Tôi ngồi họp mà không hiểu vì sao mình ở đây
I Sat in the Meeting Without Knowing Why I Was There
Phòng họp tầng mười hai. Mười bốn người. Máy chiếu sáng trắng. Ai cũng nhìn vào slide.
Tôi cũng nhìn. Nhưng tôi không thấy gì.
Người ta đang nói về KPI quý ba. Về target. Về pipeline. Về những con số mà tháng trước tôi còn thuộc lòng, mà bây giờ tôi nghe như tiếng nước chảy.
Chảy qua. Không đọng lại.
Tôi bốn mươi ba tuổi. Làm ở công ty này mười một năm. Từ nhân viên lên trưởng phòng, rồi phó giám đốc chi nhánh. Lương đủ. Nhà có. Con đi học trường tốt. Vợ không phàn nàn gì nhiều.
Nhưng sáng nay, lúc đứng trước gương cạo râu, tôi nhìn mặt mình và nghĩ: ông này là ai?
Không phải kiểu triết học. Không phải kiểu khủng hoảng tuổi trung niên như trong phim.
Chỉ là một câu hỏi rất nhẹ, thoáng qua. Như gió lùa khe cửa. Lạnh một chút rồi thôi.
Nhưng nó không thôi.
---
Hồi ba mươi, tôi không có thời gian để hỏi mấy câu đó. Bận lắm. Chạy dự án, chạy deadline, chạy KPI. Cuối tuần còn đi học thêm bằng MBA. Tối về mở laptop ra làm tiếp.
Hồi đó tôi nghĩ bận là tốt. Bận nghĩa là mình quan trọng. Bận nghĩa là mình đang đi đúng đường.
Bây giờ tôi vẫn bận. Nhưng cái bận bây giờ nó khác.
Nó như quán tính. Như cái xe lăn xuống dốc mà người lái đã bỏ tay ra khỏi vô lăng từ lâu.
---
Tuần trước công ty tổ chức team building. Đi Đà Lạt. Hai ngày một đêm.
Mấy đứa trẻ trong phòng hào hứng lắm. Chụp hình. Quay video. Đăng story. Cười nói rôm rả.
Tôi cũng đi. Cũng cười. Cũng chụp hình chung.
Nhưng tối đó, lúc mọi người ngồi quanh lửa trại hát hò, tôi xin phép về phòng sớm. Nói mệt.
Không mệt.
Chỉ là ngồi giữa đám đông mà thấy mình như người ngoài. Như xem một bộ phim mà mình không có vai. Mọi người vui thật. Còn tôi diễn vui.
Nằm trong phòng khách sạn, nghe tiếng guitar vọng lên từ sân, tôi nghĩ: mình lạc lõng từ bao giờ?
---
Không phải tôi ghét công ty. Không phải tôi ghét đồng nghiệp.
Mà là tôi không còn biết mình thích gì.
Hồi hai mươi mấy, tôi thích vẽ. Vẽ linh tinh. Chân dung, phong cảnh, mấy cái sketch nhanh trên giấy A4. Không đẹp lắm nhưng vẽ xong thì vui.
Rồi đi làm. Rồi bận. Rồi quên.
Mấy năm trước dọn nhà, vợ tôi tìm được một hộp bút chì màu cũ. Bà ấy hỏi: "Anh còn vẽ không?"
Tôi nói không. Nói gọn lắm. Như nói về chuyện của người khác.
Nhưng đêm đó tôi mở hộp bút ra. Ngồi nhìn. Không vẽ gì. Chỉ ngồi nhìn.
Mấy cây bút chì đã cùn. Có cây gãy đôi. Màu vàng phai hết.
Tôi đậy hộp lại. Cất vào ngăn kéo.
---
Ở công ty, người ta gọi tôi là anh Hùng. Anh Hùng phó giám đốc. Anh Hùng đáng tin. Anh Hùng chững chạc.
Ở nhà, vợ gọi tôi là anh. Con gọi tôi là ba.
Đi họp phụ huynh, người ta gọi tôi là phụ huynh cháu Minh.
Bao nhiêu cái tên. Bao nhiêu cái vai.
Mà không có cái nào là tôi.
Tôi không biết "tôi" là gì nữa. Nghe buồn cười. Bốn mươi ba tuổi rồi mà không biết mình là ai.
Nhưng mà thiệt.
---
Có lần đi công tác Sài Gòn, tôi ở lại thêm một ngày. Không nói ai. Không có lịch gì.
Sáng đó tôi đi bộ từ khách sạn ra bờ kênh. Ngồi quán cà phê vỉa hè. Nhìn người ta đi qua.
Một ông già đẩy xe bánh mì. Một bà bán vé số ngồi đếm tiền. Mấy đứa nhỏ đi học.
Tôi ngồi đó hai tiếng. Không làm gì. Không nghĩ gì.
Mà lạ. Hai tiếng đó tôi thấy mình hơn mười một năm ngồi trong phòng họp.
Không phải vì quán cà phê có gì đặc biệt. Không phải vì Sài Gòn có gì hay.
Mà vì lần đầu tiên sau rất lâu, không ai gọi tôi bằng một cái tên nào. Không ai cần tôi đóng vai gì.
Tôi chỉ là một người đàn ông trung niên ngồi uống cà phê.
Vậy thôi.
---
Về lại công ty, mọi thứ y như cũ. Họp. Báo cáo. Duyệt ngân sách. Ký giấy tờ.
Tôi vẫn làm tốt. Vẫn đúng giờ. Vẫn được khen.
Nhưng bây giờ, mỗi lần ngồi vào bàn họp, tôi biết có một phần của mình không ở đây.
Nó ở đâu đó. Có thể ở quán cà phê bờ kênh. Có thể ở trong hộp bút chì màu cũ. Có thể ở một chỗ mà tôi chưa biết tên.
Tôi không bỏ việc. Không ly hôn. Không làm gì điên rồ.
Tôi chỉ biết rằng mình đang sống hai đời. Một đời ở ngoài, đầy đủ, tử tế, không ai chê được. Một đời ở trong, lặng lẽ, lạc lõng, không ai thấy.
Và tôi không biết đời nào mới là thật.
是以聖人被褐懷玉
Thị dĩ thánh nhân bị hạt hoài ngọc
Vì vậy thánh nhân mặc áo vải thô mà ôm ngọc trong lòng.
Thus the sage wears coarse cloth but carries jade within.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 70
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói thánh nhân mặc áo vải thô mà ôm ngọc bên trong. Nghe thì đẹp. Nhưng sống kiểu đó, nó cô đơn lắm. Ông Hùng mặc vest đi họp. Ký giấy tờ. Được gọi là phó giám đốc. Bên ngoài nhìn vào, đầy đủ hết. Không thiếu gì. Nhưng bên trong ổng ôm một hộp bút chì màu đã gãy. Ôm một buổi sáng ngồi cà phê vỉa hè mà thấy mình hơn mười một năm ngồi phòng họp. Cái ngọc đó không ai thấy. Vì nó không đo được bằng KPI. Không báo cáo được cho ai. Không có tên trong sơ đồ tổ chức. Mà đôi khi, cái khó nhất không phải là ôm ngọc. Cái khó nhất là biết mình đang ôm cái gì, mà không có ai để nói.
Laozi said the sage wears coarse cloth but holds jade within. Sounds beautiful. But living like that is lonely as hell. Mr. Hung wears a suit to meetings. Signs documents. Gets called deputy director. From the outside, everything is complete. Nothing missing. But inside he's holding a box of broken colored pencils. Holding a morning at a sidewalk coffee shop where he felt more like himself than in eleven years of conference rooms. That jade, nobody sees it. It can't be measured in KPIs. Can't be reported to anyone. Doesn't appear on any org chart. And sometimes, the hardest part isn't holding the jade. The hardest part is knowing what you're holding, with no one to tell.