Tháng nào tao cũng hết tiền vào ngày hai mươi
Every Month I Run Out of Money by the Twentieth
Tháng nào cũng vậy.
Ngày mùng một, lương về. Tao nhìn số dư trong app ngân hàng, thấy yên tâm. Mười một triệu hai. Chưa giàu, nhưng đủ để tao thở được một nhịp.
Ngày mùng hai, tao trả tiền phòng. Ba triệu rưỡi. Điện nước thêm bốn trăm. Wifi hai trăm. Còn lại bảy triệu mấy. Vẫn ổn.
Ngày mùng năm, thằng Dũng rủ đi ăn lẩu. Bốn đứa chia đều, mỗi đứa hai trăm rưỡi. Nhưng tao gọi thêm bia. Rồi tao trả luôn phần thằng Phú vì nó bảo tháng này kẹt. Tổng cộng hết bảy trăm.
Tao không nghĩ gì. Bảy trăm thì bảy trăm.
Ngày mùng tám, tao lướt Shopee. Cái tai nghe bluetooth đang giảm bốn mươi phần trăm. Giá gốc tám trăm, giờ còn bốn trăm tám. Tao nghĩ, rẻ vậy mà không mua thì phí. Bấm mua. Rồi thấy cái ốp điện thoại cũng đang sale. Chín mươi chín ngàn. Mua luôn.
Ngày mười hai, đi sinh nhật con Hà. Mua quà hai trăm. Ăn uống ba trăm. Về grab một trăm rưỡi vì khuya quá hết xe buýt.
Ngày mười lăm, tao mở app lên. Còn ba triệu sáu.
Tao hơi giật mình. Mới nửa tháng.
Nhưng rồi tao nghĩ, thôi kệ, nửa tháng sau ít đi chơi là được.
Ngày mười sáu, xe tao hư bugi. Thay bugi, thay nhớt, tổng một triệu hai.
Ngày mười tám, tao đi uống cà phê với mấy đứa cũ hồi đại học. Mỗi ly bốn mươi lăm ngàn. Nhưng ngồi từ hai giờ chiều đến tám giờ tối, tao uống ba ly. Rồi ăn cơm tối luôn. Hết hai trăm.
Ngày hai mươi, tao mở app.
Một triệu bốn.
Còn mười ngày nữa mới tới lương.
Tao bắt đầu tính. Cơm trưa ba mươi lăm ngàn nhân mười ngày là ba trăm rưỡi. Xăng xe khoảng hai trăm. Còn lại tám trăm rưỡi cho mọi thứ khác. Tức là mỗi ngày tao được xài tám mươi lăm ngàn.
Tám mươi lăm ngàn.
Tao bắt đầu ăn cơm bình dân. Không uống trà sữa. Không lướt Shopee. Từ chối đi nhậu. Nằm nhà coi YouTube.
Mười ngày cuối tháng, tao sống như một người khác.
Rồi mùng một tới. Lương về. Mười một triệu hai.
Tao lại thở được.
Và vòng lặp bắt đầu lại.
Tao biết. Tao biết rõ ràng. Tao nhìn thấy cái vòng này từ tháng thứ ba đi làm. Giờ là tháng thứ mười bốn.
Mỗi đầu tháng tao tự nhủ, tháng này sẽ khác. Tao sẽ để dành. Tao sẽ ghi chi tiêu. Tao tải app quản lý tài chính, ghi được ba ngày rồi quên.
Vấn đề không phải tao không biết.
Vấn đề là mỗi lần tao có tiền, tao thấy thiếu.
Thiếu cái tai nghe xịn hơn. Thiếu bữa ăn ngon hơn. Thiếu cái áo mới. Thiếu một buổi tối đi chơi với bạn bè cho nó đỡ buồn.
Tao nhìn mấy đứa xung quanh. Thằng Dũng lương mười lăm triệu, cũng hết. Con Hà lương mười ba triệu, cũng kêu kẹt. Thằng Phú lương chín triệu, tháng nào cũng mượn.
Không ai đủ cả.
Hồi tao còn đi học, tao nghĩ đi làm có lương là sướng. Hồi tao lương bảy triệu, tao nghĩ lên mười triệu là ổn. Giờ tao mười một triệu, tao nghĩ mười lăm triệu mới đủ.
Tao bắt đầu tự hỏi, cái "đủ" nó nằm ở đâu.
Vì mỗi lần tao tới gần nó, nó lại dịch ra xa thêm một bước.
Tao nhớ hồi năm nhất đại học, tao ăn cơm sinh viên hai mươi ngàn. Uống trà đá hai ngàn. Cuối tuần đi bộ ra hồ ngồi chơi. Tao không có gì. Nhưng tao không thấy thiếu.
Giờ tao có gấp mấy lần hồi đó. Mà tao thấy thiếu suốt.
Cái gì thay đổi?
Tao không biết. Hay đúng hơn, tao biết mà không muốn nhìn.
Tao bắt đầu muốn nhiều hơn từ lúc tao bắt đầu thấy người khác có nhiều hơn. Lướt mạng, thấy người ta đi du lịch. Thấy người ta mua đồ mới. Thấy người ta sống một cuộc đời mà tao nghĩ mình cũng xứng đáng được sống.
Rồi tao tiêu. Không phải vì cần. Mà vì muốn. Mà cái muốn thì không có đáy.
Tháng này, ngày hai mươi, tao còn một triệu hai.
Ít hơn tháng trước hai trăm ngàn.
Tao ngồi trên giường, nhìn cái tai nghe bluetooth mua hồi mùng tám. Nó nằm trên bàn, còn nguyên trong hộp. Tao chưa xài lần nào.
Tao không biết mình mua nó để làm gì.
禍莫大於不知足，咎莫大於欲得
Hoạ mạc đại ư bất tri túc, cữu mạc đại ư dục đắc
Họa không gì lớn bằng không biết đủ, lỗi không gì lớn bằng muốn được.
No calamity is greater than not knowing contentment; no fault is greater than desire for gain.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 46
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói, họa lớn nhất là không biết đủ, lỗi lớn nhất là ham muốn được thêm. Nghe thì tưởng ổng nói chuyện triết học cao siêu. Nhưng không. Ổng nói chuyện ngày hai mươi hàng tháng. Mày lương mười một triệu mà hết vào ngày hai mươi. Thằng kia lương mười lăm triệu cũng hết vào ngày hai mươi. Đứa nào cũng nghĩ lên thêm vài triệu là ổn. Nhưng lên rồi thì cái "đủ" nó cũng lên theo. Cái họa không phải là nghèo. Cái họa là mày không bao giờ thấy đủ. Mày cứ chạy, cứ tiêu, cứ mua. Không phải vì cần. Mà vì cái lỗ hổng bên trong nó cứ đòi lấp. Mà tiền thì không lấp được cái đó. Cái tai nghe nằm trên bàn, còn nguyên hộp. Nó không phải tai nghe. Nó là bằng chứng.
Lao Tzu said, the greatest disaster is not knowing what is enough, the greatest fault is wanting to gain more. Sounds like some lofty philosophy. It's not. He's talking about the twentieth of every month. You make eleven million and run out by the twentieth. The other guy makes fifteen million and also runs out by the twentieth. Everyone thinks a few more million will fix it. But when you get there, "enough" moves too. The disaster isn't being poor. The disaster is never feeling like you have enough. You keep running, spending, buying. Not because you need it. Because there's a hole inside that keeps demanding to be filled. And money can't fill that. The earbuds sit on the desk, still in the box. They're not earbuds. They're evidence.