Tôi bảy mươi tuổi, đồ đạc trong nhà vẫn nhiều hơn kỷ niệm
I am seventy years old and my house still has more things than memories
Bà ấy mất được ba năm.
Tôi ở một mình trong căn nhà bốn phòng ngủ.
Bốn phòng. Một mình.
Hồi xây nhà, tôi nói với bà: "Phải rộng. Cho con cái nó về có chỗ ở."
Bà gật đầu. Bà lúc nào cũng gật đầu.
Con trai lớn ở Sài Gòn. Nó về Tết, ở hai ngày, rồi đi.
Con gái lấy chồng Bình Dương. Nó gọi điện mỗi tuần, hỏi ba khỏe không, rồi cúp.
Bốn phòng ngủ. Tôi ngủ có một phòng. Ba phòng còn lại đóng cửa quanh năm.
Tôi mở cửa phòng bà ấy mỗi sáng chủ nhật. Lau bụi. Xếp lại mấy cái khăn. Rồi đóng lại.
---
Tuần trước, thằng Tư hàng xóm qua chơi.
Nó bảy mươi hai, hơn tôi hai tuổi. Vợ nó còn sống. Hai vợ chồng ở căn nhà cấp bốn, nhỏ xíu, sát mé sông.
Nó rủ tôi uống trà.
Tôi qua. Ngồi trước hiên nhà nó. Cái bàn nhựa, hai cái ghế nhựa. Bình trà bằng đất nung, mẻ một miếng ở vòi.
Nó rót trà. Tôi uống.
Không nói gì nhiều. Ngồi nhìn con nước lên.
Vợ nó đi chợ về, xách cái giỏ nhỏ. Mấy con cá, mớ rau. Bà đi ngang, nói: "Ông Bảy ở ăn cơm nghen."
Tôi gật đầu.
Bữa cơm đó có cá kho, canh rau muống, dĩa dưa leo. Hết.
Mà tôi ăn ngon. Ngon thiệt. Lâu lắm rồi tôi không ăn ngon như vậy.
---
Về nhà, tôi mở tủ lạnh.
Đầy.
Thịt bò Úc con trai gửi về. Hộp yến con gái mua. Sữa hạt, sữa óc chó, mấy thứ tôi đọc không ra tên.
Đầy mà tôi không biết ăn gì.
Tôi đóng tủ lạnh. Ngồi xuống bàn ăn.
Cái bàn sáu ghế. Tôi ngồi một ghế. Năm ghế còn lại trống.
Tôi nhớ bữa cơm bên nhà thằng Tư. Ba món. Hai vợ chồng. Cái bàn nhựa.
Vậy mà đủ.
---
Tối đó tôi đi vòng vòng trong nhà.
Phòng khách có bộ sofa da, mua hồi bà còn sống. Bà thích màu nâu. Tôi mua màu nâu.
Bây giờ không ai ngồi. Tôi ngồi cái ghế mây ngoài hiên cho mát.
Tủ rượu có mấy chai Tây, ai cho không nhớ. Tôi uống trà.
Kệ sách có mấy chục cuốn, bọc ni-lông, chưa mở. Con gái mua tặng sinh nhật. Tôi đọc không vô, mắt kém.
Ti vi sáu mươi lăm inch. Tôi coi mỗi kênh thời sự, mà coi cũng không vô. Mở cho có tiếng người.
---
Hồi trẻ, tôi làm dữ lắm.
Buôn bán, chạy vạy, tính toán. Mỗi ngày nghĩ cách kiếm thêm. Mua đất, xây nhà, sắm xe.
Tôi nghĩ nhiều tiền thì sướng. Nhà lớn thì vui. Đồ đạc đầy thì yên tâm.
Bảy mươi tuổi rồi. Tiền trong sổ tiết kiệm tôi tiêu không hết. Nhà rộng tôi ở không hết. Đồ đạc tôi dùng không hết.
Mà tôi thiếu.
Thiếu cái gì, tôi nói không rõ.
Có khi là tiếng bà kêu ăn cơm. Có khi là mùi cá kho trong bếp nhà người ta. Có khi là cái ghế nhựa mẻ bên hiên nhà thằng Tư.
---
Sáng nay tôi dậy sớm.
Tôi mở cửa phòng bà, lau bụi như mọi khi.
Rồi tôi nhìn quanh phòng. Cái tủ quần áo bà. Mấy cái áo bà ba. Chai dầu gió. Cái lược gỗ.
Mấy thứ đó không đáng bao nhiêu tiền.
Mà tôi giữ như giữ vàng.
---
Trưa, tôi xách bình trà qua nhà thằng Tư.
Nó cười, kéo ghế.
Hai ông già ngồi uống trà, nhìn con nước ròng.
Không nói gì.
Mà đủ.
Rất ít thứ cần thiết để sống hạnh phúc. Tất cả nằm trong cách mày nghĩ.
Very little is needed to make a happy life; it is all within your way of thinking.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 7.67
Diễn giải
Interpretation
Ông Bảy bảy mươi tuổi. Nhà rộng, tủ lạnh đầy, sổ tiết kiệm dư. Mà ổng ăn bữa cơm ngon nhất là ở nhà thằng Tư. Cá kho, canh rau, bàn nhựa. Marcus Aurelius nói rất ít thứ cần thiết để sống hạnh phúc. Ổng nói từ hồi La Mã, lúc ổng làm hoàng đế, có cả thiên hạ trong tay. Mà ổng cũng thấy vậy. Cái bàn sáu ghế mà ngồi một mình thì không bằng cái bàn nhựa hai ghế có người ngồi cùng. Tủ lạnh đầy thịt bò Úc mà không ai kêu ăn cơm thì không bằng mớ cá chợ chiều. Đủ không phải là con số. Đủ là khi ngồi xuống, không cần thêm gì nữa. Ông Bảy xách bình trà qua nhà thằng Tư. Hai ông già ngồi im. Không nói gì. Vậy mà đủ.
Old Bay is seventy. Big house, full fridge, healthy savings. But the best meal he's had in years was at Tu's place. Braised fish, soup, a plastic table. Marcus Aurelius said very few things are needed for a happy life. He said it from Rome, while he was emperor, with the whole world in his hands. And he saw the same thing. A six-chair table with one person sitting alone isn't worth a plastic table with someone sitting across from you. A fridge full of Australian beef with nobody calling you to eat isn't worth a few market fish at sunset. Enough isn't a number. Enough is when you sit down and don't need anything more. Old Bay carried his teapot to Tu's house. Two old men sat in silence. Said nothing. And it was enough.