Tôi gặp lại chính mình trong tấm ảnh cũ

Con gái tôi dọn nhà.

Nó gọi điện bảo ba ơi, qua lấy mấy thùng đồ cũ, con không giữ nổi.

Tôi chạy qua. Ba thùng carton dán băng keo vàng khè. Bên ngoài ghi bút lòng: "Đồ Ba". Chữ vợ tôi viết. Bà ấy mất bảy năm rồi mà chữ vẫn còn đó, trên miếng băng keo ố.

Tôi mang về, để góc phòng. Hai tuần không mở.

Không phải sợ. Chỉ là chưa sẵn.

Một tối mưa, tôi ngồi không, mở thùng đầu tiên.

Mấy cái áo sơ mi cũ. Một đôi giày da đã nứt. Mấy cuốn sổ tay ghi chép linh tinh thời đi làm. Tôi lật qua, thấy chữ mình viết hồi ba mươi tuổi. Nét chữ nghiêng, vội, gạch xóa nhiều. Ghi toàn số liệu, deadline, tên khách hàng.

Tôi không nhớ một ai trong đó.

Thùng thứ hai toàn giấy tờ. Bằng khen, giấy chứng nhận, hợp đồng cũ. Có cái bằng khen "Nhân viên xuất sắc" năm chín mươi ba. Tôi cầm lên, nhìn. Hồi đó tôi mừng lắm. Mang về khoe vợ. Bà ấy cười, nói anh giỏi quá, rồi đi nấu cơm.

Bây giờ tôi cầm tờ giấy đó, không thấy gì. Như cầm tờ giấy của người khác.

Thùng thứ ba, dưới đáy, có một phong bì nâu.

Tôi mở ra. Một xấp ảnh.

Ảnh đen trắng, ảnh màu phai, ảnh chụp bằng máy phim. Hồi đó chụp ảnh tốn tiền nên mỗi tấm đều có lý do.

Tấm đầu tiên. Tôi đứng trước cổng công ty cũ. Áo trắng bỏ trong quần. Tóc chải gọn. Mặt trẻ, gầy, mắt sáng. Cười toe.

Tôi nhìn tấm ảnh rất lâu.

Người trong ảnh là tôi. Nhưng tôi không nhận ra.

Không phải vì già đi. Không phải vì thay đổi ngoại hình. Mà vì cái người đó, cái người cười trong ảnh đó, nghĩ khác tôi bây giờ hoàn toàn.

Người đó tin rằng nếu cố gắng đủ, mọi thứ sẽ ổn. Người đó tin rằng tiền bạc, chức vụ, nhà cửa sẽ mang lại bình yên. Người đó tin rằng mình sẽ không bao giờ già. Tin rằng vợ mình sẽ luôn ở đó. Tin rằng con gái sẽ mãi bé.

Người đó không sai. Người đó chỉ chưa biết.

Tôi lật tiếp. Ảnh cưới. Vợ tôi mặc áo dài trắng, tôi mặc vest mượn. Hai đứa đứng trước cái phông vải xanh trong tiệm chụp hình. Mặt cứng đơ vì hồi đó chụp ảnh phải đứng yên.

Nhưng tay bà ấy nắm tay tôi. Chặt.

Tôi nhớ cái nắm tay đó. Nhớ rõ hơn cả mặt bà ấy trong ảnh.

Lật tiếp. Con gái lúc mới sinh. Đỏ hỏn, nhăn nhúm, xấu ơi là xấu. Tôi chụp ở bệnh viện, tay run nên hơi nhòe. Góc ảnh thấy bàn tay vợ tôi trên giường.

Con nhỏ đó bây giờ bốn mươi tuổi. Có chồng, có con, vừa dọn nhà mới.

Tôi ngồi trên sàn, ảnh rải quanh.

Mỗi tấm ảnh là một người tôi đã từng là.

Người cha trẻ bế con lúc nửa đêm, mắt thâm quầng nhưng cười. Người chồng ngồi cạnh vợ ở bệnh viện, lần đầu biết sợ. Người đàn ông trung niên đứng trước căn nhà mới xây, tự hào vì trả hết nợ. Người đàn ông già ngồi một mình trong đám tang vợ, không khóc được.

Mỗi người đó đều là tôi. Nhưng không ai giống ai.

Và cái người đang ngồi đây, trên sàn nhà, sáu mươi bảy tuổi, lưng đau, gối mỏi, cũng sẽ không còn. Một ngày nào đó, cái người này cũng thành một tấm ảnh cũ trong thùng carton.

Tôi không buồn.

Kỳ lạ. Tôi tưởng mình sẽ buồn.

Nhưng ngồi giữa đống ảnh đó, tôi chỉ thấy một thứ: mình chưa bao giờ là một người cố định. Chưa bao giờ. Từ đầu đến giờ, tôi cứ thay đổi, liên tục, không ngừng. Cái tôi mà tôi nghĩ là "tôi" chỉ là một khoảnh khắc. Rồi nó qua. Rồi một "tôi" khác đến.

Tôi không mất đi cái gì. Vì chưa bao giờ có cái gì cố định để mất.

Vợ tôi không mất. Bà ấy thay đổi thành một dạng khác mà tôi không nhìn thấy được. Con gái tôi không lớn lên. Nó thay đổi thành một người khác. Và tôi cũng vậy.

Tôi xếp ảnh lại. Cho vào phong bì.

Nhưng tôi không cất vào thùng.

Tôi để trên bàn.

Sáng hôm sau, tôi pha trà, ngồi nhìn phong bì. Không mở. Chỉ nhìn.

Tôi nghĩ, mình đã sống bao nhiêu đời trong một đời.

Và đời nào cũng thật. Đời nào cũng đã qua.