Tin nhắn cuối cùng tao gửi lúc 4 giờ sáng
The Last Text I Sent at 4 AM
Tao quen nó hồi năm hai đại học.
Không phải kiểu sét đánh. Không phải kiểu nhìn thấy là biết. Chỉ là ngồi cạnh nhau trong thư viện, nó hỏi mượn cục tẩy, rồi từ đó tao bắt đầu mang theo hai cục tẩy mỗi ngày.
Ba tháng đầu đẹp lắm. Tao nhớ mọi thứ. Nhớ nó gọi trà sữa không đường. Nhớ nó hay vuốt tóc khi đọc bài. Nhớ lần đầu nó ngủ gục trên vai tao ở ghế đá trước thư viện, tao ngồi im hai tiếng không dám nhúc nhích.
Tao nghĩ đó là yêu.
Rồi mọi thứ bắt đầu đổi.
Không phải đổi kiểu cãi nhau, đập phá. Đổi kiểu im lặng. Nó trả lời tin nhắn chậm hơn. Tao đếm. Trước kia hai phút, giờ hai tiếng. Trước kia nó gọi tao "ê" kèm emoji mặt cười, giờ chỉ "ừ". Một chữ. Chấm hết.
Tao bắt đầu làm một thứ mà bây giờ nghĩ lại thấy mệt. Tao bắt đầu đòi.
Đòi nó giải thích tại sao online mà không rep. Đòi nó kể đi đâu, với ai, mấy giờ về. Đòi nó nói "yêu" trước khi ngủ. Đòi nó chứng minh rằng nó vẫn còn ở đây.
Mỗi lần nó không đáp đúng ý tao, tao giận. Không phải giận nó. Giận cái gì đó tao không gọi tên được. Như thể có một cái lỗ ở trong ngực, và tao cứ nghĩ nó phải lấp.
Tao nhắn dài. Nó trả lời ngắn. Tao hỏi nhiều. Nó im. Tao giận. Nó xin lỗi. Nó xin lỗi. Tao vẫn giận.
Cái vòng đó xoay mấy tháng.
Có đêm tao nằm cuộn trên giường, mở đoạn chat ra đọc lại từ đầu. Lướt lên trên cùng, thấy mấy tin nhắn đầu tiên. "Ê, cục tẩy tao trả mày nè." "Khỏi, mày giữ đi." Đọc mà thấy lạ. Như đọc tin nhắn của hai người khác.
Tao tự hỏi: lúc nào nó đổi? Hay lúc nào tao đổi?
Một thằng bạn tao, nó nói thẳng. "Mày không yêu nó. Mày sợ mất nó. Khác nhau."
Tao chửi nó. Nói nó biết cái gì. Nó cười, không nói thêm.
Rồi đêm đó tao nằm nghĩ. Nghĩ thật kỹ. Tao thử tưởng tượng nó hạnh phúc. Nhưng không phải với tao. Với ai đó khác. Nó cười, nó vui, nó bình yên. Chỉ là không có tao ở đó.
Tao thấy khó chịu.
Không phải vì nó vui. Mà vì tao không phải lý do nó vui.
Lúc đó tao mới hiểu thằng bạn nói gì.
Tao không yêu nó theo kiểu muốn nó được tốt. Tao yêu nó theo kiểu muốn tao được tốt nhờ nó. Nó là cái gương tao soi vào để thấy mình được cần, được muốn, được quan trọng. Mỗi lần nó quay đi, tao không mất nó. Tao mất cái hình ảnh đẹp của chính mình trong mắt nó.
Vậy thì đó là yêu nó, hay yêu cái cảm giác được yêu?
Tao không trả lời được.
Nhưng tao bắt đầu nhìn lại mấy lần tao đòi. Đòi nó rep nhanh. Đòi nó nói nhớ. Đòi nó chứng minh. Mỗi lần đòi, tao nghĩ mình đang yêu. Nhưng thật ra tao đang lấy. Lấy sự chú ý. Lấy sự xác nhận. Lấy cái cảm giác mình đáng được yêu.
Tao chưa bao giờ hỏi: nó cần gì?
Không phải không quan tâm. Mà là tao không biết hỏi. Không ai dạy tao yêu mà không đòi. Phim ảnh dạy tao rằng yêu là cháy bỏng, là chạy dưới mưa, là đánh ghen, là "nếu mày không ghen tức là mày không yêu." Tao lớn lên với cái công thức đó. Yêu bằng lửa. Yêu bằng sở hữu. Yêu bằng nỗi sợ mất.
Không ai nói cho tao rằng yêu có thể là im lặng. Là để nó đi chơi mà không hỏi với ai. Là thấy nó vui mà không cần mình là lý do. Là cho mà không đếm.
Đêm cuối cùng, tao soạn một tin nhắn dài. 4 giờ sáng. Viết rồi xóa, xóa rồi viết. Bản đầu tiên dài ba đoạn, toàn kể khổ, toàn hỏi tại sao. Bản thứ hai ngắn hơn, nhưng vẫn đầy trách móc. Bản thứ ba chỉ còn mấy dòng.
"Tao nghĩ tao chưa biết yêu. Tao chỉ biết đòi. Mày xứng đáng hơn vậy."
Tao nhìn cái nút gửi. Ngón tay để trên đó. Rồi tao tắt điện thoại.
Không gửi.
Không phải vì hèn. Mà vì ngay cả cái tin nhắn đó, tao cũng không chắc mình gửi vì nó, hay vì muốn nó thấy mình cao thượng.
Tao đặt điện thoại xuống. Nằm nhìn trần nhà.
Bên ngoài trời bắt đầu sáng.
Nếu mày muốn được yêu, hãy yêu.
If you wish to be loved, love.
— Seneca, Letters to Lucilius, Thư 9
Diễn giải
Interpretation
Seneca viết một câu ngắn gọn. Muốn được yêu thì yêu đi. Nghe dễ. Nhưng cái khó nằm ở chỗ: phần lớn chúng ta không biết phân biệt giữa yêu và đòi được yêu. Thằng trong câu chuyện, nó tưởng nó yêu. Nhưng nó chỉ đang đòi. Đòi tin nhắn, đòi sự chú ý, đòi người ta chứng minh. Mỗi lần đòi, nó nghĩ mình đang cho. Nhưng thật ra nó đang lấy. Seneca không nói yêu để được yêu lại. Ông nói yêu, chấm. Không kèm điều kiện. Không kèm kỳ vọng. Yêu như một hành động, không phải một giao dịch. Cái đó nghe đơn giản mà đau. Vì nó đòi hỏi một thứ mà tuổi hai mươi chưa có: khả năng cho mà không đếm xem mình nhận lại được bao nhiêu.
Seneca wrote a short line. If you want to be loved, love. Sounds easy. But the hard part is this: most of us can't tell the difference between loving and demanding to be loved. The guy in the story thought he was loving. But he was only demanding. Demanding texts, demanding attention, demanding proof. Every time he demanded, he thought he was giving. But he was taking. Seneca didn't say love so you'll be loved back. He said love, period. No conditions. No expectations. Love as an action, not a transaction. That sounds simple but it stings. Because it requires something most twenty-year-olds don't yet have: the ability to give without counting what comes back.