Tôi dọn nhà rồi mới thấy mình sống giữa đống đồ của người khác
I cleaned the house and realized I was living among someone else's things
Tôi bốn mươi ba tuổi. Cuối tuần vừa rồi, vợ tôi nói dọn nhà.
Không phải dọn kiểu lau sàn, hút bụi. Mà dọn kiểu mở hết tủ ra, lôi hết đồ ra sàn, rồi chia ba đống. Giữ. Cho. Bỏ.
Tôi bảo ừ, dọn thì dọn.
Đống đầu tiên là quần áo. Tôi có bốn mươi mấy cái áo sơ mi. Bốn mươi mấy cái. Tôi đếm hai lần vì không tin. Trong đó có mười mấy cái còn nguyên tag, chưa mặc lần nào. Có cái mua từ ba năm trước, hồi đi công tác Đà Nẵng, ghé outlet thấy sale 50% thì mua. Về treo lên, rồi quên.
Vợ tôi cầm một cái áo lên, hỏi: "Cái này anh mặc lần cuối khi nào?"
Tôi không nhớ.
Cô ấy hỏi tiếp: "Cái này?"
Cũng không nhớ.
"Cái này?"
Tôi bắt đầu thấy khó chịu. Không phải vì vợ hỏi nhiều. Mà vì câu trả lời lần nào cũng giống nhau.
Không nhớ. Không nhớ. Không nhớ.
Rồi đến tủ giày. Mười bốn đôi. Tôi đi làm mang đúng hai đôi. Cuối tuần mang thêm một đôi. Ba đôi. Mười một đôi còn lại nằm đó, có đôi mốc trắng ở đế.
Tôi ngồi giữa sàn nhà, nhìn đống đồ chất thành núi, rồi tự hỏi: mình mua mấy thứ này cho ai?
Không phải câu hỏi tu từ. Tôi thật sự không biết.
Có đôi giày tôi mua vì thằng Hùng ở công ty đi đôi giống vậy. Nó đi trông hay hay. Tôi mua. Về mang thử, đau chân. Cất.
Có cái đồng hồ tôi mua vì năm đó được thưởng. Tôi nghĩ mình xứng đáng có một cái đồng hồ xịn. Mua xong, đeo hai tuần, rồi sợ trầy, cất vào hộp. Bây giờ tôi đeo cái Casio điện tử, nhẹ tay, không sợ gì.
Cái đồng hồ xịn nằm trong ngăn tủ, tối tối vẫn chạy, không ai nhìn.
Vợ tôi không nói gì. Cô ấy dọn phần của cô ấy. Cũng nhiều. Cũng giống tôi. Những thứ mua vì sale, vì bạn bè có, vì "lỡ cần thì sao".
Đến chiều thì hai đứa con chạy vào. Thằng lớn mười hai tuổi, nó nhìn đống đồ rồi hỏi: "Ba ơi, sao nhà mình nhiều đồ vậy mà ba hay nói không có tiền?"
Tôi không trả lời được.
Nó hỏi đúng chỗ đau.
Tôi hay nói không có tiền. Thiệt. Mỗi tháng lương vào, trừ tiền nhà, tiền học, tiền ăn, tiền bảo hiểm, tiền trả góp xe, còn lại không bao nhiêu. Tôi luôn thấy thiếu. Luôn thấy cần thêm.
Nhưng nhìn đống đồ trên sàn, tôi thấy tiền đó không mất. Nó nằm đây. Nằm trong mười một đôi giày không mang, trong bốn mươi cái áo không mặc, trong cái đồng hồ không ai nhìn.
Tiền không thiếu. Tôi đổ nó vào những chỗ không cần, rồi quay lại kêu thiếu.
Tối đó, hai vợ chồng ngồi ăn cơm. Im lặng hơn thường ngày. Không phải giận. Mà là thứ im lặng của người vừa nhìn thấy cái gì đó mà chưa biết gọi tên.
Vợ tôi nói: "Em thấy mình sống giữa đống đồ mà không thấy giàu. Kỳ ghê."
Tôi gật.
Hôm sau tôi mang ba bao đồ đi cho. Quần áo, giày, túi xách, mấy cái máy ép trái cây mua rồi dùng đúng hai lần. Mang xuống chung cư, để ở kệ đồ cũ cho ai cần thì lấy.
Đi lên, nhà trống hơn. Tủ thưa hơn. Tôi đứng nhìn, thấy nhẹ. Nhẹ thiệt. Không phải nhẹ kiểu vui. Mà nhẹ kiểu bỏ được cái gì đó nặng mà lâu nay không biết mình đang mang.
Nhưng rồi tuần sau, tôi lướt Shopee.
Thấy cái áo khoác đẹp. Giảm 40%. Tay tôi tự bấm vào. Đọc review. Xem size. Bỏ vào giỏ.
Rồi tôi dừng lại.
Nhìn cái giỏ hàng. Nhìn cái tủ vừa dọn. Nhìn lại mình.
Tôi thoát app.
Nhưng tôi biết, không phải lần nào cũng thoát được. Có lần tôi sẽ bấm mua. Rồi lại có thêm một cái áo treo trong tủ, còn nguyên tag, chờ đợt dọn nhà kế tiếp.
Cái vòng đó, tôi không biết bao giờ nó dừng.
Hay nó có dừng không.
Thằng con tôi bây giờ hay hỏi: "Ba, cái này mình cần hay mình muốn?"
Nó học được câu đó ở đâu tôi không biết. Nhưng mỗi lần nó hỏi, tôi lại im.
Vì câu trả lời, phần lớn, tôi đã biết.
Ai mà sáng nào cũng nói: hôm nay mình đã sống đủ rồi — thì ngày mai thức dậy là một món quà.
He who says "I have lived" can rise each morning to an unexpected bonus.
— Seneca, Letters to Lucilius, Thư 12
Diễn giải
Interpretation
Diogenes sống trong cái chum. Người ta cười, bảo ông điên. Nhưng mỗi sáng ông thức dậy, ông không thiếu gì. Không thiếu vì không cần. Câu này nghe đơn giản. Sáng nào cũng nói: hôm nay mình đã đủ. Nhưng thử đi. Thử mở mắt ra, không lướt điện thoại, không so sánh, không tính toán hôm nay phải kiếm thêm bao nhiêu. Chỉ nói: đủ rồi. Khó. Khó vì mọi thứ xung quanh đều nói chưa đủ. Quảng cáo nói chưa đủ. Đồng nghiệp nói chưa đủ. Cái tủ quần áo trống một chỗ cũng nói chưa đủ. Ông Diogenes không có tủ. Nên không có chỗ trống. Nên không thấy thiếu. Mình thì có tủ. Có nhà. Có đầy đủ. Nhưng cái chỗ trống nó không nằm trong tủ. Nó nằm trong đầu. Và mình cứ mua đồ nhét vào, tưởng sẽ đầy. Nhưng nó không đầy. Vì cái thiếu đó không phải thiếu đồ.
Diogenes lived in a barrel. People laughed and called him mad. But every morning he woke up lacking nothing. He lacked nothing because he needed nothing. This line sounds simple. Every morning, say to yourself: today I have enough. But try it. Try opening your eyes without scrolling your phone, without comparing, without calculating how much more you need to earn today. Just say: enough. It's hard. Hard because everything around you says not enough. Ads say not enough. Coworkers say not enough. An empty spot in the closet says not enough. Diogenes had no closet. So there was no empty spot. So he never felt lacking. We have closets. Houses. Plenty of everything. But the empty spot isn't in the closet. It's in the head. And we keep buying things to stuff in there, thinking it'll fill up. But it doesn't. Because what's missing isn't stuff.