Tôi bốn mươi tuổi, đứng giữa đám tang và đám cưới trong cùng một ngày
Forty years old, standing between a funeral and a wedding on the same day
Sáng thứ Bảy, tôi mặc áo trắng đi viếng đám tang. Chiều thứ Bảy, tôi thay áo sẫm màu đi đám cưới.
Người mất là chú Tám, hàng xóm cũ. Hồi nhỏ tôi hay qua nhà chú xin nước đá. Chú có cái tủ lạnh to, loại cũ, kêu ù ù suốt đêm. Mỗi lần tôi qua, chú không hỏi gì, mở tủ, bỏ đá vào bịch, đưa. Xong tôi chạy về.
Chú Tám bảy mươi ba tuổi. Đột quỵ lúc đang tưới cây. Vợ chú nói chú ngã xuống nhẹ lắm, như người nằm nghỉ. Không kịp nói gì.
Đám tang vắng. Mấy đứa con chú ở xa, về không kịp hết. Người đến viếng phần lớn là hàng xóm, mỗi người đứng một lúc, thắp nhang, rồi đi. Không ai khóc to. Bà Tám ngồi cạnh quan tài, mắt khô, tay cầm cái quạt giấy quạt cho chú. Như thói quen.
Tôi đứng ở góc, nhìn. Không biết nói gì. Hồi nhỏ tôi nghĩ người lớn biết cách xử lý chuyện này. Bốn mươi tuổi rồi, tôi vẫn không biết.
Ra về, tôi ngồi trong xe một lúc. Bật máy lạnh. Nhìn tay mình còn dính mùi nhang.
Rồi tôi lái xe đi đám cưới.
---
Đám cưới của Phương, đồng nghiệp cũ. Phương ba mươi lăm tuổi, cưới lần đầu. Cả công ty cũ ai cũng mừng, vì Phương thuộc dạng hiền, ít nói, loại người mà ai cũng muốn tốt cho nhưng không ai nhớ rủ đi nhậu.
Tiệc ở nhà hàng trên đường Hoàng Văn Thụ. Đèn vàng. Nhạc to. Người ta cười nói. MC hỏi cô dâu chú rể mấy câu quen thuộc. Ai cũng vỗ tay.
Tôi ngồi bàn số bảy, cạnh mấy người quen cũ. Uống bia. Gắp đồ ăn. Nói chuyện linh tinh. Bình thường.
Nhưng đầu tôi vẫn còn ở đám tang buổi sáng.
Tôi nhìn Phương cười trên sân khấu, rồi nhớ bà Tám ngồi quạt cho chú Tám. Hai hình ảnh chồng lên nhau, không mâu thuẫn, không đối lập. Chỉ là cùng tồn tại.
Một người vừa bắt đầu. Một người vừa kết thúc. Cùng một ngày. Cùng một thành phố. Cách nhau mười lăm cây số.
---
Tôi về nhà lúc chín giờ tối.
Vợ hỏi: "Mệt không?"
Tôi nói: "Mệt."
Vợ hỏi: "Đám cưới vui không?"
Tôi nói: "Vui."
Vợ không hỏi về đám tang. Không phải vợ không quan tâm. Chỉ là vợ biết tôi không muốn nói.
Tôi đi tắm. Nước nóng xối lên vai. Tôi đứng đó lâu hơn bình thường.
Trong đầu tôi cứ lặp đi lặp lại một chuyện nhỏ. Lúc ở đám tang, tôi thấy con mèo nhà chú Tám nằm ngoài hiên. Nó không vào trong. Không kêu. Chỉ nằm, nhìn người ra vào. Bình thường. Như mọi ngày.
Con mèo không biết chú Tám mất. Hoặc biết mà không thấy cần phải khác đi.
Rồi ở đám cưới, lúc cô dâu chú rể cắt bánh, tôi thấy một bà cụ ngồi bàn góc. Bà mặc áo dài tím, ăn chậm, không nói chuyện với ai. Thỉnh thoảng bà nhìn lên sân khấu, cười nhẹ. Tôi không biết bà là ai. Bà nội, bà ngoại, hay bà hàng xóm nào đó được mời cho có.
Bà cũng bình thường. Như con mèo.
---
Tôi bốn mươi tuổi. Đủ lớn để đi đám tang mà không sợ. Đủ trẻ để đi đám cưới mà vẫn vui.
Nhưng cái khoảng giữa mới lạ.
Sáng mặc áo trắng. Chiều thay áo sẫm. Tay dính mùi nhang lúc nâng ly chúc mừng. Mắt vừa nhìn quan tài xong thì nhìn bánh cưới.
Không ai thấy gì lạ. Vì ai cũng sống như vậy. Đời nó vậy.
Hồi hai mươi tuổi, tôi nghĩ đời phải có nghĩa gì đó. Phải có lý do. Phải có bài học. Mỗi chuyện xảy ra phải dẫn đến một chuyện khác, như phim.
Ba mươi tuổi, tôi nghĩ đời bất công. Người tốt gặp chuyện xấu. Người xấu sống khỏe. Tôi giận.
Bốn mươi tuổi, tôi không nghĩ gì nữa.
Đời không công bằng. Cũng không bất công. Nó không thiên vị ai. Nó không ghét ai. Nó chỉ xảy ra.
Chú Tám tưới cây rồi ngã. Phương cười trên sân khấu. Con mèo nằm ngoài hiên. Bà cụ ăn bánh một mình.
Tất cả cùng lúc. Không liên quan. Không cần liên quan.
---
Tối đó tôi nằm cạnh vợ. Vợ đã ngủ. Tôi nghe tiếng quạt trần kêu nhẹ.
Tôi nghĩ đến chú Tám. Nghĩ đến cái tủ lạnh ù ù hồi nhỏ. Nghĩ đến bịch đá chú đưa mà không hỏi gì.
Rồi tôi nghĩ đến Phương. Đêm nay là đêm đầu tiên Phương ngủ cạnh một người khác mà gọi là vợ. Không biết Phương có ngủ được không.
Rồi tôi không nghĩ gì nữa.
Tôi nằm nghe tiếng quạt. Nhắm mắt. Thở.
Ngày mai là Chủ nhật. Chắc tôi sẽ dậy sớm, pha cà phê, ngồi ngoài ban công. Không làm gì cả.
Như mọi ngày.
天地不仁，以萬物為芻狗
Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu
Trời đất không thiên vị, coi vạn vật như nhau.
Heaven and earth are impartial — they treat all things as equal.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 5
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói trời đất không thiên vị. Coi vạn vật như chó rơm. Nghe lạnh. Nhưng nghĩ lại thì không phải lạnh. Chỉ là thật. Đời không ghét chú Tám nên mới để chú ngã lúc tưới cây. Đời cũng không thương Phương nên mới cho Phương gặp vợ. Nó không thiên vị. Không có ý đồ. Không có kịch bản. Mình hay nghĩ đời phải có nghĩa. Chuyện xấu xảy ra thì phải có lý do. Chuyện tốt xảy ra thì phải là phần thưởng. Nhưng không. Đời nó như trời. Mưa xuống, không hỏi mày là ai. Nắng lên, không chọn nhà nào. Con mèo nằm ngoài hiên, bà cụ ăn bánh một mình, tôi ngồi trong xe tay dính mùi nhang. Không ai được ưu ái. Không ai bị bỏ rơi. Tất cả chỉ đang ở đây, cùng lúc, trong cùng một ngày bình thường. Mà ngày nào chẳng bình thường.
Laozi said heaven and earth are impartial. They treat all things like straw dogs. Sounds cold. But think again and it's not cold. It's just honest. Life didn't hate Uncle Tam, so it let him fall while watering plants. Life didn't love Phuong, so it gave him a wife. There's no favoritism. No intention. No script. We like to think life must mean something. Bad things happen for a reason. Good things are rewards. But no. Life is like the sky. Rain falls without asking who you are. Sun rises without choosing whose house to shine on. The cat on the porch, the old woman eating cake alone, me sitting in a car with incense on my hands. No one is favored. No one is abandoned. Everyone is just here, at the same time, on the same ordinary day. And every day is ordinary.