Tôi giữ số điện thoại của ba trong máy suốt ba năm
I Kept My Father's Number in My Phone for Three Years
Ba tôi mất tháng Tám.
Năm đó trời nóng dữ. Cái nóng miền Trung, loại nóng mà đứng trong bóng râm cũng chảy mồ hôi. Tôi bay từ Sài Gòn về, ngồi taxi từ sân bay Đà Nẵng đi Quảng Nam, nhìn ruộng hai bên đường vàng khô.
Tôi không khóc trên máy bay. Không khóc trong taxi. Không khóc lúc bước vào nhà thấy quan tài đặt giữa phòng khách.
Tôi khóc lúc mở tủ lạnh lấy nước uống, thấy hộp cơm ba ăn dở hôm trước.
Hộp cơm nhựa màu xanh. Cơm trắng, miếng cá kho, mấy cọng rau muống. Ba ăn một nửa rồi đậy lại, để dành bữa sau.
Không có bữa sau.
---
Ba tôi là thợ mộc. Cả đời làm bàn ghế cho người ta. Nhà mình thì ngồi bộ ghế nhựa.
Hồi nhỏ tôi hay hỏi sao ba không đóng cho nhà mình một bộ bàn ghế gỗ. Ba cười, nói để dành gỗ tốt cho khách, khách trả tiền mình mới có cơm ăn.
Tôi lớn lên, đi học, đi làm, lấy vợ, có con. Mỗi năm về quê hai lần, Tết và giỗ ông nội. Mỗi lần về, ba đứng ngoài ngõ đợi. Không nói gì nhiều. Hỏi ăn cơm chưa. Hỏi con bé lớn chưa. Rồi đi vô xưởng tiếp.
Tôi nghĩ ba sẽ luôn ở đó. Đứng ngoài ngõ. Hỏi ăn cơm chưa.
Nghĩ vậy nên tôi không vội.
---
Sau đám tang, tôi dọn đồ ba. Mấy bộ quần áo, đôi dép, cái radio cũ. Ít thứ lắm. Một đời người mà gom lại vừa một cái thùng carton.
Trong ngăn kéo bàn, tôi tìm thấy một cuốn sổ nhỏ. Ba ghi chi tiêu. Từng ngày. Từng đồng.
"Ngày 3/5: Gạo 80.000. Cá 35.000. Thuốc 20.000." "Ngày 7/5: Gửi con 2.000.000." "Ngày 15/5: Sửa máy bào 150.000." "Ngày 20/5: Mua bánh cho cháu 45.000."
Tháng nào cũng có dòng "Gửi con". Hai triệu. Ba triệu. Tùy tháng.
Tôi gửi tiền về cho ba mỗi tháng năm triệu. Ba nhận, cảm ơn, rồi gửi lại hai ba triệu cho tôi qua tài khoản vợ tôi. Nói là cho cháu.
Ba không giữ tiền cho mình. Ba giữ tiền cho tôi mà không nói.
---
Tôi bốn mươi ba tuổi lúc ba mất. Đủ lớn để hiểu chuyện sinh tử. Đủ già để biết ai rồi cũng đi.
Nhưng biết khác với chịu.
Biết là ở trong đầu. Chịu là ở trong ngực.
Sáu tháng sau đám tang, tôi vẫn gọi số ba mỗi tối thứ Bảy. Thói quen. Bấm số, nghe chuông reo, rồi tắt. Đường dây đã ngắt từ lâu nhưng tôi vẫn bấm.
Vợ tôi thấy, không nói gì. Một lần con gái tôi hỏi, ba gọi ai vậy. Tôi nói gọi ông ngoại. Con bé nói ông ngoại mất rồi mà ba. Tôi nói ừ, ba biết.
Ba biết. Nhưng ngón tay vẫn bấm.
---
Năm thứ hai, tôi bắt đầu quên giọng ba.
Điều này làm tôi hoảng hơn cả cái chết.
Ba mất thì mất rồi. Nhưng giọng ba mất trong đầu tôi, cái đó mới là mất thật.
Tôi lục điện thoại tìm tin nhắn thoại. Không có. Ba không biết gửi tin nhắn thoại. Ba chỉ gọi. Nói vài câu. Cúp.
Tôi tìm video. Không có. Tôi chưa bao giờ quay video ba. Mười mấy năm cầm điện thoại có camera, tôi chụp hàng ngàn tấm ảnh đồ ăn, phong cảnh, selfie. Không có một video nào của ba.
Không một video.
Tôi ngồi trong xe, tắt máy, khóc.
---
Năm thứ ba, tôi đổi điện thoại mới.
Lúc chuyển danh bạ, tôi thấy tên ba. "Ba" với một trái tim đỏ mà con gái tôi thêm vào hồi nó mượn máy chơi.
Tôi ngồi nhìn cái tên đó rất lâu.
Xóa hay giữ.
Xóa thì mất luôn. Giữ thì giữ cái gì. Số điện thoại đã ngắt. Đầu dây bên kia không có ai.
Tôi giữ.
Tôi biết giữ một số điện thoại không thay đổi được gì. Ba không quay lại. Hộp cơm ăn dở không quay lại. Giọng nói không quay lại.
Nhưng tôi giữ.
Không phải vì hy vọng. Không phải vì chưa chấp nhận.
Mà vì có những thứ, mình biết nó vô nghĩa, mà vẫn giữ. Vì bỏ đi thì tay trống quá.
---
Tháng trước tôi về quê. Nhà ba giờ mẹ ở một mình.
Tôi vào xưởng mộc cũ. Mạng nhện giăng đầy. Mùn cưa khô trên nền. Cái bào tay ba dùng mấy chục năm vẫn treo trên vách.
Tôi cầm lên. Nặng. Cán gỗ mòn bóng theo hình bàn tay ba.
Tôi đứng đó, cầm cái bào, nhìn ra sân.
Cây xoài ba trồng hồi tôi sinh ra giờ cao quá mái nhà. Nó vẫn ra trái mỗi mùa. Không cần ai tưới. Không cần ai nhớ.
Tôi đặt cái bào xuống. Đi ra ngoài.
Trời chiều, gió mát.
Tôi mở điện thoại, lướt xuống danh bạ.
"Ba" với trái tim đỏ vẫn ở đó.
Tôi không gọi. Không xóa.
Chỉ nhìn.
Rồi bỏ điện thoại vào túi, đi ăn cơm với mẹ.
Mỗi khoảnh khắc đau khổ đều có thể biến thành sức mạnh, nếu ta đủ kiên nhẫn.
What stands in the way becomes the way.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 5.20
Diễn giải
Interpretation
Marcus nói mỗi khoảnh khắc đau khổ đều có thể biến thành sức mạnh. Nghe hay. Nhưng nói thật, lúc mở tủ lạnh thấy hộp cơm ăn dở của ba, không ai nghĩ đến sức mạnh gì hết. Lúc đó chỉ có đau. Đau thôi. Nhưng mà cái đau đó, nó không giết mình. Nó ở lại. Nó nằm trong ngực, trong thói quen bấm số điện thoại mỗi tối thứ Bảy, trong cái cán bào mòn theo hình bàn tay người đã đi. Marcus không nói đau khổ sẽ biến mất. Ông nói nó biến thành cái gì đó. Cái gì thì tùy mình. Có người nó biến thành giận. Có người thành trốn. Có người thành im lặng. Còn tôi, nó biến thành một cái tên trong danh bạ mà tôi không gọi, không xóa. Nó biến thành việc mỗi năm về quê, vào xưởng cũ đứng một lúc rồi đi ra. Không phải sức mạnh gì ghê gớm. Chỉ là vẫn sống. Vẫn ăn cơm. Vẫn nhìn cây xoài ra trái. Có khi vậy cũng đủ.
Marcus said every moment of suffering can be transformed into strength. Sounds wise. But honestly, when you open the fridge and see your father's half-eaten lunch, nobody's thinking about strength. There's only pain. Just pain. But that pain doesn't kill you. It stays. It lives in your chest, in the habit of dialing a disconnected number every Saturday night, in a plane handle worn smooth by hands that are gone. Marcus didn't say suffering disappears. He said it transforms into something. What it becomes is up to you. For some people it becomes anger. For others, avoidance. For others, silence. For me, it became a name in my contacts I never call and never delete. It became walking into an old workshop once a year, standing there for a moment, then walking out. Nothing heroic. Just still living. Still eating. Still watching the mango tree bear fruit. Maybe that's enough.