Tôi bốn mươi ba tuổi mà vẫn không biết mình thuộc về đâu
Forty-three and still belonging nowhere
Hồi ba mươi, tôi nghĩ bốn mươi sẽ rõ ràng hơn.
Rõ ràng mình là ai. Rõ ràng mình muốn gì. Rõ ràng mình đứng ở đâu giữa đám đông.
Bốn mươi ba rồi. Không gì rõ ràng cả.
---
Tôi làm kế toán cho một công ty vận tải. Mười bốn năm. Cùng một tầng, cùng một dãy bàn, cùng cái máy in hay kẹt giấy.
Đồng nghiệp thay đi thay lại. Người cũ nghỉ, người mới vào. Tôi vẫn ngồi đó.
Không phải tôi yêu công việc. Cũng không phải tôi ghét. Tôi chỉ không biết đi đâu.
Mỗi lần có người nghỉ việc, cả phòng xôn xao. "Ảnh đi đâu?" "Chị ấy mở quán." "Thằng đó về quê."
Tôi nghe. Gật đầu. Rồi quay lại bảng tính.
Tôi không ganh tị. Tôi chỉ thấy lạ. Họ biết mình muốn đi đâu. Tôi thì không.
---
Vợ tôi hay nói: "Anh kỳ lắm."
Không phải cô ấy chê. Cô ấy chỉ không hiểu.
Cuối tuần, bạn bè rủ nhậu. Tôi đi. Ngồi. Cười. Uống. Rồi về.
Trên đường về, tôi không nhớ mình đã nói gì. Không nhớ ai nói gì. Chỉ nhớ tiếng ồn.
Vợ hỏi: "Vui không?"
Tôi nói: "Vui."
Nhưng tôi không biết "vui" là gì trong câu đó. Tôi chỉ nói cho xong.
---
Hồi nhỏ, tôi cũng vậy.
Trong lớp, tôi không phải đứa giỏi nhất. Không phải đứa dở nhất. Không phải đứa nghịch nhất. Không phải đứa hiền nhất.
Tôi ở giữa. Ở giữa mà không thuộc về giữa.
Cô giáo gọi tên tôi, tôi đứng lên trả lời. Xong rồi ngồi xuống. Không ai nhớ tôi nói gì.
Bạn bè chơi theo nhóm. Nhóm bóng đá. Nhóm game. Nhóm học giỏi. Nhóm quậy phá.
Tôi chơi được với nhóm nào cũng được. Nhưng nhóm nào cũng không gọi tôi đầu tiên.
Hồi đó tôi nghĩ: lớn lên sẽ khác.
---
Lớn lên không khác.
Đại học, tôi vào câu lạc bộ tình nguyện. Đi được ba tháng thì nghỉ. Không phải vì mệt. Vì tôi nhìn quanh, thấy mọi người cháy bỏng vì một thứ gì đó. Tôi không cháy.
Tôi thử đi nhà thờ. Thử ngồi thiền. Thử đọc sách phát triển bản thân. Thử chạy bộ mỗi sáng.
Mỗi thứ tôi làm được vài tháng. Rồi dừng. Không phải vì nản. Vì tôi không thấy mình ở trong đó.
Như mặc áo người khác. Vừa size. Nhưng không phải áo mình.
---
Năm bốn mươi, công ty tổ chức team building. Đi Đà Lạt.
Tối đó mọi người ngồi quanh lửa trại. Hát. Kể chuyện. Ôm nhau.
Tôi ngồi hơi xa. Không phải vì ghét. Tôi thích nhìn lửa. Thích nghe tiếng hát từ xa. Nhưng tôi không muốn hát cùng.
Một đồng nghiệp trẻ chạy lại: "Anh Hùng, vô đây anh!"
Tôi cười: "Để anh ngồi đây chút."
Nó kéo tay tôi. Tôi đứng dậy, đi vào vòng tròn. Ngồi xuống. Cười. Vỗ tay.
Nhưng trong đầu tôi, có một cái gì đó rất yên tĩnh. Rất xa. Như tôi đang ngồi đây mà thực ra tôi đang ở một chỗ khác.
Chỗ đó không có tên.
---
Vợ tôi nói: "Anh không có đam mê gì hết."
Cô ấy nói đúng. Nhưng không hoàn toàn đúng.
Tôi có thích một số thứ. Tôi thích ngồi một mình trên sân thượng lúc trời sắp mưa. Thích cái mùi đất ướt. Thích đọc tin tức mà không bình luận. Thích nấu cơm, nghe tiếng nước sôi.
Nhưng những thứ đó không gọi tên được. Không đăng lên mạng được. Không kể cho ai nghe mà họ hiểu.
"Anh thích gì?" Ai hỏi tôi cũng bí.
Không phải không có câu trả lời. Mà câu trả lời của tôi không giống câu trả lời người ta muốn nghe.
---
Năm ngoái, ba tôi mất.
Đám tang, họ hàng đến đông. Ai cũng khóc. Ai cũng nói ba tôi tốt, ba tôi hiền.
Tôi đứng cạnh quan tài. Không khóc.
Không phải không thương. Tôi thương. Nhưng nước mắt tôi không chảy theo cách người ta mong đợi.
Tối đó, một mình trong phòng, tôi mới khóc. Khóc không ra tiếng. Khóc vì nhớ ba ngồi trước hiên nhà, không nói gì, nhìn ra đường.
Ba tôi cũng vậy. Ổng cũng không thuộc về đâu.
Ổng sống cả đời trong cái xóm đó, quen hết mọi người, mà tôi chưa bao giờ thấy ổng thân với ai thật sự. Ổng lịch sự. Ổng tử tế. Nhưng ổng luôn có một khoảng cách mà không ai bước qua.
Tôi giống ổng.
---
Bốn mươi ba tuổi.
Tôi không còn cố tìm chỗ để thuộc về nữa.
Không phải vì buồn. Không phải vì chấp nhận. Mà vì tôi bắt đầu nghĩ: có khi nào, không thuộc về đâu, chính là chỗ của mình?
Có khi nào, đôi giày tôi đi cả đời, nó không giống giày ai khác, và điều đó không sao?
Tôi không biết.
Tôi chỉ biết tối nay, tôi ngồi trên sân thượng. Trời sắp mưa. Mùi đất ướt bay lên.
Và tôi không cần đi đâu hết.
Giày ai nấy mang. Không có công thức nào cho tất cả.
The shoe that fits one person pinches another; there is no recipe for living that suits all cases.
— Carl Jung, Modern Man in Search of a Soul
Diễn giải
Interpretation
Jung nói: giày ai nấy mang, không có công thức nào cho tất cả. Nghe đơn giản. Nhưng sống được câu đó thì không đơn giản chút nào. Bởi vì từ nhỏ đến lớn, người ta đưa cho mình đủ loại giày. Giày của người thành công. Giày của người có đam mê. Giày của người hòa đồng. Giày của người biết mình muốn gì. Mình mang thử hết. Đôi nào cũng vừa size. Nhưng đi một đoạn thì đau chân. Cái khó không phải là tìm đôi giày đúng. Cái khó là chấp nhận rằng đôi giày của mình có khi trông không giống giày. Có khi nó là đi chân đất. Có khi nó là ngồi yên. Ông kế toán bốn mươi ba tuổi đó, ổng không lạc. Ổng chỉ đi một con đường mà không có biển chỉ dẫn. Và ổng bắt đầu hiểu: không cần biển chỉ dẫn cũng được.
Jung said: each walks in their own shoes. There's no formula for everyone. Sounds simple. Living it is anything but. From childhood, people hand you all kinds of shoes. Shoes of the successful. Shoes of the passionate. Shoes of the sociable. Shoes of those who know what they want. You try them all. They all fit. But after a while, your feet hurt. The hard part isn't finding the right shoes. The hard part is accepting that your shoes might not look like shoes at all. Maybe it's going barefoot. Maybe it's sitting still. That forty-three-year-old accountant isn't lost. He's just walking a road with no signs. And he's beginning to understand: maybe you don't need signs.