nằm đó. Tao không dám tiêu vì sợ hụt target. Tao ăn cơm mười lăm ngàn. Mặc đồ cũ. Không đi chơi. Không gặp ai.
Mẹ hỏi tiếp: "Vậy con vui không?"
Tao định nói vui.
Nhưng miệng không mở được.
Tao ngồi đó, cầm điện thoại, nghe mẹ thở bên kia. Không nói gì.
Đêm đó tao nằm nhìn lên trần nhà. Cái quạt trần quay. Phòng trọ mười hai mét vuông. Quần áo chất đống trên ghế. Mấy cái hộp đồ secondhand chưa gửi cho khách xếp dưới gầm giường.
Tao mở điện thoại, coi lại cái album chụp màn hình thu nhập.
Hai mươi triệu. Hai mươi ba triệu. Hai mươi sáu triệu.
Con số lên.
Mà tao thì đang xuống.
Tao nhớ hồi năm ba đại học, tao đi làm thêm ở quán cà phê. Lương ba triệu. Mỗi tối tan ca, tao với mấy đứa ngồi ăn bánh tráng trộn ở vỉa hè. Cười. Nói linh tinh. Có tối ngồi tới khuya luôn.
Ba triệu. Mà tao cười được.
Hai mươi sáu triệu. Mà tao không nhớ lần cuối mình cười là khi nào.
Tuần sau tao bỏ ba cái app. Tuần sau nữa bỏ thêm hai. Còn lại việc chính và một cái freelance nhẹ.
Thu nhập tụt xuống mười hai triệu.
Thằng bạn cùng phòng hỏi: "Sao mày bỏ? Đang ngon mà."
Tao không biết giải thích sao.
Tao chỉ nói: "Tao mệt."
Nó nhìn tao kiểu không hiểu. Cũng không hỏi thêm.
Tối đó tao đi ăn phở. Ngồi một mình. Ăn chậm. Lần đầu tiên sau mấy tháng tao ăn mà không vừa ăn vừa check đơn hàng.
Tô phở bốn mươi lăm ngàn.
Tao ăn hết. Húp nước. Ngồi thêm năm phút.
Không sướng lắm. Nhưng không mệt.
Và tao nghĩ, có lẽ không mệt đã là đủ rồi.
Hoặc chưa.
Tao không biết.
知足不辱，知止不殆，可以長久
Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đãi, khả dĩ trường cửu
Biết đủ thì không nhục, biết dừng thì không nguy, có thể bền lâu.
Know contentment and avoid disgrace; know when to stop and avoid danger — then you can endure.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 44
Diễn giải
Interpretation
Ông già họ Lý nói cái này hai ngàn mấy trăm năm trước. Biết đủ thì không nhục. Biết dừng thì không nguy. Vậy mới bền. Nghe đơn giản. Nhưng thử đi. Thử đang kiếm hai mươi mấy triệu rồi tự bảo mình dừng lại coi. Cái đầu mày sẽ la lên: ngu hả, đang ngon mà bỏ? Vấn đề là "ngon" kiểu gì. Số lên mà người xuống thì ngon ở chỗ nào. Ông Lão Tử không nói đừng kiếm tiền. Không nói nghèo là tốt. Ổng nói biết dừng. Dừng không phải là bỏ cuộc. Dừng là nhìn xuống chân mình, hỏi: mình còn đứng được không, hay đang bò mà tưởng đang chạy. Thằng trong chuyện bỏ bớt app, thu nhập tụt. Nhưng nó ngồi ăn được tô phở mà không cần check điện thoại. Cái đó đáng bao nhiêu tiền? Không ai định giá được. Nhưng nó biết.
The old man surnamed Li said this over two thousand years ago. Know when enough is enough, and you won't be humiliated. Know when to stop, and you won't be endangered. That's how you last. Sounds simple. But try it. Try making twenty-something million a month and then telling yourself to stop. Your brain will scream: are you stupid? You're on a roll. The question is what kind of roll. Numbers going up while you're going down. What kind of winning is that. Lao Tzu didn't say don't make money. Didn't say poverty is virtue. He said know when to stop. Stopping isn't quitting. Stopping is looking down at your own feet and asking: am I still standing, or am I crawling and thinking I'm running. The kid in the story dropped the apps. Income fell. But he sat and ate a bowl of pho without checking his phone. What's that worth? Nobody can price it. But he knows.