Tôi giữ hết mà mất hết
I Kept Everything and Lost Everything
Tôi bốn mươi ba tuổi.
Tôi có một căn nhà. Một chiếc xe. Một công việc lương khá. Một gia đình nhìn từ ngoài thì ổn.
Tôi giữ hết.
Giữ cái nhà vì sợ mất. Giữ cái xe vì sợ người ta cười. Giữ cái công việc vì sợ không tìm được chỗ nào tốt hơn. Giữ cái gia đình vì sợ mình thành người xấu.
Giữ. Giữ. Giữ.
Hồi ba mươi tuổi, tôi mua căn hộ đầu tiên. Trả góp hai mươi năm. Lúc ký hợp đồng, tay tôi run. Không phải vì vui. Vì biết từ giờ mỗi tháng, mình phải nộp đúng ngày, không được nghỉ, không được bệnh, không được chậm.
Nhưng tôi vẫn ký. Vì ai cũng nói phải có nhà.
Ba năm sau, tôi mua thêm căn thứ hai. Để đầu tư. Để cho thuê. Để sau này con cái có chỗ ở. Lý do thì nhiều. Nhưng thật ra, tôi mua vì thấy thằng bạn nó mua. Nó có hai căn, tôi cũng phải có hai căn.
Tôi bắt đầu tính toán mọi thứ.
Tiền thuê căn hai. Tiền trả góp căn một. Tiền bảo hiểm. Tiền sửa chữa. Tiền học phí con. Tiền biếu ba má. Tiền xăng. Tiền ăn. Tiền gửi xe.
Mỗi tháng tôi mở Excel ra, nhập từng dòng. Rồi ngồi nhìn cái con số cuối cùng.
Lúc nào cũng âm. Hoặc dư vài trăm nghìn.
Vợ tôi nói: "Anh sao vậy? Sao lúc nào mặt cũng căng?"
Tôi nói: "Không sao."
Không sao. Câu đó tôi nói nhiều nhất trong mười năm qua.
Căn hộ thứ hai, tôi cho thuê được hai năm. Người thuê đầu tiên ở sáu tháng rồi bỏ. Người thứ hai ở một năm, trả tiền chậm ba tháng liên tục. Người thứ ba phá hỏng cái bếp rồi biến mất.
Tôi sửa. Tôi tìm người mới. Tôi đăng tin. Tôi chụp hình. Tôi trả lời tin nhắn.
Mỗi lần có cuộc gọi từ số lạ, tim tôi đập nhanh. Không phải vì mong đợi. Vì sợ. Sợ lại hỏng cái gì. Sợ lại phải sửa. Sợ lại phải chi tiền.
Tôi bốn mươi tuổi, tóc bạc nửa đầu.
Bác sĩ nói tôi bị cao huyết áp. Nói tôi phải nghỉ ngơi. Nói tôi phải bớt stress.
Tôi cười. Bớt stress. Bớt bằng cách nào? Bán nhà à?
Rồi tôi thật sự nghĩ đến chuyện bán nhà.
Căn thứ hai. Cái căn mà tôi mua vì thằng bạn. Cái căn mà mỗi tháng tôi phải lo. Cái căn mà tôi gọi là "đầu tư" nhưng thật ra nó ăn hết thời gian, sức khỏe, và sự bình yên của tôi.
Tôi nói với vợ: "Anh muốn bán căn hai."
Vợ tôi im lặng một lúc. Rồi nói: "Bán thì mất mấy trăm triệu so với giá mua."
Tôi biết. Tôi đã tính rồi. Mất khoảng ba trăm triệu.
Ba trăm triệu. Số tiền đó, hồi mười năm trước, tôi nghĩ là cả gia tài. Bây giờ tôi nhìn nó, rồi nhìn mớ tóc bạc trong gương, rồi nhìn cái tủ thuốc huyết áp trên bàn.
Tôi bán.
Ngày ký giấy bán, tôi không vui. Cũng không buồn. Chỉ thấy nhẹ. Như cởi cái ba lô mang mười năm.
Thằng bạn, cái thằng có hai căn hồi đó, bây giờ nó có ba căn. Nó vẫn đăng hình lên Facebook. Nó vẫn khoe. Tôi vẫn thấy.
Nhưng tôi không thấy gì nữa.
Không phải vì tôi giỏi hơn. Không phải vì tôi "ngộ" ra điều gì cao siêu. Chỉ là tôi mệt. Mệt thật sự. Mệt đến mức không còn sức để so sánh.
Tôi bốn mươi ba tuổi. Một căn nhà. Một chiếc xe cũ. Một công việc bình thường. Một gia đình bình thường.
Vợ tôi hỏi: "Anh có tiếc không?"
Tôi nghĩ một lúc.
"Tiếc ba trăm triệu thì có. Nhưng mười năm qua, tôi mất nhiều hơn ba trăm triệu."
Tối đó tôi ngủ được. Không cần uống thuốc. Lần đầu tiên sau mấy năm.
Sáng hôm sau, tôi mở điện thoại. Không có cuộc gọi từ số lạ. Không có tin nhắn đòi sửa ống nước. Không có gì.
Tôi ngồi uống cà phê. Nhìn ra ngoài cửa sổ.
Trời mưa.
Tôi ngồi nhìn mưa. Không nghĩ gì. Không tính gì.
Lần cuối tôi ngồi nhìn mưa mà không nghĩ gì, tôi không nhớ nổi.
甚愛必大費，多藏必厚亡
Thậm ái tất đại phí, đa tàng tất hậu vong
Yêu quá thì tốn nhiều, giấu nhiều thì mất lớn.
Excessive love surely leads to great expense; hoarding much surely leads to heavy loss.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 44
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói: yêu quá thì tốn quá, giữ nhiều thì mất nhiều. Nghe thì như câu triết lý xa vời. Nhưng nghĩ lại thì đúng y chang cái ông bốn mươi ba tuổi kia. Ông ấy yêu cái cảm giác an toàn. Yêu đến mức mua hai căn nhà để giữ. Giữ đến mức mất ngủ, mất tóc, mất sức khỏe, mất luôn khả năng ngồi yên nhìn trời mưa. Cái gì mình ôm chặt nhất, cái đó rút cạn mình nhanh nhất. Không phải vì nó xấu. Mà vì mình không chịu buông tay. Ông ấy mất ba trăm triệu khi bán nhà. Nhưng mười năm trước đó, ông ấy đã mất nhiều hơn thế. Mất giấc ngủ. Mất sự bình yên. Mất cả khả năng ngồi uống cà phê mà không tính toán. Giữ nhiều thì mất nhiều. Không phải mất cái mình giữ. Mà mất cái mình không giữ được, vì hai tay đã đầy.
Laozi said: love too much and the cost is great, hoard too much and the loss is heavy. Sounds like distant philosophy. But think about that forty-three-year-old man. He loved the feeling of security. Loved it so much he bought two apartments to hold onto. Held on so tight he lost sleep, lost his hair, lost his health, lost the ability to sit still and watch the rain. Whatever we grip the tightest drains us the fastest. Not because it's bad. Because we refuse to let go. He lost three hundred million selling the apartment. But in the ten years before that, he'd already lost far more. Lost sleep. Lost peace. Lost the simple ability to drink coffee without calculating. Hoard too much and the loss is heavy. Not the loss of what you're holding. The loss of everything you couldn't hold, because both hands were already full.