Tôi mua cái tủ lạnh thứ hai rồi không biết để gì
I Bought a Second Fridge and Had Nothing to Put In It
Tôi bốn mươi ba tuổi.
Cái tủ lạnh cũ vẫn chạy tốt. Không hư. Không ồn. Chỉ là nó nhỏ.
Vợ tôi nói nhỏ thì đủ rồi, hai vợ chồng với một đứa con, ăn bao nhiêu đâu. Tôi cũng biết vậy. Nhưng mỗi lần mở tủ ra, tôi thấy nó chật. Mấy hộp đồ ăn xếp chồng lên nhau. Chai nước mắm nằm nghiêng. Rau nhét không vô.
Tôi nghĩ, mình làm lụng bao nhiêu năm, mua cái tủ lạnh lớn hơn thì có gì đâu.
Thế là tôi mua.
Cái tủ lạnh mới to gấp rưỡi cái cũ. Hai cánh. Có ngăn đông riêng, ngăn mát riêng, có cả ngăn chuyên để rau củ với khay đá tự động. Giao hàng về, hai thằng shipper khiêng lên lầu ba, mồ hôi nhễ nhại.
Tôi đứng nhìn nó trong bếp. Nó sáng bóng. Nó đẹp.
Rồi tôi mở ra.
Trống.
Tôi bắt đầu chuyển đồ từ cái tủ cũ sang. Mấy hộp cơm thừa. Vài quả trứng. Chai tương ớt. Bịch rau muống mua hôm qua. Hộp sữa của con.
Chuyển xong, tôi đứng nhìn cái tủ mới. Đồ nằm lọt thỏm bên trong. Mấy cái kệ trống trơn. Ngăn rau củ chỉ có mỗi bịch rau muống nằm lăn lóc.
Nó rộng quá. Rộng đến mức trông buồn.
Vợ tôi đi làm về, nhìn cái tủ mới, không nói gì. Chỉ mở ra, nhìn vô, rồi đóng lại.
"Rộng ghê," chị nói.
Tôi không biết đó là khen hay là gì.
---
Tuần sau tôi đi siêu thị. Mua nhiều hơn bình thường. Phô mai, xúc xích, mấy hộp yaourt, nước ép, thịt bò đông lạnh, kem. Mua để lấp cái tủ cho nó đầy.
Về nhà xếp vô, nhìn đỡ trống hơn. Nhưng vẫn thừa chỗ.
Tuần sau nữa tôi lại mua. Lần này thêm mấy hộp bánh, bơ, pate, nước ngọt. Con gái tôi mở tủ ra, mắt sáng lên, lấy hộp yaourt ăn. Tôi thấy vui.
Nhưng đến cuối tháng, tôi mở tủ ra dọn. Mấy hộp phô mai hết hạn. Xúc xích mua rồi quên không ăn. Rau héo. Hộp kem chảy nước vì ai đó mở ngăn đông không đóng kỹ.
Tôi đứng đó bỏ đồ vô thùng rác.
Vợ tôi đi ngang, nhìn, rồi nói nhẹ: "Mua chi nhiều."
Tôi không trả lời. Vì tôi cũng không biết mua chi nhiều.
---
Cái tủ cũ tôi để ở ban công. Định bán mà chưa bán. Thỉnh thoảng tôi đi ngang nhìn nó. Nó nhỏ, cũ, hơi ố vàng ở góc. Nhưng nó đã nuôi gia đình tôi bảy năm. Đồ gì bỏ vô cũng vừa, vì mình chỉ mua vừa đủ.
Hồi dùng cái tủ cũ, tôi không bao giờ phải bỏ đồ hết hạn.
Vì nó nhỏ, nên mình biết mình có gì.
---
Chuyện cái tủ lạnh làm tôi nghĩ đến nhiều thứ khác.
Căn nhà này, hồi mới mua, hai vợ chồng mừng lắm. Bảy mươi mét vuông, hai phòng ngủ, một ban công nhỏ. Đủ. Hơn đủ. Tôi nhớ ngày dọn vô, vợ tôi trải tấm chiếu giữa phòng khách, hai đứa ngồi ăn cơm hộp, cười.
Bây giờ tôi hay nghĩ, giá mà có thêm một phòng. Cho con gái có phòng riêng. Cho tôi có góc làm việc. Giá mà rộng hơn.
Nhưng rộng hơn rồi thì sao? Tôi nhìn cái tủ lạnh mới, tôi biết rồi sao.
Rộng hơn thì mình mua thêm đồ. Đồ thêm thì mình quên bớt. Quên bớt thì mình bỏ đi. Rồi lại thấy trống. Rồi lại mua.
---
Ở công ty, tôi làm trưởng nhóm. Lương đủ sống, không dư nhiều, không thiếu. Nhưng mỗi lần họp cuối năm, nhìn bảng lương của mấy người bên phòng khác, tôi lại thấy cái gì đó nhúc nhích trong bụng.
Không phải ganh. Không hẳn. Chỉ là một cảm giác, mình đang đứng ở đây, mà chỗ này có phải là đủ không.
Tôi không biết đủ là bao nhiêu.
Hồi hai mươi lăm, tôi nghĩ lương mười triệu là đủ. Được mười triệu rồi, tôi nghĩ mười lăm mới đủ. Được mười lăm, tôi nghĩ hai mươi. Bây giờ hơn hai mươi, tôi vẫn nghĩ chưa đủ.
Cái "đủ" nó cứ chạy. Mình chạy theo. Nó lại chạy tiếp.
Như cái tủ lạnh. Mình cứ tưởng lớn hơn thì đầy hơn. Nhưng lớn hơn thì chỉ thấy trống hơn.
---
Tối hôm đó tôi ngồi ở ban công, cạnh cái tủ lạnh cũ.
Con gái tôi chạy ra, hỏi: "Ba ơi, cái tủ này sao không bỏ đi?"
Tôi nói: "Để đó đi con."
"Để làm gì?"
Tôi không trả lời.
Tôi cũng không biết để làm gì. Có lẽ để nhắc mình một cái gì đó. Một cái gì đó mà tôi biết nhưng cứ quên.
---
Sáng nay tôi mở cái tủ lạnh mới. Vẫn rộng. Vẫn sáng bóng.
Tôi lấy hai quả trứng, một nhúm hành. Chiên trứng cho con ăn sáng.
Vợ tôi pha cà phê.
Con gái tôi ngồi ăn, nói: "Trứng ba chiên ngon."
Bếp nhỏ. Bàn nhỏ. Ba người.
Tôi nhìn quanh, thấy đủ.
Nhưng tôi biết, chiều nay tôi sẽ lại quên.
Rất ít thứ cần thiết để sống hạnh phúc. Tất cả nằm trong cách mày nghĩ.
Very little is needed to make a happy life; it is all within your way of thinking.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 7.67
Diễn giải
Interpretation
Ông Marcus Aurelius làm hoàng đế La Mã. Cả đế chế trong tay. Muốn gì có nấy. Vậy mà ổng ngồi viết cho chính mình: rất ít thứ cần thiết để sống hạnh phúc. Ổng không nói nghèo mới vui. Không nói bỏ hết đi. Ổng chỉ nói, nhìn lại đi, mấy thứ thật sự cần thì ít lắm. Như cái tủ lạnh cũ. Nhỏ, cũ, xấu. Nhưng bảy năm nó giữ đủ thứ mình cần. Không thừa nên không phí. Không rộng nên không quên. Cái tủ mới to hơn, đẹp hơn, nhưng nó không làm bữa cơm ngon hơn. Hai quả trứng chiên trên cái bếp nhỏ, con gái khen ngon. Vậy là đủ. Nhưng cái đủ nó lạ lắm. Mình biết, mà mình cứ quên. Biết rồi lại quên. Quên rồi lại mua. Mua rồi lại bỏ. Có khi cái khó nhất không phải là tìm ra đủ là bao nhiêu. Mà là nhớ được cái đủ mình đã có.
Marcus Aurelius was a Roman emperor. The whole empire in his hands. Could have anything. Yet he sat writing to himself: very few things are needed for a happy life. He wasn't saying poverty brings joy. Wasn't saying abandon everything. He was just saying, look again. The things you truly need are very few. Like the old fridge. Small, old, ugly. But for seven years it held everything the family needed. Nothing excess so nothing wasted. Not spacious so nothing forgotten. The new fridge is bigger, shinier, but it doesn't make the meals taste better. Two fried eggs on a small stove, a daughter saying they're good. That's enough. But "enough" is a strange thing. You know it, then you forget. Know it, forget it. Forget, then buy more. Buy more, then throw away. Maybe the hardest part isn't figuring out how much is enough. It's remembering the enough you already have.